Việt Nam

[thuykhanh]

Việt Nam -- cảm nhận từ đường phố




Tôi vừa có một chuyến đi gần 1 tháng ở bên nhà. Đó là một thời gian tương đối dài đối với tôi, một phần là vì công việc, và một phần khác là nghỉ hè. Chính vì hai việc này mà tôi có dịp đi đây đó, và có dịp quan sát quê hương -- không phải từ phòng máy lạnh, mà từ thực địa.

Tôi e rằng những quan sát và cảm nhận của tôi hơi bi quan.
Thú thật, tôi không thấy một Việt Nam sẽ "tươi sáng", mà chỉ thấy một đất nước sẽ tiếp tục tụt hậu và lệ thuộc, nhất là trong bối cảnh cộng đồng kinh tế ASEAN.


1. Một đất nước trên đà suy thoái


Cái ấn tượng chung và bao quát trong chuyến về thăm quê là đất nước này đang trên đà suy thoái hầu như về mọi mặt.
Mặc cho những con số thống kê kinh tế màu hồng được tô vẽ bởi Nhà nước, trong thực tế thì cuộc sống của người dân càng ngày càng khó hơn.

Hơn 70% dân số là nông dân hay sống ở miệt quê, nên chúng ta thử xem qua cuộc sống của một gia đình nông dân tiêu biểu, gồm vợ, chồng và 2 con.

Gia đình này làm ra gạo để các tập đoàn Nhà nước đem đi xuất khẩu lấy ngoại tệ (và chia chác?) nhưng số tiền mà họ để dành thì chẳng bao nhiêu.

Gia đình này có thể có 5 công đất (hoặc cao lắm là 10 công đất), sau một năm quần quật làm việc "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời", cả nhà chỉ để dành khoảng 10-15 triệu đồng, có khi còn không bằng một bữa nhậu của các quan chức.


Cuộc sống của người nông dân là nợ triền miên. Đầu mùa thì vay ngân hàng để mua giống, mua phân, mua thuốc trừ sâu; thu hoạch xong thì phải trả nợ cộng tiền lời cho ngân hàng.

Rồi đến mùa vụ kế tiếp thì cái vòng vay - trả nợ lại bắt đầu. Con của người nông dân đi học, thì mỗi đứa phải gánh ít nhất là 10 loại phí khác nhau, có khi lên đến 20 phí!

Các trường, các uỷ ban nhân dân, các cơ quan công quyền, v.v. đua nhau sáng chế ra những loại phí để moi móc túi tiền người dân vốn đã quá ít ỏi. Họ không cần biết người dân có tiền hay không, phí là phí, và phải đóng phí. Không ít gia đình không có tiền đóng phí nên cho con nghỉ học.
Đã có tình trạng người dân không đủ tiền trả viện phí nên tìm đến con đường tự tử.


Môi trường sống xuống cấp thê thảm. Sự gia tăng dân số gây áp lực cực kì lớn đến môi sinh. Mật độ dân số tăng nhanh, ngay cả ở vùng nông thôn.

Có thể nói rằng hầu hết các con sông ở VN đang chết. Tất tần tật, kể cả heo gà và có khi cả người chết, cũng bị vứt xuống sông.
Những con sông VN đang chết vì chúng đã biến thành những bãi rác di động khổng lồ.

Đó là chưa nói đến sự xâm nhập của nước mặn vào các con sông vùng Đồng bằng sông Cửu Long, một phần là do mấy cái đập lớn Tàu xây trên thượng nguồn của sông. Tôi cho rằng sự suy thoái về môi trường là mối đe doạ lớn nhất đến sự tồn vong của đất nước.

Ở đất nước này, chính quyền đã mắc cái bệnh vô cảm quá lâu, và bệnh đã trở thành mãn tính, rất khó cứu chữa.
Cái bệnh vô cảm của chính quyền nó còn lan truyền sang cả xã hội, mà trong đó mọi người dùng mọi phương cách và thủ đoạn để tranh nhau ngoi lên mặt đất mà sống. Có thể nói cả xã hội đang chạy đua.

Cái chữ "chạy" ở VN đã có một ý nghĩa khác.

Dân chạy để đưa con cái vào đại học, vào cơ quan Nhà nước để hi vọng đổi đời.
Quan chức cũng chạy đua vào các chức vụ trong guồng máy công quyền, và họ chạy bằng tiền.
Tiền dĩ nhiên là từ dân. Thành ra, cuối cùng thì người dân lãnh đủ.
Sự suy thoái ở VN diễn ra trên mọi mặt, từ kinh tế, môi trường, y tế, giáo dục, đến đạo đức xã hội.


2. Đất nước đang bị "bán"

Một anh bạn tôi vốn là một doanh nhân (businessman) thành đạt cứ mỗi lần gặp tôi là than thở rằng đất nước này đang bị bán dần cho người nước ngoài.

Mà, đúng là như thế thật. Ở khắp nơi, từ Đà Nẵng, đến Nha Trang, tận Phú Quốc, người ta "qui hoạch" đất để bán cho các tập đoàn nước ngoài xây resort, khách sạn, căn hộ cao cấp. Một trong những "ông chủ" mới thừa tiền để mua tất cả của Việt Nam là người Tàu lục địa.


Chẳng những đất đai được bán, các thương hiệu của VN cũng dần dần bị các tập đoàn kinh tế nước ngoài thu tóm và kiểm soát.

Chẳng hạn như các tập đoàn Thái Lan đã thu tóm những thương hiệu bán lẻ và hàng điện tử của Việt Nam. Tuy nhiên, người dân có vẻ "ok" khi người Thái kiểm soát các cửa hàng này, vì dù sao thì người Thái đem hàng của họ sang còn có phẩm chất tốt và đáng tin cậy hơn là hàng hoá độc hại của Tàu cộng.

Đó là chưa kể một loại buôn bán khác: buôn bán phụ nữ.
Phụ nữ Việt Nam được quảng cáo ở các nước như Tàu, Đài Loan, Singapore và Đại Hàn.

Chưa bao giờ người Việt Nam chịu nhục khi con gái VN được cho đứng trong lồng kiếng như là những món hàng để người ta qua lại ngắm nghía và trả giá!

Thử hỏi, có người Việt Nam nào tự hào được khi đồng hương mình bị đem ra rao bán như thế. Xin đừng nói đó là những trường hợp cá biệt; đó là tín hiệu cho thấy một đất nước đang bị suy thoái về đạo đức xã hội.


3. Tham nhũng tràn lan


Không cần phải nhờ đến tổ chức minh bạch quốc tế chúng ta mới biết VN là một trong những nước tham nhũng nhất thế giới.

Chỉ cần tiếp xúc với hải quan, hay bất cứ cơ quan công quyền nào, người dân đều có thể nếm "mùi tham nhũng". Tham nhũng từ dưới lên trên, từ bên này sang bên kia, từ cấp thấp đến cấp cao. Có khi tham nhũng công khai, và kẻ vòi tiền mặc cả cái giá mà không hề xấu hổ.

Các cơ quan Nhà nước phải hối lộ các cơ quan Nhà nước khác, và họ xem đó là bình thường. Ngay cả những ngành dịch vụ tưởng như là "trí thức" như giáo dục và y tế mà cũng tham nhũng, và vì họ có học nên tham nhũng ở hai ngành này còn "tinh tế" hơn các ngành khác!


Có thể nói là tham nhũng (và hối lộ) đã trở thành một thứ văn hoá. Cái văn hoá này nó ăn sâu vào não trạng của cán bộ Nhà nước. Đã là văn hoá thì nó rất khó xoá bỏ một sớm một chiều. Ngay cả ông tổng Phú Trọng còn thú nhận rằng trạng tham nhũng như "ghẻ ruồi, rất ngứa ngáy, khó chịu", nhưng cho đến nay ông cũng không làm được cái gì để giảm tình trạng này.


4. Xã hội bất an

Có thể nói không ngoa rằng VN là một xã hội bất an. Đọc báo hàng ngày thấy tin tức về tội phạm dày đặc khắp nơi. Chẳng những sự phổ biến của tội phạm, mà sự manh động của các vụ án càng ngày càng táo tợn. Chưa nơi nào có những vụ giết người vô cớ như ở VN: chỉ một cái nhìn cũng có thể dẫn đến cái chết!


Đáng ngại nhất là tội phạm đã lan tràn về tận vùng quê. Ở quê tôi, nơi mà ngày xưa là một làng êm ả, ngày nay là một cộng đồng bất an vì những vụ chém giết xảy ra hầu như hàng tuần!
Người dân dưới quê cảm thấy mệt mỏi, không muốn nuôi trồng gì nữa, vì nạn trộm cắp hoành hành triền miên. Nuôi cá chưa đủ lớn thì đã bị trộm câu mất.
Trồng một cây mít, trái chưa chín thì đã có trộm hái dùm.

Chưa bao giờ tình trạng trộm cắp phổ biến như hiện nay ở vùng nông thôn.


Đó là chưa nói đến tai nạn giao thông vốn còn kinh hoàng hơn cả trộm cắp. Ở VN, bước ra đường là chấp nhận rủi ro tai nạn, thậm chí chết vì sự hỗn loạn của hệ thống giao thông.
Thật vậy, tai nạn giao thông ở VN đã và đang trở thành nỗi kinh hoàng của không chỉ người dân địa phương mà còn ở du khách.

Một dạng bất an khác là (mất) an toàn thực phẩm. Có thể nói rằng đây là vấn đề làm cho cả dân số quan tâm nhất (theo như kết quả của một cuộc điều tra xã hội chỉ ra).

Đi đến đâu, ở bất cứ thời điểm nào, người ta cũng nói đến những loại hàng hoá độc hại được tuồn vào thị trường Việt Nam từ một cái nguồn quen thuộc: Tàu cộng.

Ngay cả ở dưới quê tôi, người dân còn không dám mua trái cây có xuất xứ từ Tàu. Không có một nông sản nào của Tàu sản xuất được xem là an toàn.

Ngày nay, ngay cả các bợm nhậu cũng e dè những món ăn ở nhà hàng, quán nhậu, vì không ai dám chắc đó là hàng hoá của VN hay của Tàu. Nhưng điều đáng buồn nhất là sự tiếp tay của các doanh nghiệp Việt Nam để cho hàng hoá Tàu hoành hành đất nước ta và dân tộc ta.

Thật không ngoa khi gọi những doanh nghiệp này là "gian thương". Cũng không ngoa để nói rằng gian thương cấu kết với những cán bộ tham nhũng đang giết chết kinh tế nước nhà và người dân.


5. Trí thức không có tiếng nói, không có phản biện


Theo dõi báo chí ở VN, dễ dàng thấy sự trống vắng tiếng nói của giới trí thức.

Trước một sự kiện tương đối quan trọng như đại hội đảng csvn, mà không hề có bất cứ một bình luận độc lập nào, không hề có một bài phân tích về các nhân vật chóp bu trong đảng, hoàn toàn không có một phát biểu mang tính viễn kiến của bất cứ một nhân vật "lãnh đạo" tương lai nào!
Thay vào đó là những tiếng nói của những người mang danh "sư sĩ" nhưng cách họ nói và ngôn ngữ của họ thì chẳng khác sự "cò mồi" là bao nhiêu.


Trước hiện tình đất nước, giới có học nói chung có vẻ lãnh đạm. Họ không quan tâm. Họ thường chạy trốn thực tế bằng cách biện minh rằng "chỉ lo việc chuyên môn".

Thật ra, cũng khó trách họ, vì nếu họ nói ra những ý kiến thì có thể sẽ bị phạt nặng nề, thậm chí tù đày. Ngay cả yêu nước là một tình cảm thiêng liêng mà cũng phải được tổ chức và ... cho phép. Một xã hội đối xử với giới trí thức như thế thì làm sao bền vững được.


6. Guồng máy quản lí bất tài


Thật ra, sự bất tài của quan chức Nhà nước không còn gì là bí mật. Vì bất tài, nên họ thường "sản xuất" ra những qui định hài hước, và có khi cực kì vô lí và phi khoa học.

Chúng ta còn nhớ trước đây, họ cho ra qui định mang danh "ngực nở chân dài" để được lái xe ô-tô, gây ra một trận cười cấp quốc gia.

Tưởng như thế đã là hi hữu, ai ngờ họ lạ tái xuất với một qui định "trời ơi": Xe ô-tô 4 bánh phải có bình chữa cháy. Qui định này làm trò cười cho cả thế giới và các hãng sản xuất xe hơi.

Tưởng qui định như thế đã là vô lí, họ còn cho ra một qui định "trên trời" như xe trên 10 chỗ ngồi phải có găng tay và khẩu trang lọc độc! (Tất nhiên, không phải ai trong guồng máy Nhà nước là bất tài, vẫn có người tài đó, nhưng cái ấn tượng chung mà người dân có thì đó là một guồng máy gồm những người bất tài, ăn bám nhân dân).


7. Tuy bất tài, nhưng guồng máy đó rất giỏi trong việc hành dân


Sự hành dân của guồng máy quản lí & hành chính của Việt Nam phải nói là vô song trên thế giới.
Đối với người dân, có việc đến cổng công đường là một nỗi sợ, một cơn ác mộng. Hầu như không có một việc gì, từ nhỏ đến lớn, mà trôi chảy lần đầu khi đến gặp các quan chức Nhà nước.

Tôi về quê và nghe nhiều câu chuyện hành dân mà nói theo tiếng Anh là "incredible" -- không thể tin được. Chỉ cần cái họ viết sai dấu (như "Nguyển" thay vì "Nguyễn") là cũng bị hành và tốn tiền triệu! Những lỗi sai chính tả đó là của họ (quan chức, cán bộ), nhưng họ vẫn hành dân một cách vô tư. Họ tìm mọi cách, mọi lúc để "đá" dân từ cơ quan này sang cơ quan khác, và biến dân như những trái banh để họ làm tiền.
Thực dân Pháp ngày xưa có lẽ cũng không hành dân như cán bộ Nhà nước ngày nay.


Năm 2016 này Việt Nam sẽ tham gia Cộng đồng Kinh tế ASEAN (ASEAN Economic Community hay AEC). Mục tiêu là hình thành một cộng đồng kinh tế có khả năng cạnh tranh cao, hàng hoá và dịch vụ, đầu tư sẽ tự do lưu chuyển giữa các nước thành viên.

Tôi ghé thăm một đại học lớn ở Thái Lan vào năm 2013, và giới trí thức bên đó đã bàn rất nhiều về viễn cảnh này, họ tư vấn cho chính phủ để chuẩn bị hoà nhập vào AEC.

Nhưng ngạc nhiên thay, ở VN rất ít thảo luận về AEC và những tác động của nó đến cuộc sống của người dân! Nhưng với tình trạng suy thoái, đất nước bị "bán", tham nhũng tràn lan, xã hội bất an, trí thức không có tiếng nói, guồng máy quản lí bất tài nhưng giỏi hành dân, thì không nói ra, chúng ta cũng biết là khả năng cạnh tranh của VN không cao trong AEC. Khả năng cạnh tranh không cao rất có thể dẫn đến nguy cơ lệ thuộc.


Tái bút: Nhiều người khi đọc những bài và ý kiến như thế này thường hỏi một cách hằn học rằng “ông có phải là người Việt Nam hay không mà phê phán đất nước như thế”, “ông đã làm gì cho đất nước này”, hay "nói thì hay, vậy giải pháp là gì", v.v.

Tôi nghĩ những câu hỏi đó không tốt mấy, và có phần ... lạc đề. Vấn đề là cái xấu đang hoành hành đất nước này, chứ đâu phải tôi là ai hay tôi đã làm gì cho đất nước.

Chẳng lẽ chỉ có người có công và đóng góp cho đất nước mới được “phép” phê bình sao. Nghĩ như thế thì e rằng quá nhỏ mọn. Mà, muốn biết tôi đã làm gì thì cũng chẳng khó khăn gì trong thời đại google này.

Giải pháp nó nằm ngay ở mỗi cá nhân chúng ta. Mỗi người cần phải làm tốt và sống tử tế là giải pháp tốt nhất để đẩy lùi cái ác, cái xấu, cái bất công, cái bất cập trong xã hội.


Nguyễn Văn Tuấn


http://tuanvannguyen.blogspot.com/2016/01/viet-nam-cam-nhan-tu-uong-pho.html











--

[thuykhanh]

Một người bạn cùng diễn đàn mới gởi cho tk bài sưu tầm về phong tục tập quán người Việt mình vào dịp Tết.
Hôm qua có hẹn với BS nên bữa nay mới đăng được.

Xin cảm ơn chị, người mà tk rất quí mến.




http://i.imgur.com/diFYiE4.jpg?1


SỰ KHÁC BIỆT GIỮA TẾT BẮC VÀ TẾT NAM


https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/02/9-tet-nam-bac-1.jpg?w=456&h=261 (https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/02/9-tet-nam-bac-1.jpg)




Dù cùng sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam nhưng do khác nhau về đặc điểm khí hậu, văn hóa và con người nên hai miền Bắc – Nam cũng có sự khác biệt nhất định về phong tục tập quán, nhất là vào dịp Tết Nguyên Đán.

1/. Hoa ngày Tết : Hoa đào và hoa mai

Đã từ rất lâu rồi, nhắc đến hoa đào và hoa mai là mọi người sẽ nghĩ đến ngày Tết Nguyên Đán cổ truyền của dân tộc ta. Hoa đào là biếu tượng của ngày Tết ở miền Bắc do hợp với khí hậu lành lạnh nơi đây, còn hoa mai rực rỡ lại thích hợp với nắng vàng rực rỡ đất phương Nam.

Hai loại hoa này chỉ nở vào mùa xuân, gần dịp Tết hoặc trong những ngày Tết ngắn ngủi. Nhưng dù là hoa đào hay hoa mai, hai loài hoa này cũng báo hiệu mùa xuân về, một năm mới với những sự khởi đầu mới với bao may mắn và bình an cho mọi người, mọi nhà.

https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/02/9-tet-nam-bac-2.jpg?w=456&h=684 (https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/02/9-tet-nam-bac-2.jpg)


2/. Thời tiết : Lạnh và nóng

Do đất nước ta trải dài từ Bắc xuống Nam với hơn 2000 km chiều dài nên có sự phân hóa thời tiết và khí hậu thấy rõ. Miền Bắc có tới bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông trong khi miền Nam chỉ có hai mùa Mưa và Nắng với nhiệt độ luôn ở mức gần 30 độ C, kể cả trong những ngày Tết.

Vào những ngày này, khi người dân miền Bắc đa phần diện các trang phục mùa đông như áo khoác, áo len, áo dạ, khăn quàng ấm… và tận hưởng không khí se se lạnh cùng thời tiết mưa phùn của thời tiết giao thoa giữa mùa Đông và mùa Xuân thì người dân miền Nam lại tung tăng ra đường với áo cộc tay, áo sơ mi… thời tiết cũng không khác nhiều thời tiết mùa hè ở miền Bắc là mấy.


3/. Bánh cổ truyền : Bánh chưng và bánh tét

Nếu như miền Bắc có món bánh chưng vuông vắn với màu xanh nổi bật của lá dong đã được lưu vào truyền thuyết thì miền Nam lại nổi tiếng với món bánh Tét với các nguyên liệu.

Vỏ và nhân bánh giống hệt với bánh chưng, gồm lá dong bọc gạo nếp, nhân thịt mỡ, đậu xanh và hành khô, chỉ khác về hình dạng bánh với từng cái bánh hình trụ dài, khi ăn có thể cắt ra thành từng khoanh tiện lợi, không như bánh chưng hình vuông được cắt thành 8 miếng bánh hình tam giác nhỏ.



https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/02/9-tet-nam-bac-3.jpg?w=616&h=198 (https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/02/9-tet-nam-bac-3.jpg)



4/. Các món dưa muối : Dưa hành và dưa giá

Trong một câu thơ quen thuộc “Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ…”, có một món ăn quen thuộc được nhắc đến, đó là món dưa hành muối. Đây là một món ăn rất quen thuộc của người miền Bắc. Những củ hành tươi sẽ được cắt ngắn, đem muối với nước sạch, đường, muối, hành khô cắt nhỏ và để tự lên men. Tùy thói quen mà bạn có thể ăn được món này từ 1-3 ngày.


https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/02/9-tet-nam-bac-4.jpg?w=616&h=195 (https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/02/9-tet-nam-bac-4.jpg)

Món hành muối có thể chấm mắm để ăn với cơm hoặc ăn riêng, có vị chua chua của dưa muối và hanh hanh của hành, rất ngon miệng và không thể thiếu trong các gia đình miền Bắc.

Người dân miền Nam cũng có món dưa muối cổ truyền tương ứng với món hành muối của miền Bắc, đó là món dưa giá muối. Nguyên liệu chủ yếu của món này cũng rất đơn giản, chỉ bao gồm giá đỗ, cà rốt, rau hẹ và một số gia vị cơ bản. Đặc điểm của món này là làm xong bạn có thể ăn luôn trong ngày chứ không cần đợi đến 2-3 ngày sau như món hành muối do đặc điểm dễ thấm gia vị của giá đỗ.


5/. Món canh : Canh bóng bì và canh khổ qua hầm

Vào những ngày Tết âm lịch, người miền Bắc hay nấu món canh bóng bì, được làm từ da lợn đã được làm sạch và phơi khô, thêm vào vài cọng hành tươi cho đẹp mắt. Món canh này rất được ưa chuộng vì độ ngon ngọt của nước canh và cũng rất dễ ăn.


https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/02/9-tet-nam-bac-5.jpg?w=616&h=176 (https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/02/9-tet-nam-bac-5.jpg)


Ngược lại với người miền Bắc, người miền Nam lại có món canh hầm khổ qua (mướp đắng). Với những người mới ăn mướp đắng lần đầu hoặc không ăn quen thì món canh dù có độ ngọt cũng không thể át được vị đắng của khổ qua. Nhưng nếu đã ăn được thì sẽ rất thích, thậm chí rất “ghiền”, theo ngôn ngữ phương Nam.



6/. Đãi khách

Khi có khách đến chúc Tết, người miền Bắc sẽ đem bánh kẹo, hạt bí, hạt dẻ và mứt để đãi khách và cũng thưởng thức chén trà đầu năm. Còn với người miền Nam, họ sẽ đón chào những người khách bằng việc mời ăn nhậu với bia, rượu, đồ nhắm… do đặc điểm hay ăn nhậu của mình.


https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/02/9-tet-nam-bac-6.jpg?w=434&h=245 (https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/02/9-tet-nam-bac-6.jpg)



7/. Mâm ngũ quả : Người miền Nam kiêng chuối

Trên mâm ngũ quả của người miền Bắc bao giờ cũng có 1 đến 2 nải chuối to và đẹp để làm “bệ đỡ” cho các lại quả khác. Đây là truyền thống lâu đời, cũng giống như cách bày biện trên bàn thờ ngày thường.

Nhưng người miền Nam lại rất kiêng loại quả này trên mâm ngũ quả, do từ “chuối” đồng âm với từ “chúi” theo cách phát âm của người miền Nam, làm người ta dễ liên tưởng đến sự đi xuống hay làm ăn thất bát.



https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/02/tao-quan.jpg?w=368&h=368 (https://mienyeuthuong.files.wordpress.com/2016/02/tao-quan.jpg)


8/. Cúng ông Táo : Người miền Nam không cúng cá chép

Vào ngày 23 tháng Chạp, cả hai miền Bắc – Nam đều có tập tục cúng lễ để tiễn ông Táo về trời. Nhưng khác với miền Bắc cúng lễ bao giờ cũng đi kèm một con cá chép để ông Táo “cưỡi” về trời, người miền Nam lại kiêng cúng cá chép do họ có quan niệm, những con vật như cá chép rất linh thiêng, chỉ nên dành cho vua chúa nên không được phép động đến.


9/. Chơi tết

Quan niệm của người dân miền Bắc là ngày Tết là thời gian để đoàn tụ các thành viên trong gia đình, nên họ thường quây quần bên nhau ở nhà để sum họp, trò chuyện và ăn uống hoặc đi chúc tết họ hàng, bạn bè, hàng xóm. Nhưng người miền Nam với suy nghĩ và tư duy “thoáng” hơn, rằng ngày Tết là để nghỉ ngơi, nên họ thường dành thời gian và tiền bạc tích lũy được trong năm để đi du lịch, khám phá đây đó với người thân và bạn bè.

[Triển]

wow, từ khi nào người miền Nam có "đặc điểm hay nhậu của mình" vậy ta? Thịt cầy không phải xuất xứ từ miền Bắc sao ta? ;)


Số 9 và số 6 chắc mới có 10 năm nay hả? :)


Còn cái vụ ngày tết người Bắc kiêng ăn trứng còn người Nam quất nồi thịt kho tàu với trứng đâu không thấy ghi lên?


Và truyền thống đi tảo mộ cũng chẳng thấy. Hmmmm!



PS: Lời phê bình "nhắm vào bài viết", không phải người đăng hoặc rinh. :)

[thuykhanh]

Chào anh Triển,

Anh cho mình đăng ý kiến của chị bạn về mục số 7 trước, nha anh:



7/. Mâm ngũ quả : Người miền Nam kiêng chuối








Trên mâm ngũ quả của người miền Bắc bao giờ cũng có 1 đến 2 nải chuối to và đẹp để làm “bệ đỡ” cho các loại quả khác. Đây là truyền thống lâu đời, cũng giống như cách bày biện trên bàn thờ ngày thường.

Nhưng người miền Nam lại rất kiêng loại quả này trên mâm ngũ quả, do từ “chuối” đồng âm với từ “chúi” theo cách phát âm của người miền Nam, làm người ta dễ liên tưởng
đến sự đi xuống hay làm ăn thất bát.




Mình không đồng ý với bài viết này.




Người miền Nam luôn chưng nải chuối cau trong mâm ngũ quả, vì chuối cau có màu đẹp, no tròn óng ánh, tượng trưng cho đầy đủ, viên mãn.

(Chú thích: Chị là người miền Nam, làm nghề dạy học, tính tình thẳng thắn và đôn hậu)








wow từ khi nào người miền Nam có "đặc điểm hay nhậu của mình" vậy ta? Thịt cầy không phải xuất xứ từ miền Bắc sao ta? ;)


Số 9 và số 6 chắc mới có 10 năm nay hả? :)


Còn cái vụ ngày tết người Bắc kiêng ăn trứng còn người Nam quất nồi thịt kho tàu với trứng đâu không thấy ghi

lên?


Và truyền thống đi tảo mộ cũng chẳng thấy. Hmmmm!





Gia đình tk ở ngoài Bắc đến cuối tháng 10 năm 1954 mới có máy bay đưa vào Nha Trang; cho đến bây giờ, chưa hề ăn thịt cầy nên không biết trả lời anh ra sao.

Ba ngày Tết, vì muốn có thì giờ đi thăm bà con nên ăn cơm với những món nấu sẵn: Thịt đông gà, thịt kho tầu, giò lụa, chả quế, cá thu kho nước chè, dưa hành muối chua, trứng muối, lạp xưởng Mẹ tk làm.

Buổi sáng có bánh chưng, xôi lạp xưởng.
Nhà còn chứa mấy món rau củ cho đủ ăn qua Tết như bắp cải, củ cải trắng, su hào... vì không có chợ.

Anh nhớ gì xin ghi thêm vô nghen, còn tục lì xì nữa!
tk cảm ơn:z57::z57:

[thuykhanh]

***

Tết và lạnh lùng tương lai Việt


Sun, 02/14/2016 - 03:38 — VietTuSaiGon

Đầu Xuân, rủ bạn bè làm một chuyến du khảo Đà Nẵng, Hội An, Huế, Nghệ An, Hà Tĩnh… Và mai mốt là Sài Gòn, Đồng Nai, Bình Dương, lục tỉnh miền Tây…
Nhưng đi nửa chừng, mới qua Đà Nẵng, Hội An, sắp bước vào đất Hà Tĩnh thì chẳng còn muốn đi thêm nữa. Cảm giác lạnh lùng, trống rỗng và đôi khi sợ hãi hiện ra càng thêm rõ. Nổi trội hơn có lẽ là cảm giác lạnh. Cái lạnh đến từ bên trong tâm hồn chứ không phải những trận rét của thiên nhiên. Tự dưng, một câu hỏi ám ảnh: Người Việt đã lạnh lùng từ bao giờ? Và tương lai Việt đi về đâu?

Đương nhiên câu hỏi đầu có vẻ hợp lý và dễ chịu hơn câu sau khi đặt câu hỏi và giải quyết nó. Câu sau nghe có vẻ lên gân. Nhưng hiện tại, có lên gân hay không thì cũng như nhau bởi mọi chuyện hầu như đã “an bài”, hết thuốc chữa!

Vì sao? Bởi vì có sự khác biệt rõ ràng giữa cái lạnh của gió mùa, tuyết rơi, băng giá với cái lạnh sốt rét. Trước cái lạnh tuy khắc nghiệt của thiên nhiên, con người vẫn có cách thích ứng, có cách chống chọi bằng áo ấm, bằng lửa và sự chịu đựng. Nhưng khi cái lạnh bốc ra từ bên trong như sốt rét thì cho dù nhiệt độ tự nhiên lúc đó có lên 40 độ C thì người ta vẫn có thể chết vì cóng lạnh. Cái lạnh của dân tộc Việt Nam là cái lạnh sốt rét.

Sở dĩ tôi nói rằng dân tộc Việt Nam, hay nói đúng hơn là đại bộ phận nhân dân cũng như hệ thống cầm quyền từ địa phương đến trung ương đang bị sốt rét và có thể lăn ra chết bất kì giờ nào bởi vì hầu hết chúng ta đang bị con vi trùn sốt rét của sự vong thân và vong nô hoành hành tâm hồn, hoành hành thể xác nhưng chúng ta vẫn cứ xem như không có gì và vẫn cứ tưởng rằng mình khỏe mạnh.
Vì sao? Vì chưa có năm nào người Trung Quốc xuất hiện tại Việt Nam đông như Tết năm nay, trong lúc mọi chuyện về chính trị, biên giới, lãnh hải, hải đảo giữa Việt Nam và Trung Quốc vẫn đang là chuyện nhức nhối, gay cấn và căng thẳng. Người Trung Quốc đã sẵn sàng bỏ tiền ra thuê nguyên một máy bay để sang Khánh Hòa, Việt Nam ăn Tết. Và tại thành phố Hội An, Quàng Nam, tình trạng kẹt xe từ ngã ba Tin Lành đến tận trung tâm văn hóa thể thao Hội An kéo dài gần hai giờ đồng hồ vào các đêm Mồng Hai, Mồng Ba, Mồng Bốn Tết.

Nguyên nhân kẹt xe là do lượng xe hơi vào thành phố quá nhiều, và đáng buồn hơn là ước chừng 70% xe hơi gây kẹt xe lại là xe chở người Trung Quốc đến Hội An để họ ăn Tết và tổ chức lễ kỉ niệm “hợp nhất người Trung Quốc trên thế giới” ngay tại trung tâm thành phố Hội An.

Ở Đà Nẵng, đi đâu cũng gặp người Trung Quốc, có thể nói rằng trong dịp Tết này, người Trung Quốc nhiều hơn người Việt tại thành phố Đà Nẵng. Bởi hầu hết các gia đình ở thành phố Đà Nẵng đều đóng cửa từ Mồng Một đến Mồng Ba Tết, họ không đổ ra đường, chỉ có người Trung Quốc và một số người Việt từ các tỉnh Thừa Thiên Huế, Quảng Nam xuất hiện trên đường Đà Nẵng.

Ở thành phố Huế, Vinh và Hà Tĩnh, người Trung Quốc cũng xuất hiện khá đông, tương đương với người dân các thành phố này nếu nhìn vào tương quan đường phố. Và dường như người Trung Quốc được tiếp đãi rất nồng hậu ở các quán xá, họ không gặp bất kì khó khăn, trở ngại nào khi ung dung tản bộ trên đất Việt Nam.

Không dừng ở đó, họ tỏ ra hách dịch và khi có người Việt Nam nào đó cầm máy chụp hình, không may hướng ống kính trùng với hướng họ đang có mặt thì họ không ngần ngại đe dọa bằng tiếng Việt “Ai cho mày chụp hình?” với người Việt. Và, phản ứng của người Việt là phần đông cất máy hình, im lặng mà đi.
Có thể nói trong dịp Tết này, cảm giác người Trung Quốc mới là chủ nhân thực sự của dải đất hình chữ S này chứ không phải là người Việt Nam. Sao lại có chuyện kì cục như vậy?

Nói đi thì thấy kì cục nhưng ngẫm lại, chuyện này không hề kì cục chút nào, bởi vì nó đã được chuẩn bị từ trứng nước. Hiện tại chỉ là hệ quả tất yếu của một quá trình dài chuẩn bị trong quá khứ. Vậy ai đã chuẩn bị cho vấn đề này? Câu trả lời dứt khoát và rõ ràng là nhà nước Cộng sản Việt Nam đã tính toán, chuẩn bị rất kĩ cho việc này và đảng Cộng sản Việt Nam chính là những con muỗi sốt rét của dân tộc Việt Nam hiện tại.

Bởi lẽ, với lối cai trị bàn tay sắt và nắm đấm khoai mì, vừa nắm chặt lấy vai nhân dân bằng những ngón tay sắt làm rướm máu, lại vừa đấm thẳng khoai mì vào mồm nhân dân trong quá trình kinh tế tập trung bao cấp (dựa vào viện trợ của Liên Xô và Trung Quốc) và với lối cai trị bằng roi điện với rượu Mao Đài suốt mấy chục năm sau bao cấp trên danh nghĩa kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa đã bóp chết nhân dân Việt Nam từ trong ra ngoài, đã làm tê liệt nhân dân vì chứng sốt rét tư tưởng.

Nhân dân không đuợc nói, chỉ được nghe huấn thị từ đảng. Nhân dân không được đấu tranh cho chủ quyền dân tộc mà chỉ được phép ngồi yên để đảng lo liệu, nhân dân được tự do lựa chọn thực phẩm và sách báo trong cái đống thức ăn ôi thiu xuất xứ Trung Quốc và trong mớ tư tưởng Cộng sản mà đảng đã soạn sẵn.

Từ chiếc nịt ngực phụ nữ, chiếc quần lót cho đến hộp sữa, chiếc xe gắn máy, cục xúc xích, cây kẹo, dĩa trái cây, ký gạo, đồ chơi trẻ em, phim ảnh… Tất cả nhu yếu phẩm, hàng hóa cho đại bộ phận nhân dân nghèo khổ, chật vật này đều được soạn sẵn bằng sản phẩm của Trung Quốc. Và về lâu về dài, dường như số đông nhân dân đã quen mùi của Trung Quốc, thậm chí có người coi những sản phẩm độc hại của Trung Quốc là đỉnh cao trí tuệ bởi “Trung Quốc nó giỏi hơn Mỹ, cũng một cái đồ cùng tính năng nhưng nó bán rẻ chưa bằng một phần mười đồ của Mỹ”!

Và cũng về lâu về dài, dường như nhân dân đã bị ngấm văn hóa và dịch chất Trung Quốc trong cơ thể như một con bệnh đang ủ sốt rét trong cơ thể. Cho đến một ngày bệnh bùng phát, người ta lạnh cóng, run lập cập và vẫn nghĩ rằng trời đang lạnh rét chứ không hề nghĩ rằng mình đang sốt rét từ trong máu thịt.

Một đất nước với đại bộ phận nhân dân chưa bao giờ có quyết định từ khước, chối bỏ hàng hóa Trung Quốc vì nó quá độc hại. Một đất nước mà đại bộ phận nhân dân, nhà buôn lại xem kẻ xâm lăng là cơ hội làm giàu (mà không thử suy nghĩ có bao nhiêu gián điệp, kẻ xấu đang trộn lẫn trong các đoàn khách du lịch kia) và sẵn sàng quì lụy, chấp nhận, thỏa hiệp với kẻ xâm lược. Một đất nước mà hệ thống chính quyền vừa đóng vai trò trị dân, chăn dân lại vừa đóng vai trò tay sai cho kẻ xâm lược, tiếp tay cho kẻ xâm lược từ kinh tế đến chính trị, văn hóa…!

Thử nghĩ, tương lai Việt Nam sẽ về đâu với chứng sốt rét tâm hồn của đại bộ phận nhân dân? Và tội lỗi này do đâu mà có? Liệu có còn tương lai để chúng ta nói rằng đến một ngày nào đó lịch sử sẽ phơi bày ra ánh sáng ai công ai tội khi mà nguy cơ bị xóa sổ một dân tộc đang rất cận kề bởi kẻ địch không cần tốn viên đạn nào, họ chỉ cần đứng nhìn chúng ta chết dần chết mòn trong chứng sốt rét tâm hồn và lăn ra chết?

Mọi chuyện đều có thể xảy ra khi đảng Cộng sản Việt Nam vẫn còn xem mình là chư hầu của Trung Quốc và đại bộ phận người dân Việt Nam vẫn lên cơn sốt rét, vẫn cam chịu và chết dần chết mòn trong cam chịu, dựa dẫm vào kẻ đang giết mình!
Và tương lai Việt Nam sẽ là một tương lai trơ trọi nếu chúng ta tiếp tục lên cơn sốt rét tập thể như đang thấy! Thật đáng buồn khi viết ra những dòng này!




VietTuSaiGon's blog (http://www.rfavietnam.com/blog/3506)
Add new comment (http://www.rfavietnam.com/comment/reply/3048#comment-form)

[008]

Ba ngày Tết, vì muốn có thì giờ đi thăm bà con nên ăn cơm với những món nấu sẵn: Thịt đông gà, thịt kho tầu, giò lụa, chả quế, cá thu kho nước chè, dưa hành muối chua, trứng muối, lạp xưởng Mẹ tk làm.


Buổi sáng có bánh chưng, xôi lạp xưởng.
Nhà còn chứa mấy món rau củ cho đủ ăn qua Tết như bắp cải, củ cải trắng, su hào... vì không có chợ.

Có thể còn thêm: cá thu cắt từng khoanh kho riềng (chắc khác với kho nước chè?), thịt bò bắp quấn dây bó chặt mấy bắp rồi cũng đem kho sao sao đó cho đến kẹo sánh lại như keo rồi cắt ra từng khoanh ăn với dưa chua, hành muối, măng khô hầm chân giò, dưa món, bóng heo nấu với tôm he(?), su hào, su su, cà rốt, nấm đông cô và gì gì nữa lung tung ra cho một nồi. Nhưng... thằng con thấy cơm nhà cứ ứ lên tận cần cổ nên rình rình là chạy sang ngõ hẻm gần nhà chơi bầu cua cá cọp rồi đi ăn… hủ tíu bò viên. Nếu thua hết tiền thì mới về ăn cơm nhà! :)

[thuykhanh]

***

Chào anh 008,



Món cá thu cắt khoanh kho riềng, dạ nhớ. Không hiểu tại sao, ngoài Bắc hồi đó không có cá thu tươi, Mẹ tk phải mua cá thu nướng kẹp nứa nên mới kho với nước chè tươi đó anh 008.
Món bò bắp cuốn dây và đem kho như anh nói, tôi không biết.
Nhà tk nấu canh su hào, cà rốt, bóng.... với thịt gà vì hồi đó mua mấy con gà còn sống về làm. Tôm he là tôm thẻ hở, quên mất rồi. Thằng con là ai, có phải anh 008 không? :1: Cảm ơn anh 008 ghé:z57:

[008]

***


Món bò bắp cuốn dây và đem kho như anh nói, tôi không biết.
Tôm he là tôm thẻ hở, quên mất rồi. Thằng con là ai, có phải anh 008 không?...


Dạ phải ạ, thời còn cắp cái cặp sau lưng tan học ra phải đi đá... banh bàn (table soccer) mấy ván rồi mới về! Thấy chị kể những món quen thuộc ngày Tết nên trong đầu tôi hiện… hình lên cái thuở ban… ngày lưu luyến ấy mà nhớ lan man ra mấy món khác vậy thôi. Có lẽ là tôm thẻ mà tôi nói nhầm thành tôm he. Loại mà hình như họ bán khô nguyên con tôm cả vỏ xỏ qua cái cây tre cứ một xâu là 2, 3 con tôm to to thì phải! Gì chứ tên mấy con ăn được tôi ít biết hoặc cứ cắm nhầm đầu con này sang đuôi con kia. Tôi mới tìm thử trên net thì thấy họ có bày cách làm món bắp bò cuốn dây đó ở đây (http://yeutre.vn/bai-viet/huong-dan-lam-mon-bap-bo-cuc-ngon-cuc-bo-va-cuc-tien-loi-cho-ngay-tet.4377/). Chắc tôi nhớ nhầm thành kho vì ở đây họ nói món này là món luộc, nhưng đúng là cái món tôi muốn nói đó. Cắt một đĩa từng khoanh như vậy tôi đi qua đi lại đi lên đi xuống mỗi lần đi ngang cái đĩa thịt là nhón một khoanh ăn vã. Tới giờ ăn cơm thì phải cắt thêm nửa bắp khác!
:)

[thuykhanh]

[/LIST]


Dạ phải ạ, thời còn cắp cái cặp sau lưng tan học ra phải đi đá... banh bàn (table soccer) mấy ván rồi mới về!

Tôi mới tìm thử trên net thì thấy họ có bày cách làm món bắp bò cuốn dây đó ở đây (http://yeutre.vn/bai-viet/huong-dan-lam-mon-bap-bo-cuc-ngon-cuc-bo-va-cuc-tien-loi-cho-ngay-tet.4377/).

Chắc tôi nhớ nhầm thành kho vì ở đây họ nói món này là món luộc, nhưng đúng là cái món tôi muốn nói đó. Cắt một đĩa từng khoanh như vậy tôi đi qua đi lại đi lên đi xuống mỗi lần đi ngang cái đĩa thịt là nhón một khoanh ăn vã. Tới giờ ăn cơm thì phải cắt thêm nửa bắp khác!
:)

Cảm ơn anh 008,

Bây giờ tôi biết môn "Đá banh bàn" ( table soccer) là gì rồi, nhớ mang máng đã thấy mấy cái bàn như vậy nhưng không biết đích xác ở đâu.

Dạ còn món bắp bò ngày xưa Bác làm cho gia đình dùng, khoanh thịt cắt ra màu nào, anh có nhớ không, nói cho tk biết với để xem có nên thay đổi công thức chút xíu không.

Đi lên đi xuống, đi qua đi lại, nhón một khoanh ăn vã mà hết nửa cái bắp bò, chắc là anh 008 mau lớn ha! :4:



http://yeutre.vn/attachments/mon-bap-bo-7-jpg.10481/


http://yeutre.vn/attachments/mon-bap-bo-8-jpg.10486/

[008]

Dạ đậm màu giống cái đĩa thứ nhất ở trên đó chị. Buộc dây bó lại càng chặt thì khi thái ra trông như khoanh giò bên trong có mảng gân hay vè trong trong ăn hơi sần sật mài mại như giò bì vậy đó! Tôi đọc lại công thức ở trang web đó thấy họ làm có 1 kg bắp bò mà dùng đến 2 thìa cà phê bột ngọt! Hai thìa bột ngọt mà đem đổ xuống đất rồi dẫm chân lên dám thấy hiện ra được dấu giày lắm đa! Kinh khủng! Nhìn cái công thức như vậy làm tự nhiên ngại đi ăn cơm khách luôn! Còn ngó lên trên đầu bài thấy ba cái… “cực” - cực ngon, cực bổ và cực tiện lợi – làm càng thấy cực… hình hơn nữa, hết cả thèm!

[thuykhanh]

***



Dạ đậm màu giống cái đĩa thứ nhất ở trên đó chị. Buộc dây bó lại càng chặt thì khi thái ra trông như khoanh giò bên trong có mảng gân hay vè trong trong ăn hơi sần sật mài mại như giò bì vậy đó! Tôi đọc lại công thức ở trang web đó thấy họ làm có 1 kg bắp bò mà dùng đến 2 thìa cà phê bột ngọt! Hai thìa bột ngọt mà đem đổ xuống đất rồi dẫm chân lên dám thấy hiện ra được dấu giày lắm đa! Kinh khủng! Nhìn cái công thức như vậy làm tự nhiên ngại đi ăn cơm khách luôn! Còn ngó lên trên đầu bài thấy ba cái… “cực” - cực ngon, cực bổ và cực tiện lợi – làm càng thấy cực… hình hơn nữa, hết cả thèm!


Xin anh yên tâm, tôi sẽ điều chỉnh công thức khi làm món này, để mầu nhạt hơn chút xíu.
Cùng chung suy nghĩ như anh, 2 muổng cà phê bột ngọt là quá đáng. Ngày thường nấu ăn, tôi dùng đường nâu và đường phèn nhiều hơn, tránh dùng bột ngọt càng nhiều càng tốt. Ngay cả nấu phở cũng vậy.

Từ trước tới giờ tôi chỉ biết dùng bắp bò làm món tái, bò kho và nấu phở.
Đọc bài anh viết về món bắp bò ngày xưa bác làm, tôi nghĩ là ngon và tò mò muốn thử.

Cảm ơn anh thật nhiều,
tk

[thuykhanh]

**


Người mẹ tập kết







Tôi không khó khăn nhận ra mẹ khi bà vừa bước ra khỏi trạm kiểm soát an ninh phi trường. Một tay kéo chiếc valy nhỏ, một vai mang chiếc xách tay, mẹ thong dong như trôi theo dòng người.

Dáng mẹ trông mảnh mai, thanh nhã, linh hoạt dù rằng đã ở cái tuổi tám mươi. Tóc đã bạc phơ.
Chiếc áo sơ mi màu trắng như giúp khuôn mặt mẹ tươi tắn hơn ngày tôi gặp mười lăm năm trước. Mẹ đưa mắt tìm kiếm. Tôi giơ tay vẫy.

Bà mừng rỡ vẫy lại. Tôi cười khi mẹ đến gần: “Chào mẹ!”

Mẹ buông rơi chiếc va ly, mở vòng tay ôm ghì lấy tôi. Tôi cũng ôm xiết mẹ mà sao không cảm nhận chút nồng ấm nào. Từ khi chưa đầy một tuổi, ba mẹ tôi đã đành đoạn bỏ rơi tôi. Thôi nôi, ngoại cúng kiến van vái. Lên ba, ông ngoại mất. Lên năm, bà ngoại lìa đời.

Cậu mợ tôi thừa hưởng gia sản nên… thừa hưởng luôn việc săn sóc dưỡng dục tôi. Vì vậy mà khi khôn lớn, tôi hầu như quên hẳn mình còn đủ cha đủ mẹ.

Tôi lái xe vào trung tâm thủ đô, chạy vòng vòng cho mẹ xem phố xá rồi quẹo sang đường Constitution. Tôi chỉ mẹ xem đài tưởng niệm Washington, tòa Bạch ốc và hứa một ngày khác sẽ đưa mẹ vào xem tận bên trong. Mẹ nói mẹ muốn ưu tiên gặp em của mẹ, còn việc tham quan chừng nào cũng được.

Tôi cho mẹ biết cậu mợ đang chu du Âu châu, hai tuần nữa mới về. Sợ mẹ hiểu lầm, tôi giãi bày:
“Cậu mợ ghi tên đi chơi trước ngày mẹ báo tin qua đây nên không hủy bỏ được. Con đã xin nghỉ một tháng. Trong tháng đó mình sẽ đi một vòng sơ khởi nước Mỹ. Mẹ sẽ gặp em trai mẹ vào tuần lễ thứ ba...”

Tôi ngưng nói khi thấy mẹ xoay mặt về khung cửa kính. Nhân lúc xe qua cầu, tôi cất cao going:
“Đây là sông Potomac. Đi xuôi dòng sẽ trông thấy một phần hình ảnh rất đẹp của thủ đô. Nhà của con phía thượng dòng cách đây độ nửa giờ.”

Mẹ vẫn nhìn quang cảnh thành phố, chỉ có tiếng “thế à” hờ hững vang lên. Tôi nhìn đồng hồ và mừng là đã tới giờ cơm chiều. Tôi nói nhỏ nhẹ:

“Suốt ngày đêm trên máy bay, chắc mẹ thèm cơm. Khu thương mại Eden của người Việt vùng này có một nhà hàng nấu món canh chua cá bông lau, cá kho tộ ngon lắm!”

Bà nói giọng mệt mỏi:
“Nói chung thì mẹ thèm một tô phở.”
Một cái gì nghẹn ngào đột ngột trào dâng trong tôi. Hai mươi năm tập kết ra Bắc mẹ đã bị đồng hóa. Không chỉ thay đổi cả giọng nói, ngôn từ mà lơ là luôn cả món ăn ưa thích của miền Nam. Tôi ngờ rằng bà không phải là người sinh ra tôi…

Tôi đưa mẹ vào tiệm Phở Xe Lửa và gọi tô đặc biệt. Mẹ khen ngon hơn phở ở Sài Gòn. “Nhưng vẫn thua phở Hà Nội”, tôi nhanh nhẩu tiếp lời. Mắt mẹ thoáng chút ngạc nhiên rồi lặng lẽ quan sát xung quanh…

Tôi cũng quan sát bà. Tôi giống mẹ lạ lùng. Chắc chắn nhìn chúng tôi, không ai nghĩ khác hơn là mẹ và con. Mà giống mẹ để làm gì khi tâm hồn chúng tôi không có chút gì hòa điệu…

Tôi nhấn một chiếc nút trên trần khi xe sắp quẹo vào driveway và lái thẳng vào garage. Trong khi tôi mở cóp nhấc xuống các hành lý, mẹ đi ra phía trước đường.

Tôi bước đến bên mẹ khi bà ngắm nghía ngôi nhà, trầm trồ:
“Nhà của con đây hả? To và đẹp quá, ngoài tưởng tượng của mẹ. Quang cảnh cũng thật sáng sủa tươi mát.”
Tôi cười buồn: “Chúng con mới mua năm ngoái và chắc cũng sắp bán…”

Giọng mẹ thảng thốt: “Tại sao thế?” Tôi nắm cánh tay mẹ dìu đi: “Mẹ vào nhà nghỉ ngơi. Từ từ rồi mẹ sẽ biết...”

Tôi bấm số liên hợp và mở toang cánh cửa. Mẹ bước vào, đứng sững người trên tấm thảm nhỏ mang chữ welcome. Dường như mẹ không tin những gì mẹ đang thấy. Mẹ ngập ngừng bước đi, mắt dừng lại từng vật trang trí ở phòng khách, phòng gia đình, miệng lẩm bẩm lời tán thưởng.

Khi mẹ hướng về khu bếp, tôi biết mẹ sẽ ở đây lâu hơn nên lặng lẽ trở ra ngoài mang hành lý vào nhà. Khóa cửa xong, tôi đảo mắt tìm mẹ. Bà đang ở trong phòng đọc sách, đứng lặng yên trước bàn thờ. Mẹ không nhìn các tượng Phật rất đẹp tôi thỉnh tận Thái Lan.

Mắt mẹ đang đăm đăm nhìn di ảnh của Huy. Anh mặc áo tiểu lễ hải quân với dây biểu chương, trên một nắp túi là chiếc huy hiệu hạm trưởng và bảng tên Lê Quang Huy. Bên kia là hai hàng huy chương nhiều sắc màu khác biệt. Và Huy đang tươi cười…

Mẹ nói bằng giọng ngạc nhiên mà bình thản:
“Sao con không nói gì với mẹ?” Tôi lắc đầu: “Để làm gì? Mẹ có biết gì về ảnh đâu và chắc cũng không ưa ảnh!”

Mười lăm năm trước, khi về chịu tang ba tôi, tôi đã từ chối trả lời mọi câu hỏi của mẹ. Tôi muốn cho thấy khi bà đã có can đảm bỏ rơi tôi thì tôi cũng có can đảm coi như đời tôi không dính dáng gì tới bà.

Mãi gần đây, khi mẹ ngỏ ý muốn qua thăm chúng tôi, Huy khuyên tôi nhận lời, dù gì bà cũng là người sinh thành ra mình. Tôi nghe lời khuyên nhưng chỉ một mình tiếp đón mẹ.

Huy chết bất thần vì cơn đột quỵ. Mẹ nhìn khắp bàn thờ rồi quay phắt sang tôi:

“Sao không thấy con thờ ba con?” “Thờ ba? Tại sao con phải thờ ba?” Mặc dù đã tự nhủ, tôi vẫn không dằn được cơn bực tức bùng vỡ.

Mẹ quay đi, lặng lẽ thắp nén nhang cắm vào lư hương, nhìn Phật Bà, nhìn Huy rồi thở dài lặng lẽ bước lên thang lầu. Tôi đã từng nghe nhiều tiếng thở dài tương tự của mẹ trong suốt thời gian mười ngày về dự đám táng ba tôi.

Tôi đã cho bà thấy tôi không chỉ dửng dưng với người chết mà còn lạnh lùng với cả người còn sống. Liệu có ai cư xử khác tôi khi suốt quãng đời dài gần bốn mươi năm mà chỉ vài lần được nghe nhắc đến mẹ cha mình bằng lối bông đùa.

Năm tôi lên mười bốn, sau trận Mậu Thân khói lửa khắp Chợ Lớn Sài Gòn, một bữa, lần đầu tôi nghe cậu nhắc tới ba mẹ.
Trong bộ đồ trận rằn ri mang lon trung tá, cậu ra vẻ trịnh trọng: “Nè, Phượng! Con có biết là suýt nữa con đã có dịp trùng phùng ba mẹ con không?”

Trong khi tôi tò mò lắng nghe, cậu tỉnh bơ tiếp: “ Nhưng vì cậu thấy họ không xứng đáng làm bậc cha mẹ, cậu đã đuổi họ về mật khu rồi!”

Tôi thường cười với mỗi cợt đùa của cậu nhưng lần đó tôi mím môi muốn khóc. Năm hai mươi mốt tuổi, khi tôi đưa Huy về nhà giới thiệu nhân buổi tiệc mừng cậu thăng cấp tướng, cậu nói nhỏ vào tai tôi:

“ Chà chà! Như vầy là kẹt cậu rồi! Con mà chọn tên hải quân đó làm chồng thì cậu khốn khổ với chị cậu. Tuy nhiên, nếu con… năn nỉ cậu, cậu cũng liều cho con làm… bà thiếu tá.”

Tôi vẫn cười thầm về chuyện này vì bốn tháng sau, sự thể đảo ngược. Chính cậu lại là người phải “năn nỉ” tôi để cả gia đình được lên tàu của Huy rời khỏi Việt Nam. Chúng tôi thành hôn ở Mỹ. Huy trở lại đại học, tôi đi làm ngày đêm. Rồi lần lượt hai đứa con ra đời.

Huy ra trường đi làm. Tôi vào đại học. Vất vả mà hạnh phúc. Tôi quá bận rộn để nhớ về quê cha đất tổ, cho tới mười năm sau tôi mới lại nghe tin tức ba mẹ. Lại vẫn do cậu đưa tin. Cậu tôi cho biết đã liên lạc được với chị của mình.

Không lâu sau đó tôi liên tiếp nhận được thư ba mẹ tôi bày tỏ lòng khao khát mong nhận được thơ tôi và hình ảnh gia đình. Và tiếp đến là những lá thư mong mỏi tôi về Việt Nam. Tôi nhận thư, tôi đọc, lòng ngơ ngẩn, bâng khuâng nhưng không có chút hứng thú trả lời. Thậm chí nhiều năm sau, cái tin ba tôi đau nặng cũng chỉ được đón nhận với lòng dửng dưng.

Huy bảo tôi nên về. Cậu mợ gọi điện bảo tôi phải về. Tôi thưa với cậu mợ rằng tôi không có cha mẹ nào khác ngoài cậu mợ nhưng cậu mợ tiếp tục thúc bách và giảng đạo lý. Tôi rủ cậu mợ cùng về. Cậu bảo cậu không muốn giỡn mặt với chính quyền cộng sản.

Cuối cùng tôi khăn gói một mình lên đường. Thời điểm này chúng tôi còn nghèo nên Huy đành ở lại với hai con. Nhưng đoạn đường quá xa để ba tôi không thể chờ. Ông vĩnh viễn ra đi vài giờ trước lúc tôi bước vào ngôi nhà xưa. Dù vậy tôi vẫn còn kịp nhìn mặt ba tôi. Nhìn chỉ một lần mà vẫn đủ để khuôn mặt già nua, khắc khổ, hoàn toàn xa lạ đó theo tôi về tận xứ Mỹ.


Thỉnh thoảng nhân một liên tưởng về dòng họ ai còn ai mất, khuôn mặt của ông lại hiện ra cùng với những tiếng thở dài của mẹ. Thế mà tuyệt nhiên, tôi không hề nghĩ đến việc thờ phượng ông…
Mẹ nằm trong buồng riêng suốt đêm ngày, mãi đến tối hôm sau mẹ mới tươi tỉnh hẳn. Tôi rủ mẹ đi ăn đồ biển. Mẹ ăn tự nhiên, ngon lành. Nếm đủ tôm cua nghêu sò ốc hến. Luôn cả hào tươi. Lâu lắm mới có dịp ăn ngoài, tôi cũng tận lực nuốt.

Trên đường về nhà, mẹ hỏi:
“Cậu bảo con có hai thằng con trai. Chúng nó đâu mà mẹ chưa gặp?”

“Tụi nó đều đã lập gia đình. Mỗi đứa ở mỗi tiểu bang khác nhau, khá xa.

Đứa lớn ở Georgia, có hai con, đứa nhỏ ở Texas, đang chờ con đầu lòng. Con đã sắp xếp để mẹ đến chơi với chúng nó, mỗi đứa vài ngày, sau khi mẹ gặp cậu mợ.” Mẹ nhìn tôi, dò hỏi: “Con ở đây một mình sao?” Tôi gật đầu: “Vì vậy mà con có ý muốn bán nhà này về sống với mấy đứa nhỏ, luân phiên mỗi đứa một thời gian. Tụi nó đang năn nỉ con về ở chung.”

Giọng mẹ ngập ngừng: “Phải thú nhận rằng mẹ vừa trông thấy căn nhà này là mê ngay. Nếu con bán thì bán cho mẹ. Mẹ con ta sẽ ở đây, mãi mãi tới ngày mẹ chết…” Tôi đăm đăm nhìn mẹ. Tôi đã biết từ lâu là mẹ rất giàu, chỉ ngạc nhiên về ý cuối.

Nó đến quá bất ngờ như là một nhánh gai quẹt vào người. Tôi nghe xót đau, khó chịu. Tôi không chuẩn bị việc này, cũng không muốn nó xảy ra. Đầu óc tôi đông cứng. Chợt hình ảnh Huy hiện ra, miệng cười cười. Ba tháng nay, từ ngày anh mất, khi tôi gặp điều gì khó xử là anh lại hiện về. Nụ cười của anh luôn luôn giúp tôi tìm giải pháp. Tôi thấy bao nhiêu phiền phức nếu cho mẹ ở chung.

Tôi đã quen với cuộc sống không có mẹ. Chỉ mới hai mươi bốn tiếng đồng hồ “có mẹ” mà tôi đã chịu đựng biết bao gượng ép. Mẹ nhìn tôi dò hỏi.

Tôi nói: “Con mới mất anh Huy. Con cần một thời gian yên tĩnh.”
“Mẹ cũng cần có thời gian sắp xếp mọi việc ở Việt Nam. Năm tới mẹ trở qua sống hẳn với con. Con đồng ý chứ?”

Tôi không biết nói gì hơn. Tôi như nghe tiếng Huy văng vẳng: “Đừng làm mẹ buồn!”

Tôi cố nhìn vào bóng đêm loang loáng tìm hình bóng Huy nhưng chỉ thấy ánh đèn đỏ vừa bật ở ngã tư…

Sau năm ngày dạo chơi phố xá và ngắm cảnh Nữu Ước, chúng tôi dành hai đêm thử thời vận ở sòng bạc Atlantic City. Thánh nhân đãi kẻ khù khờ, cả hai mẹ con thắng lớn. Chúng tôi về đến nhà, tẩy rửa xong lớp bụi đường thì trời tối hẳn.

Tôi thấy mệt mỏi nhưng mẹ tỉnh bơ đề nghị để mẹ nấu ăn ở nhà. Tôi nói sẽ ăn ở nhà nhưng mẹ khỏi nấu. Mẹ không tỏ gì ngạc nhiên khi tôi gọi thức ăn bằng điện thoại. Bà ngồi thoải mái trong bộ ghế êm ái, xem truyền hình đưa tin thế vận hội. Tôi sắp đặt chén đũa, khăn ăn và nước ngọt rồi ngồi xuống cạnh mẹ.

Chợt mẹ quay sang tôi, giọng ngập ngừng thiếu tự nhiên: “Mẹ phải nói với con chuyện này. Em trai con muốn nhờ mẹ hỏi con giúp nó một việc.”
Em trai tôi? Tôi từ từ hình dung đứa em trai của mình. Tôi đã nhớ ra một hình dáng hiền hòa thường quanh quẩn gần tôi.
Cũng như cậu và mẹ, em tôi nhỏ thua tôi năm tuổi. Nhưng nó khác với tất cả chúng tôi là đã không chào đời ở miền Nam.

Tôi nhìn mẹ chờ đợi. Giọng mẹ đều đều:
“Đứa con gái út của nó học rất giỏi. Năm tới lên đại học. Nó muốn nhờ con giúp cháu qua học bên này. Nó không muốn cho cháu ở nội trú. Nó xin cho cháu ở với con. Cơ bản là con không phải tốn kém gì hết. Mẹ sẽ lo đi chợ, nấu ăn cho cả nhà...”

Cơn giận chợt ứ lên ngực làm tôi khó thở. Tôi hít vào một hơi thật sâu. Tôi biết là mở miệng lúc này tôi sẽ nói ra lời cay độc.
Tôi nhìn ra ngoài trời đang đổ mưa với những ánh chớp liên hồi. Tôi nhớ tới những cơn mưa đầy sấm sét trong căn nhà thênh thang thuở lên mười.
Thuở đó cậu tôi đổi đi đơn vị xa và mợ theo cậu. Người giúp việc thì ngủ gần bếp, xa căn buồng riêng biệt của tôi. Tôi đã vô cùng sợ hãi và từng ước ao có được một đứa em.


Bây giờ tôi đâu còn cần. Tôi nói chầm chậm:
“Thì ra mẹ qua đây không phải vì con mà vì tương lai cháu nội của mẹ!”
Bà nhìn tôi tỏ vẻ ngạc nhiên: “Con nói gì lạ vậy. Tất nhiên mẹ qua đây là vì con, bởi vì mẹ muốn bù lại thời gian ba mẹ bỏ bê con. Mẹ không hề vì cháu nội. Nó chỉ ngỏ lời sau khi biết ý định của mẹ.”

Mẹ đưa tôi lá thư cầm sẵn: “Đây là thư nó gửi cho vợ chồng con.”
Tôi hững hờ nhận.
Mẹ tiếp: “Thật ra nó cũng đã hỏi các thủ tục xin ở nội trú. Không có con ở đây, con của nó vẫn qua đây học. Mẹ thấy điều quan trọng là có người ruột thịt cận kề, coi sóc, nhắc nhở.”

Tôi cười chua xót, không còn ngăn được lời mai mỉa: “Ruột thịt? Có là ruột dư với thịt thừa! Và mẹ đã từng cắt bỏ không thương tiếc!”

Mẹ nhìn tôi đăm đăm: “Con vẫn còn giận mẹ đến thế sao? Lần con về, mẹ đã hết lời giải thích…”
“Con vẫn nhớ các lời giải thích đó: Ba mẹ đâu có muốn xa con, chẳng qua chỉ vì muốn góp phần giành độc lập, thống nhất đất nước.

Thì đất nước đã độc lập thống nhất, sao mẹ và cháu nội không ở Việt Nam mà hưởng.”
Mẹ buông tiếng thở dài. Tôi cũng chợt nhận ra mình vừa buông lời xỉa xói hỗn hào.

Tôi trầm giọng: “Con xin lỗi. Hễ nhớ đến những ngày con bị bỏ rơi là cứ muốn nổi xung thiên…”
“Mẹ phải làm gì để được con tha thứ, quên đi chuyện cũ. Con nghĩ lại đi. Ba mẹ đâu có gửi con cho ai xa lạ. Người đó chính là ba mẹ ruột của mẹ. Con lúc nào cũng nhận được trọn vẹn tình thương và chăm sóc…”

Tôi cố giữ giọng bình thường: “Ba mẹ ruột của mẹ chớ đâu phải ba mẹ ruột của con! Suốt tuổi thơ của con, con bị bạn bè cười nhạo là đứa trẻ mồ côi, là con không cha không mẹ!”
Nước mắt tôi tự dưng ứa ra, rơi dài xuống. Mẹ đứng lên, bước lại ôm choàng lấy tôi. Tôi khóc nức nở trên vai mẹ.
Khi muộn phiền đã dịu xuống, tôi nhìn thẳng vào mắt mẹ:
“Mẹ không thấy là mẹ không công bằng sao? Lúc con ở cái tuổi rất cần sự săn sóc của ba mẹ thì ba mẹ bỏ đi biền biệt. Còn bây giờ, khi mẹ muốn ở gần con thì mẹ đã bước vào cái tuổi gần đất xa trời, cái tuổi mẹ cần con chớ con không cần mẹ. Thật lòng mà nói, cho tới giờ phút này, con không một mảy may cảm thấy chút gì thương yêu mẹ, thì nói chi thương yêu cháu.”

Mẹ ôm mặt, thân hình thả rơi lên ghế. Tôi nghe tiếng nấc của mẹ và nghe lòng chùng xuống. Tôi nói nhanh như sợ không còn nói được:
“Nhưng có điều chắc chắn là con cũng không thể chối bỏ mẹ không phải là mẹ của con. Chừng nào mẹ muốn ở với con, mẹ cứ ở. Chừng nào mẹ muốn đi, mẹ cứ đi.” Điều em con muốn, cháu con muốn, con khó mà nói được lời từ chối! Mẹ vẫn ngồi yên, thút thít khóc.

Đúng lúc tôi muốn ngồi xuống ôm lấy mẹ thì tiếng chuông reo. Tôi thở hắt ra, bước về phía cửa nhận thức ăn mang tới…

Rời San Francisco trên chiếc xe chở khách chúng tôi ôn lại những địa điểm đã viếng thăm qua ba ngày ở vùng vịnh. Mẹ tỏ vẻ hài lòng đã được chính mắt chiêm ngưỡng chiếc cầu nổi danh Golden Gate. Mẹ cũng yêu thích cái công viên cùng tên với khung cảnh nên thơ thanh bình mà mẹ gọi là hồ Tịnh Tâm.

Hai ngày ở San Jose, ấn tượng nhất đối với mẹ là những hình ảnh sinh động, huy hoàng và lạ mắt của vô số loài sống dưới nước hiển hiện ngay trước mắt trong Monterey Bay Aquarium. Khi chúng tôi về tới quận Cam. Cậu và các con cháu đón chúng tôi ở bến xe, chỉ thiếu có mợ.

Khi tôi thông báo mẹ sẽ sang thăm gia đình cậu, cậu nói sẵn sàng gặp mẹ nhưng từ chối cho chúng tôi tạm trú.
Nhà cậu mợ rất rộng, nhiều buồng ngủ. Vợ chồng con cái tôi mỗi khi qua Cali là ở nhà cậu mợ hà rầm.

Cậu mợ hẳn phải đau lòng khi lần này để tôi ở khách sạn chỉ vì… có mẹ!. Mợ không muốn chứa mẹ trong nhà.
Hai đứa em trai của mợ đều bị tập trung, một bỏ xác trong rừng Yên Bái.

Mỗi ngày trong suốt một tuần, cậu lái xe đến khách sạn đón chúng tôi đi viếng thăm hết nơi này đến nơi khác.
Ngày đầu, cậu dành cho khu Little Saigon.

Mẹ thú nhận là rất ngạc nhiên về mức phát triển quy mô và sự phồn vinh sang giàu của người Việt tỵ nạn.
Những ngày kế dành cho danh lam thắng cảnh. Có ngày chúng tôi bay khỏi thành phố đỏ đen Las Vegas về phía Bắc để chiêm ngưỡng Grand Canyon vô cùng kỳ vĩ ngoạn mục.

Cậu thường dùng khoảng thời gian di chuyển để hỏi mẹ về gia đình và dòng họ ở quê nhà. Cậu cũng kể về cuộc đời của cậu trong suốt nửa thế kỷ không gặp chị.

Tôi vô cùng thú vị được nghe hai chị em nhắc lại những kỷ niệm thời họ sống bên nhau.
Thỉnh thoảng cậu và mẹ “đụng” nhau về đề tài chính trị thường là do cậu khởi xướng.
Một lần đang lái xe, cậu bỗng nhái cái giọng bắc của mẹ: “Thật đáng tiếc! Nếu chị cả đừng… vớ phải cái ông trí ngủ nằm vùng thì giờ chị em gặp lại dung dăng dung dẻ biết bao!”

Mẹ nở ngay nụ cười đáp trả: “Thì cũng lỗi ở em. Phải chi em không làm tay sai cho Mỹ Ngụy”.
Cậu gật gù ra vẻ tán thưởng rồi bắt sang chuyện khác.

Hôm đứng trước trường đại học danh tiếng Standford, cậu cười nói:
“Tham quan trường này chị có nhớ đến những năm chị dạy ở trường Đảng không? Phải công nhận duy vật biện chứng pháp hay tuyệt.
Đảng Cộng sản chủ trương “không có người bóc lột người”. Thế mà ngày nay bản thân Đảng hóa thành “đảng bóc lột người”. Y chang… hủy thể của hủy thể!”

Mẹ bật cười giòn tan:
“Đúng ra là… phủ định của phủ định!”

Một buổi tối về khách sạn còn sớm, cậu lân la ở lại. Không biết dẫn dắt từ đề tài gì, hai chị em bắt đầu bàn về Hoàng Sa, Trường Sa và sự hiếp đáp của Trung cộng. Bỗng cậu đặt câu hỏi: “Ông Bush hứa với ông Dũng là sẽ ủng hộ sự toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam. Vậy giả sử Trung cộng tấn công Việt Nam và Mỹ đem quân qua giúp đánh lại Trung cộng, thì đối với hai quân đội ngoại nhập đó, theo chị thì phải gọi là gì? Tàu là quân xăm lăng, Mỹ là bọn xâm lược?”

Mẹ cười duyên dáng: “Gọi thế là…đúng sách vở đấy”.

Vào ngày thăm viếng Getty Center, một công trình chi phí hàng tỷ đô la, vừa đồ sộ về kiến trúc tân kỳ, vừa là viện bảo tàng nghệ thuật cổ vật hàng thế kỷ, lại vừa quy mô về tổ chức, tất cả chi phí do nhà tỷ phú Paul Getty đài thọ, cậu tôi bất ngờ hỏi mẹ:

“Nghe đâu chị đang là tỷ phú đỏ. Ngày xưa chị chống Mỹ cứu nước, ngày nay nhà tỷ phú Việt Nam đổi mới đã đóng góp được gì để dựng nước?”
Mẹ cười: “Chị đang cho xây Đại Nam Quốc Tự thứ nhì. Hôm nào khánh thành chị sẽ mời em về dự”.

Cậu cười ra vẻ đắc ý: “Xin hỏi lần này chị đặt ông Hồ ngồi ở đâu?”
Tôi nhớ vừa đọc tin tức gần đây nói về ngôi chùa vĩ đại mới xây xong có đặt ba bức tượng từ thấp lên cao:
Hồ Chí Minh, Khổng Tử, Phật Thích Ca. Tôi lo âu chờ câu trả lời.
Mẹ nhởn nhơ: “Em về thì biết”.

Đêm chót trước khi rời Quận Cam trở lại Maryland chúng tôi được cậu mời một bữa tiệc cá 7 món, đặc sản Cali. Khi chúng tôi đến nhà hàng, tôi thật sự ngạc nhiên và vui mừng khi thấy có cả mợ hiện diện. Mợ đứng lên vui vẻ chào hỏi và mời mẹ ngồi bên cạnh. Mợ vốn hoạt bát, nên mẹ lúc nào cũng cười tươi.

Tôi cảm thấy vô cùng hạnh phúc. Lúc chờ tính tiền cậu hỏi mẹ bao giờ về Việt Nam. Mẹ bảo còn lâu, khoảng sáu tháng nữa. Và năm tới có thể là qua ở luôn. Cậu gật gù nhìn mẹ rồi nhìn tôi.

Tôi tưởng cậu tán thành quyết định của mẹ nhưng cậu chậm rãi nói:
“ Phải nói là rất ngạc nhiên khi nghe chị tính qua Mỹ ở luôn. Chị biết không ông Hồ Chí Minh có làm một câu thơ rất nổi tiếng: đánh cho Mỹ cút, đánh cho Ngụy nhào! Ba mươi ba năm qua, Ngụy đã nhào Mỹ đã cút.

Thế mà giờ đây có người đánh đuổi Mỹ lại muốn… cút theo Mỹ!”
Tôi bật cười nhưng kịp hãm khi thấy mặt mẹ sa sầm…
Về Maryland, theo dự trù chúng tôi nghỉ ngơi ba ngày trước khi bay xuống Georgia và Texas. Nhưng chỉ mới qua đêm, buổi sáng mẹ buồn rầu đổi ý.

Mẹ muốn về ngay Việt Nam. Tôi ngỡ ngàng. Nhưng tôi chợt hiểu ra. Câu trêu chọc của cậu đã chạm tự ái mẹ.
Xa nhau quá lâu, mẹ không quen tính tình em mình. Cợt đùa, đốp chát vô tội vạ là thói quen của cậu. Hiểu cậu thì không ai giận cậu.

Không hiểu cậu, giận cậu thì ráng chịu. Cậu nói đó rồi quên đó. Tuy nhiên tôi vẫn không muốn thay cậu ngỏ lời xin lỗi mẹ. Tôi cũng không có ý định van xin mẹ khoan vội về Việt Nam. Tôi biết chắc nếu tôi năn nỉ, mẹ sẽ ở lại.

Gần tháng qua tôi đã cảm thấy chút gì gần gũi mẹ nhưng xem ra vẫn còn một bức vách vô hình ngăn cản sự thoải mái, tự nhiên, thân mật.
Thậm chí còn có cái gì khác nữa khiến tôi có lúc bứt rứt, bực mình. Không có mẹ, tôi ngủ nghê, ăn uống thế nào lúc nào tùy thích.

Có mẹ, tôi phải hầu hạ, e dè, trông trước ngó sau. Mẹ ở lại lần này, lần tới sẽ ở lại mãi mãi. Mà xem ra thời gian để xây đắp tình mẫu tử chẳng còn bao nhiêu.
Luật đời vốn trói buộc tôi vào kiếp nạn mồ côi từ đầu đời. Có gặp lại cha thì chỉ khi cha mất. Gặp lại mẹ thì mẹ lại bỏ đi. Thôi thì hãy coi mươi ngày bên mẹ đã là một hồng ân. Phải mất một tuần tôi mới đổi được vé máy bay.

Trong tuần cuối đó, mẹ chỉ thích đi mua sắm.
Mỗi ngày tôi đưa mẹ vào một trung tâm thương mại khác nhau. Ăn thì mỗi bữa một nhà hàng khác xứ. Mẹ đã thưởng thức các món ăn Mỹ, Nhật, Thái, Đại Hàn, Mã Lai, Nam Dương.

Đêm cuối cùng, tôi hỏi mẹ có muốn ăn phở lần chót ở Mỹ không, mẹ cười bảo muốn ăn canh chua cá kho tộ. Tôi thấy chút ấm lòng…

Hôm đưa mẹ ra phi trường, chúng tôi im lặng suốt đoạn đường. Gửi xong hành lý, tôi kéo chiếc va ly, tay kia nắm bàn tay mẹ bước chầm chậm về trạm kiểm soát an ninh cá nhân. Khi gần đến dòng người ngoằn ngoèo chờ qua trạm, mẹ dừng lại. Tôi nhìn mẹ dò hỏi. Ánh mắt mẹ ngập tràn âu yếm mà giọng cất lên trầm buồn: “Chắc mẹ sẽ không qua đây thăm con nữa.”

Tôi nghe xao xuyến nhưng vẫn lặng thinh.
Lời mẹ êm như tiếng thở dài: “Và khi mẹ chết, con cũng không cần phải về…”
Tôi đứng chết lặng. Tôi có cảm tưởng như tôi đã cư xử quá tệ hại với chính mẹ mình. Ý nghĩ trở thành đứa con bất hiếu khiến tôi buột miệng:
“Mẹ! Con sẽ về. Thế nào con cũng về. Cậu đã dạy con nghĩa tử là nghĩa tận.”

Bà vòng tay ôm lấy tôi thật chặt, giọng êm đềm:
“Còn đây là lời mẹ dạy, lần đầu mà cũng là lời cuối. Con hãy luôn luôn ghi nhớ: “Chú như cha, cậu như mẹ”. Con gắng giữ sức khỏe. Thôi mẹ đi.”

Mẹ nắm chiếc cần va ly từ tay tôi. Tôi vụng về ôm lấy mẹ. Mẹ áp má vào má tôi. Tôi nghe chừng thân mình bay bổng.
Khi tôi mở vòng tay, mẹ quay mặt bước đi. Tôi thấy mình quá bất nhẫn, khẽ gọi: “Mẹ!”
Bà quay lui, chân vẫn bước, đôi mắt hiền từ. Tôi lúng túng vẫy tay, cố nở nụ cười: “Chào mẹ!”

Không thấy tên tác giả

https://sites.google.com/site/giadinhkqvnch/truyen-ngan/nguoi-me-tap-ket

[Triển]

**


Người mẹ tập kết



Bà mừng rỡ vẫy lại. Tôi cười khi mẹ đến gần: “Chào mẹ!”



Mẹ mà chào. Mẹ là phải thưa:

- con thưa mẹ!


Đứa con này hơi thiếu giáo dục.

[thuykhanh]

Mẹ mà chào. Mẹ là phải thưa:

- con thưa mẹ!


Đứa con này hơi thiếu giáo dục.


Anh thầy thông cảm, nhân vật chính vẫn còn giận; cha mẹ bỏ đi tập kết
từ khi cô còn bé xíu.

Tuy không nói ra nhưng có lẽ chịu đựng cay đắng cũng nhiều lắm, lại
thêm niềm đau đớn vì người chồng yêu dấu mới qua đời, cô chưa kịp
lấy lại được thăng bằng cho bản thân.

[thuykhanh]

**
Chào bà con và thân hữu của Phố:

tk mới nhận được tin nhắn riêng từ một thành viên kỳ cựu của diễn đàn.
Người bạn mới giúp tìm ra tên tác giả của Người Mẹ Tập Kết.

https://vuthat.wordpress.com/2011/04...ao-m%E1%BA%B9/

Nếu tk nhớ không lầm thì ông cũng là cựu Sỹ Quan Hải Quân VNCH, cùng khóa Bảo Bình với anh
Ngụy Xưa.
Xin chân thành cảm ơn và mong có dịp được đọc bài viết hoặc chuyện trò với Nắng Vàng BX trên diễn đàn hiện tại của Đặc Trưng:z57::z57:

ThụyKhanh

[Đậu]

**

Tôi cảm thấy vô cùng hạnh phúc. Lúc chờ tính tiền cậu hỏi mẹ bao giờ về Việt Nam. Mẹ bảo còn lâu, khoảng sáu tháng nữa. Và năm tới có thể là qua ở luôn. Cậu gật gù nhìn mẹ rồi nhìn tôi.

Tôi tưởng cậu tán thành quyết định của mẹ nhưng cậu chậm rãi nói:
“ Phải nói là rất ngạc nhiên khi nghe chị tính qua Mỹ ở luôn. Chị biết không ông Hồ Chí Minh có làm một câu thơ rất nổi tiếng: đánh cho Mỹ cút, đánh cho Ngụy nhào! Ba mươi ba năm qua, Ngụy đã nhào Mỹ đã cút.

Thế mà giờ đây có người đánh đuổi Mỹ lại muốn… cút theo Mỹ!”
Tôi bật cười nhưng kịp hãm khi thấy mặt mẹ sa sầm…
Về Maryland, theo dự trù chúng tôi nghỉ ngơi ba ngày trước khi bay xuống Georgia và Texas. Nhưng chỉ mới qua đêm, buổi sáng mẹ buồn rầu đổi ý.

Mẹ muốn về ngay Việt Nam. Tôi ngỡ ngàng. Nhưng tôi chợt hiểu ra. Câu trêu chọc của cậu đã chạm tự ái mẹ.


Bà này xem nhẹ tình mẫu tử. Mấy chục năm trước, bà bỏ con để theo chồng tập kết. Mấy chục năm sau, bà lại bỏ con vì câu nói rất thực của người em.

Chu choa, đàn bà dễ có mấy tay làm vậy.

[RaginCajun]

Mặt mẹ vênh lên nói: " là Mỹ nó cút nhưng mình phải đấu tranh triệt để, như đảng đã dạy, nên rượt sang tới nhà nó luôn đấy chứ.:p

[Triển]

Bà này xem nhẹ tình mẫu tử. Mấy chục năm trước, bà bỏ con để theo chồng tập kết. Mấy chục năm sau, bà lại bỏ con vì câu nói rất thực của người em.

Chu choa, đàn bà dễ có mấy tay làm vậy.

Lại thêm một thằng cậu xấc xược vô phép.

[Triển]

Câu chuyện này là một thể loại chuyện "chửi cho đã, viết cho có".
Muốn câu chuyện có giá trị phải xem những cái nhỏ nhặt như kỷ
cương, đạo lý làm người chung quanh dù có hư cấu dàn dựng nhân
vật.

Người bên ngoài kia, mà khi bất đồng chính kiến vẫn phải tôn trọng
họ. Tôn trọng sự khác biệt. Tôn trọng người ta nghĩa là tôn trọng mình.
Huống gì là người thân trong gia đình.

Con cháu, anh em còn hơn thế nữa. Con không được có thái độ khinh
miệt cha mẹ, dù là trong ý nghĩ cũng không được. Em lại càng không
có lý do gì hằn học với chị do khác chính kiến.

Mẹ bỏ con đi ư? Thời trẻ tuổi người ta cho đó là hy sinh tình cảm gia
đình cho việc non việc nước. Có bị giật dây hay giật kinh phong gì
cũng mặc. Người có quyền trách cứ duy nhất chính là người đầu ấp tay
gối với người đàn bà này. Chứ không phải đứa con ít được giáo dục kia.
Phận làm con không được trách cứ cha mẹ bất cứ ở phương diện nào.
Đó là cái đạo làm con. Không nên lấy cái đạo làm chánh trị lên tung hỏa
mù rồi tự mất cả tri giác, tri thức, quên đi hiếu tính.

[Nhã Uyên]

Chào cô thuykhanh và các anh chị.

Nu nghĩ người con có quyền cảm thấy tức giận và đau đớn khi mẹ bỏ đi, mặc dù người con nói “bà đã có can đảm bỏ rơi tôi thì tôi cũng có can đảm coi như đời tôi không dính dáng gì tới bà”. Đọc câu này, với Nu, muốn hiểu là người con đã “let it go”, đã muốn bỏ qua chuyện ấy. Nhưng có lẽ người con chưa tìm ra một cách nào đó để thông cảm quyết định của mẹ và tha thứ mẹ, nên trong lòng người con chưa khuây khỏa, còn hờn trách mẹ. NU nghĩ có thể là do ảnh hưởng của cách dạy dỗ của cậu mợ. Biết rằng công ơn nuôi dưỡng cháu của vợ chồng cậu mợ to tát, nhưng cậu mợ đã ngày nào cho cháu biết rằng mặc dù mẹ để cháu ở lại, nhưng mẹ vẫn yêu thương cháu và sẽ có ngày trở lại với cháu, để người cháu không quá cảm thấy tủi thân và mang nặng nỗi hờn trách mẹ trong suốt thời gian mình khôn lớn.

[Hanhgia]

chiến tranh đã phá hoại tất cả,
tình đồng bào, Tình gia đình,
chỉcó dân Tộc, gia đình mạt kiếp mới quay ra
cắn nhau

[thuykhanh]

Bà này xem nhẹ tình mẫu tử. Mấy chục năm trước, bà bỏ con để theo chồng tập kết. Mấy chục năm sau, bà lại bỏ con vì câu nói rất thực của người em.

Chu choa, đàn bà dễ có mấy tay làm vậy.



Chào Đậu,

Bà này đã đánh mất lương tri của người mẹ lẫn tình chị em rồi.

[thuykhanh]

***


Mặt mẹ vênh lên nói: " là Mỹ nó cút nhưng mình phải đấu tranh triệt để, như đảng đã dạy, nên rượt sang tới nhà nó luôn đấy chứ.:p



Có phải đây là sự thật CS?

[Đậu]

Người ta nói: con là nợ. Sanh con là mang nợ nuôi nấng dạy dỗi chúng. Bà này sanh con rồi bỏ con để theo chồng tập kết. Bà đã chọn lý tưởng của bà mà xem nhẹ tình mẹ con. Việc bà mang con sang nhà bố mẹ mình để nhờ nuôi nấng dạy dỗ cũng đáng chê trách. Bà gây nợ thì bà phải nai lưng ra giả nợ. Chứ mang nợ về nhà bắt bố mẹ mình giả là việc không nên. Vì ngoài bà ra, bố mẹ bà còn những người con khác để mà nuôi nấng dạy dỗ. Công việc nặng nề khó nhọc lắm. Nay thêm đứa cháu tức là thêm người thêm việc thêm gáng nặng. Phận làm con, nếu không giúp tháo gỡ bớt gáng nặng cho bố mẹ thì thôi. Đừng chồng chéo thêm trên lưng họ nữa. Kẻo thiên hạ cho là bất hiếu.

Xưa nay, trung hiếu là hai việc khó toàn vẹn. Chọn cái này thì mất cái kia. Bà này, dù đời sau, có được nhân gian vinh danh là nữ liệt sỹ thì về mặt luân lý thường nhật thì đáng trách: thiếu đức làm mẹ, hụt đạo làm con.

Sách xưa có chép: Chị ngã em nâng. Chị thiếu sót thì bổn phận làm em phải nhắc nhở. Chị sai nhầm thì em phải góp ý để giúp nhau tiến bộ. Dù nhời nói có chói tai khó nghe nhưng lại chuyên chở đầy tình ý tốt đẹp. Chứ nể cả, giữ im lặng để chị mình ên đào xới tư duy thì e là thái độ không được hay lắm.

[thuykhanh]

Lại thêm một thằng cậu xấc xược vô phép.



Người bên ngoài kia, mà khi bất đồng chính kiến vẫn phải tôn trọng
họ. Tôn trọng sự khác biệt. Tôn trọng người ta nghĩa là tôn trọng mình.
Huống gì là người thân trong gia đình.

Con cháu, anh em còn hơn thế nữa. Con không được có thái độ khinh
miệt cha mẹ, dù là trong ý nghĩ cũng không được. Em lại càng không
có lý do gì hằn học với chị do khác chính kiến.

Mẹ bỏ con đi ư? Thời trẻ tuổi người ta cho đó là hy sinh tình cảm gia
đình cho việc non việc nước. Có bị giật dây hay giật kinh phong gì
cũng mặc. Người có quyền trách cứ duy nhất chính là người đầu ấp tay
gối với người đàn bà này. Chứ không phải đứa con ít được giáo dục kia.
Phận làm con không được trách cứ cha mẹ bất cứ ở phương diện nào.
Đó là cái đạo làm con. Không nên lấy cái đạo làm chánh trị lên tung hỏa
mù rồi tự mất cả tri giác, tri thức, quên đi hiếu tính.


Dạ, sanh con ra rồi cả cha lẫn mẹ bỏ đi biền biệt, bao nhiêu năm trời
không săn sóc đoái hoài.
tk nghĩ chính họ đã mặc nhiên ký giấy từ bỏ quyền thiêng liêng của
mình rồi.

Anh bảo tôn trọng những ý kiến khác biệt với mình, tk rất tán thành
nhưng theo hay không lại là chuyện khác.:1:

[Triển]

Bó tay chấm hết.

[thuykhanh]

Chào cô thuykhanh và các anh chị.

Nu nghĩ người con có quyền cảm thấy tức giận và đau đớn khi mẹ bỏ đi, mặc dù người con nói “bà đã có can đảm bỏ rơi tôi thì tôi cũng có can đảm coi như đời tôi không dính dáng gì tới bà”. Đọc câu này, với Nu, muốn hiểu là người con đã “let it go”, đã muốn bỏ qua chuyện ấy. Nhưng có lẽ người con chưa tìm ra một cách nào đó để thông cảm quyết định của mẹ và tha thứ mẹ, nên trong lòng người con chưa khuây khỏa, còn hờn trách mẹ. NU nghĩ có thể là do ảnh hưởng của cách dạy dỗ của cậu mợ. Biết rằng công ơn nuôi dưỡng cháu của vợ chồng cậu mợ to tát, nhưng cậu mợ đã ngày nào cho cháu biết rằng mặc dù mẹ để cháu ở lại, nhưng mẹ vẫn yêu thương cháu và sẽ có ngày trở lại với cháu, để người cháu không quá cảm thấy tủi thân và mang nặng nỗi hờn trách mẹ trong suốt thời gian mình khôn lớn.


Chào Nhã Uyên,

Hoàn toàn đồng ý với em, đó là cách dạy dỗ theo hướng tích cực ( positive)
mà đứa trẻ rất cần nhưng đã không có trong thời gian sống với ông bà và
cậu mợ của em.
Thêm thái độ tính toán và lạnh lùng của bà mẹ khi gặp nhau cũng không giúp gì
mấy cho người con đang cô đơn vì mới mất chồng. Họ cần thêm thời gian.

Đã có những chuyện xảy ra như người con không nhận cha khi ông này đi
tập kết trở về, huống gì trong trường hợp này, cả cha lẫn mẹ cùng đi luôn.
Cảm ơn Nhã Uyên:z57::z57:

[Triển]

Mẹ mà chào. Mẹ là phải thưa:

- con thưa mẹ!


Đứa con này hơi thiếu giáo dục.



Bó tay nhưng chưa chấm hết được. Thì ra bài Tập kết này của tác giả tiến sĩ Trần Mỹ Duyệt. (http://lmgtfy.com/?q=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di+M%E1%BA%B9+T%E1%BA%ADp+K%E1% BA%BFt) :z14:
(* trang Thánh Linh (http://lmgtfy.com/?q=http%3A%2F%2Fwww.thanhlinh.net%2Fnode%2F6815))

Bà mẹ khác này như may mắn hơn bà mẹ tập kết kia...

http://i.imgur.com/rSE3oxV.png

[Nhã Uyên]

Cám ơn anh 5 đã chỉ link! Trần Mỹ Duyên không phải là tác giả mà là độc giả và bình luận gia của bài viết, anh 5.

Trong phần suy tư cuối truyện, TMD kết luận rằng người mẹ và người con cần thời gian để hàn gắn tình mẹ, con. Điều này NU đồng ý. Sau đó LMD nói về sự khác biệt của hai nền văn hóa, điều này NU không đồng ý lắm bởi khi rời VN, người con đã đến tuổi lập gia đình nên NU nghĩ rằng, người con không lạ gì với nền văn hóa của người Việt. Trong xã hội VN, khi có con thơ mà cần phải giải quyết một vấn đề nào đó trước mắt, xu hướng của người Việt xưa và nay, thường là gửi con cho ông bà nuôi dưỡng cho nên quyết định của bà mẹ tập kết NU nghĩ, không nằm ngoài “qui tắc”.

Sau đó TMD viết, “Người mẹ này đã phạm phải lỗi lầm ấy, bà đã đâm vào trái tim con bà khi bà bỏ rơi con vì một lý tưởng, vì một hoài bão riêng tư. Nhưng bà quên mất rằng tuổi thơ con bà rất cần bà. Nó không thể sống khỏe, sống hạnh phúc nếu thiếu tình thương của người mẹ. Một em bé mà bị cả bố lẫn mẹ bỏ rơi, bị bạn bè chế nhạo, và sống côi cút trong khi bố mẹ vẫn còn thì tâm lý này rất đau đớn, và hầu như là vết thương suốt đời." NU nghĩ, người con chưa đầy một tuổi khi người mẹ “gửi” và mãi đến khi trưởng thành mới gặp lại mẹ thì người mẹ hoàn toàn không có một ảnh hưởng nào trong sự nuôi dưỡng và giáo dục của người con, vì vậy sự “bạc đãi” của người mẹ ở đây là quyết định bỏ con, nhưng lớn lên trong sự hằn học, tủi hờn mẹ thì NU chỉ nhìn về hướng ông bà, cậu mợ, những người đã nuôi dưỡng và dạy đỗ người con thôi. Rất tiếc, cậu đã không làm gì để giúp hàn gắn mối tình mẫu tử mà còn gây thêm xa cách.

Người mẹ trong truyện có thái độ nhởn nhơ nhưng bà không ăn nói quá độ và bà cũng biết tự ái. Bà đã làm một quyết định sai lầm thời trai trẻ và người đọc không hiểu những lý do sau quyết định của bà nhưng thấy rằng, người mẹ giờ đã 80 tuổi (phải nói bà cụ này khỏe), bà muốn được gần gủi người con bà đã bỏ rơi, vậy sao mình không thể "mở lòng" tha thứ, nếu không để lương tâm ngưởi mẹ thôi cắn rứt , thì ít nhất, để chính bản thân mình được “giải thoát” và mình tròn đạo hiếu với mẹ.

Đồng ý với anh 5 truyện này sẽ có giá trị hơn nếu có hư cấu rõ rệt.

[thuykhanh]

**

Chào anh Triển, Đậu, Rajin Cajun, Hanhgia, Nhã Uyên,Phương Vy, anh Hải Việt và Phố,

Sáng nay tk có hẹn tái khám với BS, lãnh 6 mũi chích với liều cao hơn lần trước.
Buổi chiều đi cắt tóc vì ngó mặt mũi trong gương thấy kinh quá nên không dám gọi
xóa hẹn.

Cho tk sửa soạn bữa tối xong rồi vô diễn đàn sau, nha!

[Đậu]

Qua câu nói "con hư tại mẹ, cháu hư tại bà" đã cho thấy vai trò quan trọng của hai người này trong việc dạy dỗ con cháu. Trong câu chuyện, người mẹ giao con mình cho gia đình bố mẹ ruột để nhờ nuôi nấng dạy dỗ, khi ấy nó mới non một tuổi. Đến năm nó ba tuổi, vừa đến tuổi để được giáo dục, thì bà ngọai mất. Rồi năm nó được năm tuổi, lứa tuổi bắt đầu đi học, thì ông ngọai mất. Có thể nói, lúc này, nó chưa đựoc dạy dỗ gì nhiều.

Rồi thì cậu nó thay thế ông bà ngọai để dạy dỗ nó. Nhưng cậu làm sao thay thế được mẹ, mặc dù có câu nói "cha là chú, cậu là mẹ." Cha và chú là hai người, tâm sanh lý khác nhau, nên cách hành xử trong việc giáo dục con cháu cũng có khác. Việc này đưa đến hiệu quả của việc giáo dục cũng khác luôn. Huống gì cậu còn khác phái với me thì tâm sanh lý phải rất khác nữa. Trong câu chuyện, người cậu có thể phụ chị mình nhưng không thể thay thế chị trong việc giáo dục đứa cháu. Rồi cậu lấy vợ. Vợ cậu là người dưng bước vào nhà. Thì như làm vậy, vợ cậu không thể thương cháu cậu như cậu đặng. Mợ còn phải lo dạy dỗ con cái của mợ và cậu.

Nói tóm lại, không ai có thể thay thế "người mẹ tập kết" trong việc giáo dục con mình cả. Ngày bà bỏ con để theo chồng tập kết cũng là ngày bà gieo hạt mầm tủi hờn, hằn học vào cuộc đời con bà. Bà đã dạy nó biết thứ mặc cảm bị bỏ rơi, thua kém. Xót xa khi nhận ra cuộc đời nó không bằng cái cái lý tưởng riêng tư của bà. Thà bà bỏ con còn hơn từ bỏ lý tưởng mình. Rồi người con lớn lên, khi nghe thông tin hằng ngày và biết đuợc cái lý tưởng của mẹ mình chỉ phục vụ cho một nhóm người tòan mang lại khổ đau chết chóc cho người khác thì trong nó mặc cảm con của việt cộng, con của thủ phạm dù là gián tiếp, đã phát sanh. Nó nhòm hàng xóm láng giềng và bắt đầu nhận ra sự nghi kỵ, lạnh nhạt của họ với gia đình mình. Bạn bè cùng trường xa lánh nó vì sợ vạ lây. Và nó bắt đầu óan trách mẹ mình.

Đến tháng tư năm 75, khi chính nó là nạn nhân của việt cộng, phải lưu lạc xứ người, phải lo lắng cuộc sống mới từ hai bàn tay trắng thì nó thù hằn cái lý tưởng của mẹ và hằn học với bản thân mẹ mình. Có thể ngay trong gia đình nó, cũng có lúc vợ chồng sanh chuyện mỗi khi nhắc đến tên mẹ nó? Nhòm chồng tất bật ngược xuôi, nhòm bạn bè quanh mình vất vả sớm trưa thì cái mặc cảm con việt cộng, người gây ra cảnh ly tán, trong nó lại dâng cao.

Nói tóm tắt, chính "người mẹ tập kết" đã dạy con mình thuộc nằm lòng những thứ mặc cảm ấy và cũng chỉ có một mình bà có thể xóa chúng tan đi. Thế mà, cuối cùng, mẹ con chả đi đến một thỏa hiệp cuối cùng để sống bên nhau được. Và sau lần này, không biết hai mẹ con còn gặp nhau nữa không?

Tôi khóai đọan kết này, chứ cứ mong cái kết cuộc có hậu, tốt đẹp thì xem truyện cổ tích bằng tranh, có khi, lại hay hơn.

[gun_ho]

Ye! Đậu viết bài này hay đây. Ông bà kia vì chạy theo cái lý tưởng của ý thức hệ mà bỏ con thì con nó cũng có cái lý tưởng của ý thức hệ đối lập để không lập bàn thờ, không sống chung với mẹ...binh thường thôi.
Cậu ruột tôi bỏ vợ con ra bắc tập kết. Các con trai lớn lên đều là sĩ quan quân đội Cộng Hòa. Sau 75 các anh ấy đi tù cải tạo mút chỉ. Ông cậu nói cứ để chúng nó học tập cho tốt. Nhờ vậy anh nào cũng trên 7, 8 năm. Về là có list HO dông tuốt qua Mỹ chẳng thèm biết lão già cán bộ đảng viên kia là ai ha ha.

[thuykhanh]

**
Chị chào Gun,

Cùng nhận xét với Gun, bài viết trên rất hay. Đậu viết văn bình dị, chậm rãi
mà lý lẽ chắc nịch hà.

Cảm ơn Đậu, cảm ơn Gun với luận cứ nêu ra và câu chuyện vừa kể.

Một người bạn học sau hai lớp ở trường NH cũng kể cho chị nghe
một câu chuyện tương tự.

H. là 1 phi công trong QĐVNCH, trước 30 tháng tư ông già đi tập kết từ
hồi H. còn nhỏ, đã cho người liên lạc với gia đình H., dặn người con dâu
nhắn chồng ở lại.
Thế là H đi luôn, qua bên này rồi mới thu xếp cho vợ và con gái đi sau.

[tư mã tai trâu]

Chắc mọi người đã đọc qua trường hợp của nhà văn Phan Nhật Nam.
Và sao không nghe ai nhắc tới chuyện con tố cha, cháu tố bà đến chỗ chết thời cải cách điền địa. Đó mới đáng gọi là thời mạt kiếp.

[Nhã Uyên]

Cậu ruột tôi bỏ vợ con ra bắc tập kết. Các con trai lớn lên đều là sĩ quan quân đội Cộng Hòa. Sau 75 các anh ấy đi tù cải tạo mút chỉ. Ông cậu nói cứ để chúng nó học tập cho tốt. Nhờ vậy anh nào cũng trên 7, 8 năm. Về là có list HO dông tuốt qua Mỹ chẳng thèm biết lão già cán bộ đảng viên kia là ai ha ha.

Khác với tình huống trong truyện nhưng thái độ dứt khoát thẳng thắn và rõ ràng của anh anh GH thì NU thích. Thà như vậy.

[gun_ho]

Mấy ảnh đều là sĩ quan và có lý tưởng rõ rệt, lại là người Huế chứng kiến biến cố Mậu Thân nên rất dứt khoát đó NU.

[thuykhanh]

**

https://scontent.fsnc1-1.fna.fbcdn.net/hphotos-xat1/v/t1.0-9/12963519_547611118736501_576182401143908957_n.jpg? oh=5bd813ed02f9e074fb337a5161ea7cc3&oe=57781059

https://scontent.fsnc1-1.fna.fbcdn.net/hphotos-xft1/v/t1.0-9/12592534_1082254301797952_2420121404079444961_n.jp g?oh=2d9ebf59a4ada2175584573f206dd3f6&oe=578982DD


https://scontent.fsnc1-1.fna.fbcdn.net/hphotos-xfp1/v/t1.0-9/12417745_1082254308464618_6113749169955116712_n.jp g?oh=59f34533bcbfd9365d7814c9daf42204&oe=57BEF832


https://scontent.fsnc1-1.fna.fbcdn.net/hphotos-xap1/v/t1.0-9/13657_1082254358464613_1559221132598932449_n.jpg?o h=2d7902aed24319eaca468523f2e6511a&oe=5779CF5A


https://scontent.fsnc1-1.fna.fbcdn.net/hphotos-xta1/v/t1.0-9/12439119_1082254425131273_1428351822251584170_n.jp g?oh=0ab4fb1ef8896cc37096d02b7fe8a421&oe=57B82B69


https://scontent.fsnc1-1.fna.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/10399587_1082784928411556_1206328796870825102_n.jp g?oh=20227ec13359d994a9188c1aa0b8d8ab&oe=57816354


https://scontent.fsnc1-1.fna.fbcdn.net/hphotos-xap1/v/t1.0-9/12923243_1082785031744879_6225599020338870151_n.jp g?oh=1da342436a3851eeb165dee7ec2248fb&oe=57BA5862



https://scontent.fsnc1-1.fna.fbcdn.net/hphotos-xpa1/v/t1.0-9/12321432_1082785318411517_5879297601883718438_n.jp g?oh=bafd545878e3d44d0ee055a3c3b99de7&oe=57B5B222

https://scontent.fsnc1-1.fna.fbcdn.net/hphotos-xaf1/v/t1.0-9/12439182_1082785811744801_5784450101078227772_n.jp g?oh=e5d61c99ddb55eff8e1fe3dade9041b6&oe=57B5CB06


https://scontent.fsnc1-1.fna.fbcdn.net/hphotos-xpa1/v/t1.0-9/12924506_1082785875078128_5984989500399080952_n.jp g?oh=9c3784b051b7e61c69abb47b38241800&oe=57B60003

[thuykhanh]

**

Tiếng Việt trong mắt một người Anh




Chúng ta thường cho rằng ngôn ngữ của mình khó hơn
"phong ba bão táp".
Tuy nhiên, G. Millo đã đưa ra 9 lý do xóa bỏ nhận định
này của người nước ngoài lẫn Việt Nam



Tôi đã học 5 thứ tiếng trong một năm như thế nào (http://vnexpress.net/tin-tuc/giao-duc/hoc-tieng-anh/toi-da-hoc-5-thu-tieng-trong-mot-nam-nhu-the-nao-3364769.html) /
Cầu thủ Xuân Trường khoe tài ngoại ngữ ở Hàn Quốc (http://vnexpress.net/tin-tuc/giao-duc/hoc-tieng-anh/cau-thu-xuan-truong-khoe-tai-ngoai-ngu-o-han-quoc-3372302.html)




Từ góc độ một người ưa dịch chuyển, biết nhiều thứ tiếng,
bao gồm tiếng Việt, George Millo đã chỉ ra quan niệm có phần
sai lầm của nhiều người về ngôn ngữ này.
Anh đưa ra những so sánh thú vị của tiếng Việt với tiếng Anh -
tiếng mẹ đẻ của mình và một vài ngôn ngữ khác như Tây Ban Nha,
Pháp để chỉ rõ những ưu điểm của tiếng Việt.






http://img.f29.vnecdn.net/2016/03/24/24-b2-a1-5789-1458826087.png




George Millo. Ảnh: Abroaders









Nếu hỏi một người Việt Nam về ngôn ngữ của họ, bạn sẽ nhận
được câu trả lời "rất khó".
Đây gần như là quan điểm chung của khoảng 90 triệu người
dân quốc gia này và họ còn vui vẻ khi nói với bạn rằng
"tiếng Việt khó" (Vietnamese is hard) bất kỳ lúc nào. Vì vậy, khi
nghĩ đến học tiếng Việt, bạn gần như cảm thấy mất tinh thần.
Tuy nhiên, tôi sẽ mang đến có bạn một cái nhìn tích cực hơn về
ngôn ngữ này.
Tiếng Việt có thể dễ hơn so với những gì các bạn nghĩ.

Điều không thể chối cãi là với sáu tông giọng và quá nhiều
nguyên âm khác với tiếng Anh, phát âm tiếng Việt là việc khó khăn.
Nhưng phần lớn những người ở Việt Nam chỉ trong vòng một năm
sẽ nhận ra phát âm là điều duy nhất gây trở ngại trong tiếng Việt,
những yếu tố khác đều rất dễ - đặc biệt khi so sánh với phần lớn
các ngôn ngữ châu Âu khác.

1-Tiếng Việt không có giống đực và cái

Nếu từng học tiếng Pháp, Tây Ban Nha, Đức hay gần như bất kỳ
ngôn ngữ châu Âu nào ngoại trừ tiếng Anh, bạn sẽ thở phào nhẹ nhõm
vì tiếng Việt không có khái niệm giống đực hay cái cho các từ vựng.
Bạn chỉ cần ghi nhớ mỗi từ mà không cần thiết phải học thuộc lòng thêm điều gì.


2-Tiếng Việt bỏ qua mạo từ "a", "the"

Nếu một người nước ngoài học tiếng Anh và hỏi bạn khi nào dùng "a" và "the",
bạn có giải thích cặn kẽ được không? Đây là một vấn đề phức tạp, thậm chí
bài viết nói về mạo từ trên trang Wikipedia còn dài hơn 2.500 chữ.

Tuy nhiên, dùng "a", "the" trước một chủ thể có thực sự quan trọng?
Một cách đơn giản hơn, bạn có thể loại bỏ chúng đi vì sự việc vốn hiển nhiên,
người nghe cũng có thể hiểu ý bạn mà không cần thêm mạo từ.
Đó chính xác là điều người Việt vẫn làm. "Người" là từ có nghĩa "a person"
(người nào đó) lẫn "the person" (chính người đó) mà người nghe vẫn không
lo lắng nhầm lẫn.

3-Tiếng Việt không có số nhiều

Trong tiếng Anh, khi muốn chỉ thứ gì đó ở số nhiều, chúng ta thường thêm
"s" vào cuối từ đó.
Như vậy, "dog" thành "dogs", "table" thành "tables" và "house" thành "houses".
Tuy nhiên, nhiều ngoại lệ tồn tại như "person" thành "people", "mouse" thành
"mice", "man" thành "men" và một số từ như "sheep" hay "fish" lại chẳng thay đổi gì.








http://img.f29.vnecdn.net/2016/03/24/24-b2-a2-3481-1458826087.jpg





Trong tiếng Việt, mọi từ ngữ đều như "sheep" - con cừu.
Từ "người" tôi nêu trên, còn có thể sử dụng giống như
"people" hay "person", "chó" là "dog" hoặc "dogs",
"bàn" là "table" hoặc "tables"…
Nếu thắc mắc rằng điều này có gây nên sự nhầm lẫn, bạn
hãy tự hỏi bản thân mình, đã bao giờ nghe ai đó kể về
"con cừu đó", "con chó đó" và bối rối vì không viết họ đang
nhắc đến bao nhiều con vật trong câu chuyện đó hay không?

Nếu cần thông tin chi tiết, bạn chỉ cần dễ dàng thêm một từ
trước danh từ đó, giống như "một người" (one person),
"những người" (some people) hay "các người" (all the people).


4- Tiếng Việt không có các dạng khác nhau của động từ

Thật đáng thương cho những người học tiếng Tây Ban Nha khi
nói những từ đơn giản như "hablar" (nói), họ vẫn phải học 5 hoặc
6 dạng khác nhau (tùy thuộc địa phương) để thể hiện chính xác
thể của động từ này.
"I hablo", "you hablas", "he habla", "we hablamos" và danh sách
này vẫn chưa hết. Một động từ trong tiếng Tây Ban Nha có thể
bao gồm 50 dạng (form) khác nhau mà người học phải ghi nhớ.

Tiếng Anh không giống tiếng Tây Ban Nha nhưng một từ cũng
bao gồm nhiều dạng khác nhau tùy thuộc ngữ cảnh. Chẳng hạn,
động từ "speak" có thể biến cách (inflect) thành "speaks", "speaking",
"spoken" hay "spoke".

Tiếng Việt là một ngôn ngữ hoàn toàn không biến cách - không
từ ngữ nào đổi dạng trong bất kỳ ngữ cảnh nào. Ví dụ, "speak"
trong tiếng Việt là "nói" và bạn luôn dùng "nói trong mọi trường hợp -
"I nói", "you nói", "he nói", "she nói", "we nói", "you nói" và "they nói".
Điều này có thể tiết kiệm hàng chục, thậm chí hàng trăm giờ học
thuộc so với một thứ tiếng châu Âu.


5- Thì của tiếng Việt có thể học xong trong 2 phút

Bạn chỉ cần thêm 5 từ được liệt kê sau đây vào phía trước động từ
ban đầu để diễn tả thì mong muốn: "đã" - trong quá khứ, "mới" - vừa xong,
gần với hiện tại hơn với "đã", "đang" - ngay bây giờ, tương lai gần , "sắp" -
tương lai gần, "sẽ" - trong tương lai.
Thì tiếng Việt thực sự quá dễ. Ngoài 5 từ trên, bạn có một số từ khác,
nhưng chỉ cần 5 từ này, bạn có thể diễn đạt đúng tới 99% trường hợp.
Tôi sẽ cho bạn một vài ví dụ:

- Tôi ăn cơm = I eat rice
- Tôi đã ăn cơm = I ate rice
- Tôi mới ăn cơm = I have just eaten rice
- Tôi đang ăn cơm = I am eating rice (right now)
- Tôi sắp ăn cơm = I am going to eat rice, I am about to eat rice
- Tôi sẽ ăn cơm = I will eat rice.

Hơn nữa, bạn còn có thể bỏ qua những từ này nếu ngữ cảnh câu
đã đủ rõ ràng.
Chẳng hạn, "Tôi ăn cơm hôm qua" giống như "I eat rice yesterday"
- từ "hôm qua" đã thể hiện điều trong quá khứ rồi, từ "đã" không
cần thiết nữa nên câu này hoàn toàn đúng ngữ pháp trong tiếng Việt
còn "I eat rice yesterday" lại sai ngữ pháp hoàn toàn với tiếng Anh.

6- Bạn không phải học bảng chữ cái mới

Bạn nên cảm ơn người Pháp vì điều này. Cách đây khoảng 100 năm,
một bộ phận người Việt vẫn dùng một hệ thống chữ tượng hình
phức tạp được gọi là "chữ Nôm", có ký tự giống tiếng Trung Quốc
bây giờ. Ngày nay, điều đó đã được thay đổi 100% bởi bảng chữ
cái Latinh, được gọi là chữ Quốc ngữ.
Vì thế, không như với tiếng Quan Thoại, Quảng Đông, Nhật Bản,
Thái Lan, Campuchia, Hàn Quốc hay hàng chục ngôn ngữ châu Á
khác, bạn không cần học bảng chữ cái.
Tất cả những thứ bạn cần là thêm các dấu (diacritic) để làm rõ tông
giọng và bạn có thể đọc tiếng Việt ngay.

Cách phát âm từ tiếng Việt hoàn toàn thống nhất theo một quy luật
Câu hỏi nhanh: "Bạn đọc từ 'read', 'object', 'close' và 'present' như
thế nào?". Bạn sẽ phải quan tâm rằng chúng nằm trong ngữ cảnh
như thế nào:
"Was it close" hay "Did you close?",
"Did you present the present",
"Read what I’ve read" hay "Object to the object?"
(các từ này đều có cách đọc khác nhau, tùy thuộc vào từ loại, nghĩa)

So với những ngôn ngữ mà tôi biết, cách phát âm từ tiếng Anh
thực sự không thống nhất bởi cùng một từ có thể được đọc khác
nhau trong mỗi ngữ cảnh. Thậm chí, mỗi chữ cái cũng được đọc
rất nhiều âm khác nhau, chẳng hạn "a" trong "catch", "male", "farmer",
"bread", "read" và "meta".
Những người học tiếng Anh trên thế giới đều gặp rất nhiều khó khăn
trong việc ghi nhớ các từ tiếng Anh được viết và đọc với quy luật
như thế nào.

Mặt khác, tiếng Việt lại chẳng có đặc điểm vô lý ấy. Tất cả chữ cái
luôn được đọc như vậy dù từ hay ngữ cảnh có thay đổi (tuy nhiên,
điều này chính xác hơn ở tiếng Việt Hà Nội so với Sài Gòn - nơi có
một ít âm có cách đọc không thống nhất).
Một khi bạn học thuộc 28 chữ cái tiếng Việt vốn gần giống với 26
chữ cái tiếng Anh và hiểu sự khác nhau của các giọng do dấu tạo ra,
bạn có thể đọc chính xác bất kỳ từ nào.

7- Ngữ pháp tiếng Việt gần như không tồn tại

Như tôi đã đề cập, tiếng Việt cho phép bạn bỏ từ chia thì trong câu,
như câu "I eat rice yesterday" nếu ngữ cảnh giúp người nghe hiểu chính
xác thì.
Đây là một ví dụ điển hình cho một quan điểm lớn hơn: ngữ pháp
tiếng Việt rất đơn giản. Bạn gần như luôn luôn chỉ sử dụng số lượng từ
tối thiểu để để diễn đạt quan điểm của mình và ngữ pháp vẫn chính xác
dù với tiếng Anh, việc ghép từ này thường chỉ tạo nên một câu lỗi.

Đây cũng là lý do khiến bạn có thể nghe nhiều người Việt Nam nói những
câu tiếng Anh như "no have", "where you go".
Họ đang dịch trực tiếp những gì thường nói trong tiếng Việt sang tiếng Anh
mà quên rằng có hàng loạt những quy tắc phức tạp mà người dùng tiếng Anh
phải tuân theo.
Đây là một bất lợi lớn với người Việt nếu muốn học tiếng Anh
nhưng ngược lại, một lợi thế lớn với người nói tiếng Anh muốn học tiếng Việt.

8- Từ vựng tiếng Việt cực kỳ logic

Phần lớn người nước ngoài ở Việt Nam, dù không nói ngôn ngữ
này cũng biết sự thật thú vị rằng "xe ôm" - tên phương tiện di chuyển
như taxi bằng xe máy, được đơn thuần ghép từ "hug vehicle".
Nhưng mọi việc không dừng ở đó, một tỷ lệ lớn từ vựng ở Việt Nam
được tạo thành theo công thức ghép hai từ logic với nhau, trong khi
với tiếng Anh, bạn phải học một từ vựng mới hoàn toàn khác.
Ví dụ, nếu tôi cho bạn biết "máy" nghĩa là "machine", "bay" nghĩa là
"flying", bạn có đoán được "máy bay" nghĩa là gì không?





http://img.f29.vnecdn.net/2016/03/24/24-b2-a3-2360-1458826088.jpg



"Xe ôm" là một từ ghép logic - "hug vehicle". Ảnh: TH.





Có rất nhiều ví dụ khác tôi có thể liệt kê ra cho bạn: a bench - ghế dài -
a long chair, a refrigerator - tủ lạnh - a cold cupboard, a bra - áo ngực -
a breast shirt, a bicycle - xe đạp - a pedal vehicle; to ski - trượt tuyết -
to slide snow, a tractor - máy kéo - a pulling machine, a zebra - ngựa vằn -
a striped horse.

Cách ghép từ như vậy có thể giúp bạn nhanh chóng học từ mới. Một khi
có được vốn từ cơ bản, bạn có thể tự động biết thêm hàng trăm từ khác mà
không cần học thêm.


Tiếng Việt dễ hơn so với bạn nghĩ:

Liệu tôi đã chứng minh cho bạn thấy tiếng Việt dễ hơn so với những gì
bạn từng nghĩ chữ? Hy vọng tôi đã gạt bỏ một vài lời đồn đại, hiểu nhầm
về tiếng Việt mà bạn đã nghe trước đó và hiểu hơn về ngôn ngữ này.





Y Vân (theo Fluent in 3 months)

[Đậu]

Anh này mới học tiếng Việt nên tưởng bở. Nhòm mọi sự đơn giản và lý giải rất cụ thể như 2 nhơn 2 là 4 vậy. Theo em tư duy thì việc học một sanh ngữ chả phải dễ. Khó giàn trời chứ chả không. Giống như việc lấy vợ vậy. Lúc đầu mới sống chung thì tưởng bở là mình đã hiểu người phối ngẫu. Chả đặng tám phần thì cũng đặng ba hoặc năm phần. Ấy thế mà càng về sau lại càng phát hiện ra nhiều điều khó hiểu hoặc là không thể hiểu đặng. Phải nhờ đến mấy nhà tư vấn này nọ tháo gỡ tơ lòng.

:z13:

[Ngoc Han]

Chưa nói đến màu sắc đó bác Đậu, nhất là khi nói tới thú vật, như về màu trắng, con chó màu trắng không ai nói là chó trắng mà là chó cò, chó màu đen là chó mực, mèo đen là mèo mun, ngưạ màu đen là ngựa ô (ngựa ô chuỳ) , con chuột trắng gọi là chuột bạch, gà trắng là gà nhạn, gà lông màu đỏ là gà điều, gà màu đen là gà ô, gà lông trắng có chút màu đen là gà bông. Về lớn, nhỏ thì hởi ôi. Chuột lớn chút là chuột cống, chuột nhỏ là chuột lắc ....:)

Quay lại chào chị Thuỵ Khanh, anh Gun, anh Tư, Nhã Uyên và anh chị em phố.

[thuykhanh]

Anh này mới học tiếng Việt nên tưởng bở. Nhòm mọi sự đơn giản và lý giải rất cụ thể như 2 nhơn 2 là 4 vậy. Theo em tư duy thì việc học một sanh ngữ chả phải dễ. Khó giàn trời chứ chả không. Giống như việc lấy vợ vậy. Lúc đầu mới sống chung thì tưởng bở là mình đã hiểu người phối ngẫu. Chả đặng tám phần thì cũng đặng ba hoặc năm phần. Ấy thế mà càng về sau lại càng phát hiện ra nhiều điều khó hiểu hoặc là không thể hiểu đặng. Phải nhờ đến mấy nhà tư vấn này nọ tháo gỡ tơ lòng.

:z13:
Đậu nói chuyện như ông cụ :4:

Không hiểu cũng ráng mà hiểu, vì con mà nhường nhịn, giữ gìn cửa ấm nhà êm
thì con cái mới yên tâm học hành được chứ.

Lòng thương con của người mẹ giúp họ vượt qua hết, cần gì tư vấn.
Đậu đi đâu mà lâu nay chị không thấy.:1::z57:

[thuykhanh]

Chưa nói đến màu sắc đó bác Đậu, nhất là khi nói tới thú vật, như về màu trắng, con chó màu trắng không ai nói là chó trắng mà là chó cò, chó màu đen là chó mực, mèo đen là mèo mun, ngưạ màu đen là ngựa ô (ngựa ô chuỳ) , con chuột trắng gọi là chuột bạch, gà trắng là gà nhạn, gà lông màu đỏ là gà điều, gà màu đen là gà ô, gà lông trắng có chút màu đen là gà bông. Về lớn, nhỏ thì hởi ôi. Chuột lớn chút là chuột cống, chuột nhỏ là chuột lắc ....:)

Quay lại chào chị Thuỵ Khanh, anh Gun, anh Tư, Nhã Uyên và anh chị em phố.


Thú thật với Ngọc Hân, chị không biết con chó trắng được gọi là chó cò, gà trắng là gà nhạn, gà lông màu đỏ là gà điều
cho tới hôm nay đọc bài của NH.:z57:
Có lẽ gà bông và gà sao giống nhau thì phải
Còn trâu trắng và bò trắng gọi là gì, NH biết không?

Nhớ hồi nhỏ, một lần chị được về bên ngoại, khách đến thăm hỏi: " có các cụ ở nhà không?"

Chị ngoan ngoãn trả lời:
"Thưa bác, chỉ có cụ gái ở nhà", bị cười quá chừng.

[Ngoc Han]

Chị Thuỵ Khanh
Trâu trắng gọi là bạch ngưu, trâu cò, trâu bạch tạng, trâu đen là hắc ngưu, trong thiền học trâu màu trắng là trâu trắng, trâu đen là trâu đen, kim ngưu là trâu vàng, thanh ngưu là trâu xanh, như bài hát " ngày trở về có con trâu xanh hết lòng giúp đở."...:), bò trắng, bò vá đen trắng, bò vàng (huỳnh ngưu) không biết có tên gì khác không nữa? :z57:

[passenger]

Chị ngoan ngoãn trả lời:
"Thưa bác, chỉ có cụ gái ở nhà", bị cười quá chừng.



Ngộ!
Con thì có con trai/con gái - bác thì có bác gái/bác trai - thế tại sao cụ thì lại không cho gọi cụ trai/cụ gái, nhỉ?!

Vì sự tôn trọng vai vế/tuổi tác chăng?

[thuykhanh]

Chị Thuỵ Khanh

Trâu trắng gọi là bạch ngưu, trâu cò, trâu bạch tạng, trâu đen là hắc ngưu, trong thiền học trâu màu trắng là trâu trắng, trâu đen là trâu đen, kim ngưu là trâu vàng, thanh ngưu là trâu xanh, như bài hát " ngày trở về có con trâu xanh hết lòng giúp đở."...:), bò trắng, bò vá đen trắng, bò vàng (huỳnh ngưu) không biết có tên gì khác không nữa? :z57:



Cảm ơn Ngọc Hân cho chị biết nhiều tiếng mới để học dần.

Bò trắng, chị dịch thử là bạch bò, hi..hi, coi bộ không xuôi tai chút nào hết.:4:
Tuy nhiên, nhờ vậy, chị nhớ có nhận được một bài khá hay qua điện thư, sẽ đăng sau.

[thuykhanh]

Ngộ!

Con thì có con trai/con gái - bác thì có bác gái/bác trai - thế tại sao cụ thì lại không cho gọi cụ trai/cụ gái, nhỉ?!

Vì sự tôn trọng vai vế/tuổi tác chăng?

Có lẽ vậy đó Psr, vì sự tôn trọng vai vế và tuổi tác.:z57:

Do nói năng bậy bạ như vậy nên năm 9 tuổi, ông già tk phải nhờ thầy dạy kèm tiếng Việt ở nhà.

Với Cụ, người ta gọi là Cụ Ông hay Cụ Bà.

[passenger]

Có lẽ vậy đó Psr, vì sự tôn trọng vai vế và tuổi tác.:z57:

Do nói năng bậy bạ như vậy nên năm 9 tuổi, ông già tk phải nhờ thầy dạy kèm tiếng Việt ở nhà.

Với Cụ, người ta gọi là Cụ Ông hay Cụ Bà.



Thế khi mình gọi "bác trai/bác gái", mình không tôn trọng tí nào về vai vế & tuổi tác của cả hai bác ư? :)

Happy thinking!

[RaginCajun]

Anh Mỹ kia, thì khác, lại nói tiếng Việt cũng rắc rối không kém mấy tiếng kia như lúc thì gọi là con, lúc gọi là cái như con dao, cái búa ....cứ "con" với "cái" lung tung cả lên

[thuykhanh]

Thế khi mình gọi "bác trai/bác gái", mình không tôn trọng tí nào về vai vế & tuổi tác của cả hai bác ư? :)

Happy thinking!



Dạ ở bên này, sợ gọi Bác Ông, Bác Bà họ rượt mình chạy không kịp, té lăn cù với anh thò lò luôn.

[thuykhanh]

Anh Mỹ khi, thì khác, lại nói tiếng Việt cũng rắc rối không kém mấy tiếng kia như lúc thì gọi là con, lúc gọi là cái như con dao, cái búa ....cứ "con" với "cái" lung tung cả lên


Chào RaginCajun,

Khoảng 1955-56, Ba tk làm việc ở Kontum, có nhiều người Thượng lắm. Họ là lính đào ngũ.
Trông coi họ là một tiểu đội lính dưới quyền một ông Cai sếp.
Mỗi lần đi phép về, ông thường cho gia đình tk một ống nứa trong có xôi và nói với Ba tk rằng:

" Cái thằng tk nó thích cái này lắm"

[Đậu]

Theo em hiểu là

Con trai, con gái là đương độ xuân thì
Bác trai, bác gái là đương độ hồi xuân thì
Cụ trai, cụ gái là quá độ hồi xuân thì

Qua tuổi hồi xuân mà nghe nhắc đến từ "trai/gái" thì làm buồn lòng các cụ nên người ta tránh gọi "cụ trai/cụ gái".

Ngoài "cụ ông, cụ bà" còn có "cụ non" nữa. :z5:

[passenger]

Nói nghe cũng có lý ấy nhỉ...
(đúng là "em cụ non"):z13:

Thật ra, tiếng Việt đơn giản về grammar nên có lẽ người ngoại quốc dễ học để nói, nhưng nói mà có hiểu thấu đáo/tường tận được nó hay không lại là một chuyện không đơn giản chút nào, có phải?

[gun_ho]

Nói nghe cũng có lý ấy nhỉ...
[COLOR=#808080] có phải?

Không phải.
Chả riêng gì tiếng Việt mà tiếng nước nào cũng có những nét tế nhị mà người ngoài đụng đến chết ngay.

[passenger]

Úi, Mr. GCTM làm Psr. tôi giật mình!!
(hồi ni tôi hay bị giật mình, có lẽ sắp được lên chức "cụ gái")

Thế mister có thể nào kể cho nghe vài cái ví dụ về cái "tế nhị chết ngay" ấy không ạ?
Thanks a mountain!:)

[gun_ho]

Ừ thì cứ hỏi các cụ giai, cụ gái qua xứ Mỹ đã lâu, thử viết một truyện hài thật ngắn xem có lòi đuôi mít không nào?

Mountain tớ chả ham. Hill hay cái gì chum chúm cũng tốt.

[passenger]

ừmm, hình như ổng còn dzữ hơn hồi xưa thì phải...
thôi tôi nên đi về nhà của tôi.
kẻo sẽ được chết ngay.
tôi chưa muốn chết.:)

[gun_ho]

Thôi đừng đi. Ngồi chơi củ hành ơi. Hôm nào rảnh kể chuyện REM cho mà nghe.

[passenger]

https://www.youtube.com/watch?v=ijZRCIrTgQc&index=2&list=PLa6VNVOUvpL3Mu-_wK-c19Vl-nttxwBrV


Is this the REM that you've talked about?
Or REM as in R-Em??

(mà sao cứ thích gọi tôi là "củ hành" thế ? is onion your enemy?):z13:

[thuykhanh]

** Bài nhận được qua điện thư, tk mời đọc:

Nguồn gốc món phở

Bài nầy nói về nguồn gốc của chữ “phở“, rất hợp lý, đả phá cái chữ Tàu “ngầu dục phảnh”
(ngưu nhục phấn) mà lâu nay nhiều người tin như vậy. (Lời của người gửi bài cho tk)





Bên Bát Phở


Trần Thu Dung

Một lần anh bạn Việt kiều Mỹ qua Paris chơi, rủ nhau đi ăn tiệm.
Tôi hỏi anh thích nếm hương vị quê hương hay hương vị Pháp. Anh bạn
đề nghị ăn đồ Tây với lý do đến đâu phải nếm đặc sản nước đó,
đặc sản Việt Nam: nem, phở, bún, bánh cuốn… bên Mỹ bán đầy khắp.

Hóa ra đặc sản Việt Nam bây giờ du lịch khắp thế giới, đặc biệt là ở Pháp và Mỹ –
hai nước có lịch sử liên quan đến Việt Nam. Nhiều người nước ngoài biết đến
nem, phở. Điều ngạc nhiên phở là món ăn quốc hồn quốc túy của Việt Nam không
nằm trên mâm cơm thờ cúng tổ tiên.

Tết Việt Nam gắn liền với bánh chưng, nem, măng hầm, bóng xào chứ không phải phở.
Phở là món đặc sản truyền thống của Việt Nam. Truyền thống, theo từ điển Pháp
định nghĩa là những vật thể và phi vật thể được truyền từ thế kỷ này sang thế kỷ khác.
Bánh chưng, nem là những món ăn truyền thống đã có từ nhiều thế kỷ.

Phở cũng là món ăn truyền thống, vì nó đã được nhắc đến trong tùy bút, văn của
một số nhà văn thời tiền chiến, như Nguyễn Công Hoan nhắc đến phở từ 1913 *.
Nếu tính đến năm nay Phở Việt Nam đã có trên 100 năm, truyền từ đầu thế kỷ 20
sang đến thế kỷ 21.
Những món ăn có ghi vào trong từ điển là những món ăn đã nổi tiếng và quen thuộc
với dân tộc đó. Phở đã có mặt trong từ điển.

Bàn về phở người ta thường nói đến phở bò Bắc Kỳ. Tên gọi chứng minh thịt bò
là nguyên liệu chính.

Trâu bò thường xuyên gắn với đời sống nông nghiệp ở Việt Nam. Người nông dân
thường tính gia sản không phải bằng tiền vàng, mà số lượng trâu bò tậu được.
Khác với trâu, bò hầu như vắng bóng trong văn hóa Việt Nam. Trâu được nhắc
rất nhiều trong đời sống văn hóa Việt xưa.
Hìnhảnh chú bé chăn trâu đã quen thuộc với người Việt Nam. Đồng tiền Đông Dương
do Pháp ấn hành có hình trâu cày.
Tranh dân gian hay ca dao, tục ngữ thường chỉ nhắc đến con trâu: con trâu là đầu
cơ nghiệp, ruộng sâu trâu nái, con trâu đi trước cái cày đi sau. Con bò vắng bóng
trong ca dao, tục ngữ Việt Nam, và tranh dân gian.

Lễ hội chọi trâu, đâm trâu là truyền thống lâu đời của dân tộc Việt Nam còn tồn tại
đến ngày nay. Chu kỳ 12 năm trong lịch âm, có năm trâu, không có năm bò,
dù bò cũng gắn liền với nghề nông. Truyện cổ tích dân gian kể về sự liên quan mật thiết
giữa người và trâu. Cuội đi chăn trâu lừa phú ông.
Trí khôn của ta đây ca ngợi sự thông minh của người nông dân điều khiển được trâu cày
và lừa được hổ. Sự tích trầu cau để giải thích tục lệ ăn trầu.

Nhiều món dân tộc đã đi vào thành ngữ ca dao tục ngữ: “Ông ăn chả bà ăn nem ”,
“Tay cầm bầu rượu nắm nem… mải vui quên hết lời em dặn dò”; “Ra đi anh nhớ quê nhà,
nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương”…
Nhiều làng đã gắn với tên tuổi của sản phẩm như bánh cuốn Thanh Trì, bánh đúc làng Kẻ,
tương Cự Đà, cốm làng Vòng, bánh chưng bánh dầy từ thời Văn Lang…
Ca dao truyền khẩu dạy chế biến các món dân gian:
“con gà cục tác lá chanh, con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi, con chó khóc đứng khóc ngồi,
mẹ ơi đi chợ mua tôi đồng riềng”, “Khế xanh nấu với ốc nhồi, tuy nước nó xám,
nhưng mùi nó ngon”.

Điểm qua văn chương cổ không thấy tả vua chúa ăn phở bò, hay tả về món phở bò.
Phở chỉ xuất hiện trong văn thơ thời Pháp thuộc, Tú Mỡ, Thạch Lam, Vũ Bằng,
Nguyễn Tuân, Nguyễn Công Hoan…
Bò, và phở gần như vắng hoàn toàn trong văn hóa dân gian Việt.

Điều này chứng tỏ bò và phở xa lạ với người Việt Nam trước thế kỷ 20. Các sản phẩm
từ sữa bò quen thuộc với người châu Âu, xa lạ với người Việt thời đó: sữa tươi, bơ,
phô-ma, sữa chua. Chăn nuôi bò là một ngành phát triển mạnh ở Pháp. Pháp nổi tiếng
có hơn 100 loại phô-ma khác nhau, hầu như đều là sản phẩm từ sữa bò.
Khi người Pháp chiếm Đông Dương, nhu cầu về sữa bò, và phô-ma bơ, thịt bò là nhu cầu
thiết yếu của họ. Cà phê sữa, uống sữa là thói quen của người Pháp.

Người Việt Nam chỉ uống trà. Quan niệm xưa chung của dân châu Á, ai uống sữa
động vật nào là sẽ biến thành con vật đó. Chỉ có tầng lớp nhỏ trung lưu làm việc
với Pháp mới biết khẩu vị
“Tối rượu sâm-panh, sáng sữa bò”.
Trong cuốn “Địa lý về sữa, in năm 1940, P. Veyrey đã nhận định sữa ở Annam
chỉ phục vụ cho một số tầng lớp khá giả. Bò và sản phẩm từ bò không quen thuộc
đối với người Đông Dương.

Trẻ con ở đây bú mẹ đến 3, 5 tuổi. Dân các nước Đông Nam Á không dùng sữa, bơ. “Dân bơ sữa”
là thành ngữ mới, chỉ đám con nhà giàu sang.
Việt Nam chỉ nuôi trâu. Trâu khỏe giúp cho cày ruộng. Chỉ khi nào trâu chết, hay già, ốm yếu
mới được ăn thịt. Thời trước chỉ có món xáo trâu. Không có món ăn nào của Việt Nam
liên quan đến thịt bò được nhắc đến trước thế kỷ 20. Chứng tỏ bò hầu như không có mặt
ở Việt Nam.

Bò châu Á là giống bé nhỏ, có bướu và rất ít do không đem nhiều lợi ích trong cuộc sống
như trâu. Trâu to và khỏe, sức chịu đựng dẻo dai. Người nông dân Việt trước kia nuôi trâu.
Người Pháp khi đến Đông Dương chê bò có bướu châu Á còi cọc, ốm yếu, gầy giơ xương,
túi hai bên sườn rỗng, không có thịt.

Người Pháp đã quyết định nhập bò sữa từ Normandie, và một số từ Ấn Độ, bò Thụy Sỹ,
bò Bretagne và cho lai tạo với hy vọng tạo ra một giống bò mới, to khỏe chịu đựng được
khí hậu nhiệt đới, và cho nhiều sữa, thịt.
Bác sĩ Yersin đã đệ thư xin chính phủ bảo hộ cho nhập bò, gà Thụy Sỹ. Năm 1898,
Pháp đã bắt đầu nhập bò vào Việt Nam. Chuyên gia nuôi bò ở Limousin được gửi
sang Đông Dương để hướng dẫn cách nuôi. Do chặng đường vận chuyển bằng
tàu thủy từ Marseille đến Đông Dương và khí hậu thay đổi hoàn toàn khác, nhiều con
đã chết hay kiệt sức trên đường đi. Một số bò được thử thả nuôi, chết vì hổ, voi rừng.
Sau đó bò được giao cho nông dân nuôi (có lẽ từ đó người nông dân Việt Nam mới nuôi bò).
Người Pháp dạy cho nông dân bản xứ cách nuôi bò, vắt sữa.

Sữa và thịt bò chỉ bán trong các thành phố lớn và chỉ có người Pháp tiêu thụ vì giá thành
quá cao. 1 cân thịt bò 30 cents. Cũng vì vậy công nghệ làm bơ, phô-ma không thể làm tại
địa phương, phải nhập từ mẫu quốc do số lượng người dùng ít. Việc nuôi bò thịt và sữa
không đem lại lợi nhuận so với khai thác cà phê, cao xu, mỏ… Chăn nuôi bò gần như
không thành công tại Đông Dương.
Như vậy công nghệ chăn nuôi bò lấy thịt và sữa là do người Pháp đem vào. Điều đó
khẳng định phở bò chỉ có đầu thế kỷ 20 vì chuyến bò nhập đầu tiên là năm 1898.

Bò rất hiếm, đương nhiên quý nên đắt tiền. Mổ bò là ngày hội lớn của làng, phải đem
ra bàn bạc ở đình làng vì vậy mới có thành ngữ ồn ào (cãi nhau) như mổ bò là
thành ngữ mới. Một vài thành ngữ mới xuất hiện đầu thế kỷ 20: Trâu bò húc nhau
ruồi muỗi chết; Ngu như bò, cùng với trò chơi đấu bò, thi cưỡi bò ở miền Tây.

Thời nay phở trở nên món ăn hấp dẫn quen thuộc nên được ví như bồ.
Cuốn từ điển của Alexandre de Rhodes năm 1651 không có từ phở. Trong bài
khảo luận về dân Bắc Kỳ, Tạp chí Đông Dương (15/9/1907 (tel:15/9/1907)), Georges Dumoutier
nói về những món ăn phổ biến ở Bắc Kỳ, không điểm danh phở.

Khảo sát việc nhập bò, chăn nuôi bò thời Đông Dương chứng minh phở chỉ xuất hiện
đầu thế kỷ 20. Phở sớm được ưa thích, nên phở xuất hiện trong văn thơ thời Pháp thuộc,
và chỉ hơn chục năm sau, phở có trong từ điển.
Từ điển của Gustave Hue (Dictionnaire Annamite – Chinois – Français) xuất bản
năm 1937 định nghĩa: “Cháo phở : pot-au-feu”.

Người Pháp dịch món PHỞ là pot au feu (pô-tô-phơ). Pot au feu – món súp hầm thịt bò
là món ăn truyền thống của Pháp. Phở chính là sự sáng tạo của người Việt khi giao lưu
với văn hóa ẩm thực Pháp.
Xét về nguyên liệu thì nồi nước súp cổ truyền của người Pháp gần giống nồi nước dùng
nấu phở trừ rau củ. Thịt bò toàn những thứ cứng và dai : đuôi, gân, sườn, đùi thăn, dạ dày,
bạc nhạc. Tất cả hầm chung với hành củ và quế, hoa hồi, hạt tiêu.
Nước dùng được lọc 1 lần cho trong, khi thịt gân mềm cho rau, củ (cà rốt, cần tây, khoai tây).
Phở có dùng hành tây nướng, bóc vỏ bỏ vào nước dùng cho thơm. Hành Tây củ chỉ có khi
Pháp vào Việt Nam, nên gọi là hành Tây. Anis (hoa hồi) cũng không phải là hương vị
quen thuộc của người Việt.

Người Pháp sống ở Đông dương với nỗi nhớ quê hương và các món ăn dân tộc họ.
Họ đã bày cho những người đầu bếp Việt Nam nấu món này.
Thấy món ăn hấp dẫn dễ ăn, người Việt đã Việt Nam hóa một cách sáng tạo món súp bò
của Pháp bằng cách dùng thêm hương liệu Việt Nam có sẵn như gừng nướng, quế và
thay thế khoai tây bằng bánh đa tươi thái sợi. Bánh đa, bánh cuốn là bánh có từ
lâu đời của người Việt Nam.
Nước dùng nấu như pot au feu nhưng không cho rau củ. Người Pháp khi ăn súp này
thì vớt thịt miếng to cho vào đĩa sâu, ai ăn thì tự lấy cắt nhỏ ra, rưới thêm nước súp
và rau khoai, ăn với bánh mì.
Người Việt không dùng dao nĩa như người Pháp, mà dùng đũa, nên thịt thái nhỏ
theo phong tục thói quen người Việt. Hơn nữa, thời đó xã hội Việt Nam còn nghèo,
miếng thịt to như thế là một thứ xa xỉ phẩm.
Nhiều chuyện kể, bố và bạn ngồi nhấm rượu với thịt, vợ con ngồi chờ dưới bếp
thập thò hy vọng còn thừa để ăn. Thái thịt chín mỏng là tài nghệ của người đầu bếp.
Thịt chín, thịt gân thái mỏng giơ lên thấy cả ánh sáng mặt trời, nhưng không được
rách vỡ, miếng gân, ngầu trong vắt, khi rưới nước phở lên, nước dùng thấm xuyên
qua miếng thịt, ăn miếng thịt mới cảm thấy đậm đà. Thịt hầm không nát. Gân phải mềm.

Người Pháp ăn món súp bò thả hành và rắc rau mùi tây lên trên. Việt Nam, phở bò
nguyên gốc Hà Nội cũng chỉ rắc hành và mùi và thịt chín. Thịt bò nạc mềm đắt, nên
chỉ dùng nguyên liệu rẻ tiền nhất trong thịt bò.

Theo Clotilde Chivas-Baron, Marie-Paule Ha kể các Sơ đầu tiên đến Đông Dương
nhận quà tặng là một con bò sữa khi mới thành lập “La Sainte Enfance” ở Sài gòn.
Lúc đó ban truyền giáo nghèo, nhà lợp lá, 20/05/1860. Trại có chuồng nuôi gà
và một con dê,…”. Bò là món quà tặng quý hiếm lúc đó. Nên mặc dù nguyên liệu
nấu phở bò là thứ rẻ tiền nhất, phở thời đó chưa phải là món bình dân như thời nay.
Giá một bát phở từ 2 đến 5 xu, tương đương một ngày công lao động vất vả của
người công nhân làm cho Pháp.

Phở xuất hiện đầu thế kỷ 20, do đó không có mặt trong ngày Tết cổ truyền dân tộc.
Phở là món ăn ảnh hưởng món súp bò của Pháp. Vậy từ phở do chữ “Feu / phơ”
mà ra. Tiếng Việt đơn âm, người Việt lúc đó đại đa số không biết tiếng Pháp,
do tiếp xúc làm việc phục vụ cho người Pháp, họ nói tiếng Tây bồi, họ thường hay
rút ngắn từ tiếng Pháp, nhất là khi nghe không rõ, họ có thói quen lấy từ đầu
hay từ cuối cùng để gọi.

Thí dụ như Galon (phù hiệu quân hàm) gọi đơn giản là lon, biscuit (bánh qui – lấy âm qui
đằng sau từ biscuit), chèque (séc), essence (xăng), affaire (phe), démarrer (đề),
alcool (cồn), beige (be), dentelle (ren, cartouche (tút)…

Chỉ có người Pháp thời đó làm việc quen với mấy người phục vụ mới hiểu được
tiếng Tây bồi này. Tiếng bồi này thời đó là oai vì làm việc cho Tây và nói Tây hiểu,
dần dần lan ra dân chúng, trở nên ngôn ngữ mới. Hầu như là những từ không có
ở Việt Nam, như xăng, cồn, tút, đề…. và các món ăn của Pháp như bơ, phô-ma, biscuit…
Riêng sữa có từ ở Việt Nam, nên không vay mượn từ của Pháp kiểu đó.

Sự biến đổi những từ đa âm thành từ đơn âm là cách Việt hóa các từ Pháp.
Người bồi bếp đã đọc chữ cuối FEU thành PHỞ. Từ đó có từ phở.
Phở là món ăn của Bắc Kỳ (theo từ điển của Pháp sau này họ dịch là soupe tonkinoise –
súp Bắc Kỳ). Điều này khẳng định phở xuất hiện ở miền Bắc.

Người Tàu không có món phở, không có chữ phở. Ở nước ngoài, quán ăn nào của
người Tàu có món phở, họ có ghi bằng tiếng Việt: phở bò Việt Nam (Vietnamese
Nalle phở noodle soup with sliced rare beef and well done beef brisket).
Trong khi người Tàu thừa nhận phở là đặc sản của Việt Nam, thì một vài người Việt
lại loay hoay chứng minh chữ phở là của gốc tiếng Tàu, và món phở từ món
ngưu lục phấn của Tàu (mì trâu).
Món phở xuất phát từ món súp bò của Pháp. Phở là sự kết hợp thông minh
sáng tạo từ món súp bò Pháp với nguyên liệu cổ truyền của Việt Nam.
Từ điển do người Pháp soạn cũng ghi phở: món súp Bắc Kỳ.

Spagetti của Ý là do Marco Polo mang mỳ từ Tàu về. Sự sáng tạo thông minh
của người đầu bếp Ý đã biến món mỳ Tàu thành món spagetti nổi tiếng thế giới.
Sushi Nhật bản là từ cơm nắm – món ăn dân dã của nhiều nước châu Á.
Không ai nói Spagetti, Sushi của Tầu…

Trong khi đó thật đáng buồn, cuốn từ điển Việt-Pháp do Lê Khả Kế và Nguyễn Lân
biên soạn, tái bản lần thứ 4, bên trong đề có chỉnh sửa, do nxb Khoa học Xã hội in
năm 1997, dịch Phở là soupe chinoise (súp Tàu).

Một cuốn từ điển cũng để chứng minh văn hóa dân tộc. Phở là một đặc sản
của Việt Nam, vậy mà dịch sang tiếng Pháp là súp Tàu.
Nếu người Tàu lấy đó làm bằng chứng phở là đặc sản của họ thì lúc đó ban biên tập
nxb Khoa học Xã hội cùng hai tác giả nói gì để tranh cãi.

Từ điển là tài liệu sống. Một sự sơ xuất vô tình có khi mất nước. “Bút sa gà chết”.
Sự phân chia biên giới Tàu-Việt đã là bài học đau đớn cho sự yếu về quân sự và thiếu
tư liệu văn hóa cổ. Một thời kỳ ngớ ngẩn theo Tàu, đã đốt những sách, tư liệu
“có hơi chữ Tây” trong đó. Giờ chúng ta lại phải cử người qua Pháp để tìm lại.

Ẩm thực cũng là văn hóa của một dân tộc. Khi tranh cãi chủquyền về văn hóa, về đất đai,
người ta luôn đem sách vở, văn chương làm bằng chứng. Để bảo vệ giữ gìn văn hóa cũng
như giữ gìn bảo vệ đất nước, những người cầm bút phải có trách nhiệm rất lớn và việc
đầu tư cho văn hóa là cần thiết và quan trọng.
Văn hóa là một lĩnh vực rộng lớn bao hàm cả mọi vấn đề xã hội. Muốn giữ gìn văn hóa
trước hết phải quan tâm đến người làm văn hóa và có những chính sách tài trợ
thích đáng để họ bỏ công bỏ sức đi sưu tầm tài liệu.

Phở chính là sự sáng tạo tuyệt vời của những đầu bếp Việt Nam thời đó. Họ đã
thả hồn Việt vào trong phở. Giao lưu văn hóa có nhiều cái lợi. Nếu tài giỏi
thông minh biết kết hợp cái cổ truyền và cái mới sẽ tạo ra những tuyệt tác mang
phong cách và hồn dân tộc.
Bắt chước sáng tạo ra cái mới đòi hỏi tài nghệ và thông minh của người sáng tạo.
Phở là một vinh danh văn hóa ẩm thực Việt trong quá trình giao lưu với văn hóa
ẩm thực phương Tây.

[sôngthương]

Tiếng Việt trong mắt một người Anh

St mến chào chị Thuy Khanh và các anh chị :z57: , thấy bài này ngộ ngộ St đem vào đây cùng đọc anh chị nhé :z13:

----------


Tớ là Dâu: Bánh mỳ nóng đây! (https://ladybjrd.wordpress.com/2010/12/15/t%e1%bb%9b-la-dau-banh-m%e1%bb%b3-nong-day/)
Nhiều con trai Tây rất sợ nghe bạn gái mình thông báo có bánh mỳ trong lò nướng.Đôi khi mình thích phân tích các thành ngữ tiếng Việt và tiếng Anh có ý nghĩa tương đối giống nhau, xem sự so sánh nào –hình ảnh nào mà câu thành ngữ gợi lên trong đầu – là hay nhất, buồn cười nhất. Đằng nào thành ngữ cũng là cửa sổ nhìn vào văn hóa, tội gì mà không phân tích!Ví dụ, tiếng Việt nói “tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa” trong khi tiếng Anh nói “thoát khỏi chảo, rơi vào lửa” (nói về một con cá cứ lẹt đẹt trong cái chảo rồi cuối cùng nhảy ra chỉ để rơi vào đống lửa!). Hoặc là tiếng Việt nói “lắm thầy nhiều ma” trong khi tiếng Anh nói “quá nhiều đầu bếp làm hỏng cả nước dùng.” Tất nhiên, có một số trường hợp mà tiếng Việt và tiếng Anh nói giống nhau, “viết như gà bới”, chẳng hạn, nhưng thường thì lại so sánh những cái rất khác nhau, một cách rất thú vị.Cái mình thấy thú vị nhất là sự khác biệt về các phép so sánh giữa các từ tiếng lóng, với những ví dụ hay hay như sau:Tiếng Việt: Đeo ba-lô ngược lại (tức có thai ý!)
Tiếng Anh: Có bánh mỳ trong lò nướngTiếng Việt: Cưa gái
Tiếng Anh: Nhặt gà conTiếng Việt: Buôn dưa lê
Tiếng Anh: Nhai mỡTiếng Việt: Sư tử Hà Đông
Tiếng Anh: Chiến binh A-ma-zônTiếng Việt: Sở Khanh
Tiếng Anh: Con hoangTiếng Việt: Cho vui
Tiếng Anh: Cho đá (“đá” – như “bóng đá” ý)Tiếng Việt: Máu
Tiếng Anh: HổTiếng Việt: Chạy mất dép
Tiếng Anh: Bắt chuyến tàu sớm nhất (để bỏ thị trấn)Vậy từ đấy mình có một lời khuyên dành cho các bạn trai tuổi thanh niên như mình – hãy cố gắng tập trung nhé! Nếu bạn đang ngồi nhai mỡ cùng bạn bè rồi tự dung thấy một số gà con đi qua định đi theo nhặt cho đá thì không sao, cứ đi đi, nhưng bạn phải hơi cẩn thật đấy! Dạo này cũng nhiều chiến binh Am-a-zôn, vừa ghê gớm vừa hổ, nên thỉnh thoảng cũng có vấn đề xảy ra. Và nếu có vấn đề xảy ra thì phải chịu trách nhiệm chứ, đừng có như một con hoang bắt chuyến tầu sớm nhất chỉ vì cô bạn của mình có bánh mỳ trong lò nướng!09/02/2007
Nguồn :
https://ladybjrd.wordpress.com/category/t%E1%BB%9B-la-dau/

[thuykhanh]

Thư gởi Ba Mẹ “từ mặt đường dậy sóng”
Nancy Nguyễn - 20.5.2016


https://lh3.googleusercontent.com/-wEsdPppQ9Xs/Vz5jQBitBeI/AAAAAAAA_LQ/A5RLbx-m2Kk/clip_image002%255B3%255D.jpg?imgmax=800

Nancy Nguyen “Trên Mặt Đường Dậy Sóng” (ảnh Facebook NN)

Thưa ba, thưa mẹ,

Con cám ơn ba mẹ đã đưa hộ chiếu cho con dù không hề ủng hộ chuyến đi đầy mạo hiểm này của con.
Con cám ơn ba mẹ vẫn luôn cho phép con làm điều con muốn dù điều đó trái với nguyện vọng của ba mẹ.
Con biết ba mẹ ở nhà trông tin con trên mọi chặng đường. Con viết thư này gởi ba mẹ, và cũng gởi các bậc
làm cha làm mẹ có con tham gia vào việc nước.

Con biết các ba mẹ rất lo lắng cho chúng con. Nhưng thưa ba mẹ, chúng con sinh ra trong lòng dân tộc như
những chiếc lá nở ra trên cành. Mỗi một chúng con là một cá thể tách biệt, nhưng có một điểm chung là đều
nhận một nguồn nhựa sống chảy từ cội rễ của ngàn năm, tuôn qua hùng sử và đổ vào tâm hồn chúng con
cái mà chúng con gọi bằng hai tiếng thiêng liêng: Việt Nam.

Không có dân tộc, con người ta như những chiếc lá được bỏ vào tủ lạnh, vẫn sẽ xanh tốt, đôi khi còn lâu hơn
khi liền cành, nhưng có phải là đang sống?
Tất cả chúng ta đều biết dân tộc này đang phải đối mặt với hoạ diệt vong, và con cám ơn ba mẹ, dù lo lắng
khôn nguôi, vẫn cho phép con thắp nên một ngọn nến, thay vì ngồi nguyền rủa bóng đêm. Chúng con hứa
sẽ cố gắng giữ gìn bản thân cách tốt nhất có thể.

Con là một trong số những đứa đứng ra phát động xuống đường, con không thể chỉ ngồi chốn an toàn mà xúi
người khác xung phong. Con cảm ơn ba mẹ đã cảm thông mà cho phép con về đứng bên cạnh các bạn con.
Chúng con cần nhau trong những tháng ngày này. Thời khắc này con thuộc về mặt đường Sài Gòn chứ không
phải căn nhà ấm êm nơi đất khách.

Lời cuối, thưa ba mẹ, tuy khiêm tốn, trong cuộc sống, con cũng đã có chút thành công, nay con xin phép
ba mẹ cho con thành nhân. Con cảm ơn ba mẹ.

Nancy
18/5/2016 - Viết từ mặt đường dậy sóng.


~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~


Cô Nancy Nguyen, công dân Mỹ mất tích tại Sài Gòn
trước khi Tổng thống Obama đến Việt Nam
RFA - 2016-05-20

http://www.rfa.org/vietnamese/vietnamnews/nancy-nguyen-update-05202016074417.html/nancy-622.jpg/image

Cô Nancy Nguyễn, chụp hình cùng LM. Lê Ngọc Thanh
tại văn phòng công lý và hoà bình sau khi Cô đến Sài Gòn.



Một công dân Mỹ mất tích tại Sài Gòn trước khi Tổng thống Obama đến Việt Nam.
Cô Nancy Nguyen, có biệt danh "Bánh Ngọt" được bạn bè và người thân cho là mất tích đêm hôm qua sau
khi về tới Sài Gòn ba ngày trước.

Trên Facebook của cô công khai một bức thư gửi cho cha mẹ nói rằng cô về Việt Nam để thực hiện giấc mơ
tranh đấu của cô.
Nancy Nguyễn đã tới thăm Dòng Chúa Cứu Thế và Linh mục Lê Ngọc Thanh thông báo trên Facebook của ông
rằng rất lo ngại cho sự biến mất của cô.

Chiều tối hôm qua không ai liên lạc được với Nancy và có nguồn tin chưa tiện tiết lộ báo rằng cô đã bị
công an bắt.


http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/umbrel-revo-und-vw-of-vm-10082014064015.html/nancy-nguyen2-fx.jpg/@@images/0114c410-caae-4faa-aac2-b632d582dab9.jpeg


Nancy Nguyen tham gia biểu tình với các sinh viên tại Hong Kong


* Ký sự của một thiếu nữ gốc Việt tại Hong Kong (https://baovecovang2012.wordpress.com/2014/10/10/ky-su-cua-mot-thieu-nu-goc-viet-tai-hong-kong-nancy-nguyen/) (Nancy Nguyen)


Nancy Nguyen từng tham gia biểu tình ở Hồng Kông khi phong trào dù vàng nổ ra. Cô hăng say trong sinh hoạt
chính trị ở hải ngoại nhưng luôn chủ trương bất bạo động và tin tưởng vào sự thành công của phong trào tranh đấu
cho tự do dân chủ và nhân quyền tại Việt Nam.

Trong thời gian gần đây, nhiều người trẻ hải ngoại đã có mặt tại Việt Nam để có thể quan sát, tham dự các cuộc
biểu tình chống ô nhiễm môi trường trước chuyến công du của tổng thống Obama đến Việt Nam vào ngày 22
tháng này.




http://vrvradio.files.wordpress.com/2010/07/actd.png?w=500
http://nguyentran.org/NhatLung/Special21/equalizer.gif (https://www.youtube.com/embed/xTZxDXxlVU0)

[chieclavotinh]

https://vvnm.vietbao.com/images/file/JbRYX8jq0wgBACNo/jiufen.jpg

Đài Loan Bút Ký
Nguyễn Trần Phương Dung

Rồi tôi cũng tới Đài Loan vào một buổi chiều Chủ Nhật mưa gió sau vài trục trặc làm lỡ chuyến bay đầu.

Cuối tháng 9, chưa 6 giờ mà trời đã chập choạng tối. Từ trên phi cơ nhìn xuống, thấy mặt biển đen ngòm đầy đe dọa. Sóng vỗ từng đợt trắng xóa vào bờ đá và những chiếc thuyền đang lênh đênh phía dưới. Cơn bão Dujuan cấp 4 với sức gió 145 dặm một giờ đang từ ngoài khơi di chuyển vào đất liền. Đài khí tượng cho biết Đài Loan sẽ ngập lụt trong 50 centimét nước. Nhà chức trách địa phương đã ra lịnh đóng cửa các hãng xưởng và trường học. Trước khi rời Mỹ tôi cũng đã nhận được thông báo khẩn từ công ty về những điều cần thiết để giữ an toàn. Thông điệp chung là ở trong nhà chờ cơn bão đi qua, đừng lang thang ngoài đường để tránh những rủi ro tai nạn.

Chuyến công tác khởi đầu đã có những dấu hiệu không tốt, tôi chợt nghĩ lại quyết định đã sang đây. Thường thì tôi rất thích những chuyến công tác quốc tế vì được vừa làm vừa chơi. Ban ngày vào sở, chiều tối và cuối tuần tha hồ đi tham quan ngắm cảnh và tìm hiểu về tập tục và văn hóa địa phương. Nếu gần và tiện còn có thể vù qua các nước láng giềng du hí. Nhưng khi cấp trên yêu cầu tôi qua chi nhánh ở Đài Bắc để huấn luyện cho các đồng nghiệp vùng Châu Á về những thay đổi của hệ thống tuyển dụng nhân sự thì tôi lại ngập ngừng muốn từ chối. Tôi có người bạn là linh mục từng mục vụ nhiều năm tại Đài Loan cho các cô dâu và công nhân “xuất khẩu lao động” Việt Nam. Những chuyện Cha bạn kể và những tin tức xem trên mạng đã từ lâu cho tôi định kiến không đẹp về xứ sở này. Tôi cũng không hề có ý định ghé Việt Nam dù Đài Bắc và Hà Nội chỉ cách nhau ba giờ bay, đơn giản vì tôi không có gia đình và bạn bè để thăm, và tôi không muốn làm du khách bị xách nhiễu lừa gạt - một thực trạng đã xẩy ra cho nhiều người - trên chính quê hương của mình.

Mưa nặng hạt trên đường từ phi trường về khách sạn. Lấy phòng, soạn đồ đạc ra xong thì trời đã xẩm tối. Mấy nhà hàng trong khách sạn sắp đóng cửa nên tôi đành xuống hotel lounge kiếm cái gì ăn cho qua bữa. Tô mì đồ biển nhạt thếch nuốt mãi không trôi, ly cocktail Pina Colada pha cũng chưa tới. Cô tiếp viên xinh đẹp ý nhị đem ra đĩa bánh và ly trà nóng, nói cô tặng tôi mừng Trung Thu. Ừ nhỉ, hôm nay rằm nhưng vì trời mưa nên tôi quên bẵng mất.

Ngày Thứ Hai dân Đài Loan được nghỉ lễ Trung Thu. Trời vẫn mưa như trút nước nên dự tính đi dự lễ hội Trung Thu tan như mưa. Nguyên một ngày ngồi trong khách sạn nhìn mưa rơi ngoài khung cửa kính đưa ký ức tôi miên man về với những kỷ niệm xưa cũ. Đây là lần đầu tôi trở lại Đông Nam Á kể từ khi rời bỏ Việt Nam hơn 30 năm trước.

Tôi đang ở rất gần quê hương nhưng sao lòng cảm thấy thật xa, xa như những ngày hè của tuổi thơ ở Bình Tuy quê nội. Làng đánh cá vào mùa bão cả nhà thờ rợp màu tang trắng. Sau này với phong trào vượt biển, khăn tang như nhiều thêm. Gia đình bên nội tôi cũng đánh cá, cũng vượt biển, nhưng may mắn đến bến bờ bình an. Nhiều người đã không được như vậy.

Lúc còn bé ở trong trại tị nạn tôi đã nghe, đã thấy nhiều chuyện hãi hùng. Tôi bắt đầu sợ biển và những bất trắc nó có thể mang đến. Lớn lên một chút, hiểu ra nguyên nhân đằng sau chuyện vượt biển, đọc văn khố thuyền nhân, biết thêm về những thảm nạn và tử vong, tôi càng bị ám ảnh về những trang sử đen tối của dân tộc mình. Bao nhiêu năm đã trôi qua, ngỡ rằng lịch sử đã sang trang, nhưng mỗi lần theo dõi tin tức liên quan đến quốc nội, tôi chẳng tìm ra được lý do gì để tin rằng dân mình đang có những ngày sáng sủa hơn.

Chuyện những cô gái Việt lấy chồng xa xứ kiểu Thúy Kiều bán thân chuộc cha, chuyện công nhân lao động bị bóc lột áp bức ở nước ngoài - mà những người đầu tiêu lại chính là nhóm môi giới người Việt, và hoạt động của họ không thể nào không có sự bao che của những thế lực trong nước - là những chuyện làm tôi thao thức không thôi. Tôi xót xa cho thân phận Việt Nam và bi phẫn cho cách cư xử giữa con người với con người.

Mưa tạnh, gió ngừng sáng ngày Thứ Ba nhưng hãng xưởng và trường học vẫn đóng cửa. Không thể gò bó mãi một chỗ, tôi xách dù lang thang ra phố. Dujuan lưu lại Đài Bắc chưa tới 48 tiếng nhưng đã gây ra nhiều tổn thất hư hại. Ngay ngoài cửa khách sạn, cây cối tróc gốc nằm ngang ngữa, bàn ghế lăn lóc tứ phía. Ở đầu đường, các nhân viên công lực đang hì hục sửa chửa những cột điện, cột đèn bị đổ. Nhiều khúc đường vẫn còn bị ngập nước dù nắng đã lên.

Qua khỏi khu khách sạn và thương mại là đến khu nhà dân. Quần áo phơi đầy ngoài cửa sổ ở tầng trên. Xe đạp, xe máy dựng trước hiên ở tầng dưới. Mấy bà già mặc đồ bộ cầm chổi quét rác rến trước cửa nhà. Những đứa nhỏ lê lết chơi trên cái sân đầy bùn đất. Cảnh tượng hình như không mấy khác với Bình Tuy sau cơn bão? Cố tìm lại cảm giác quen thuộc nhưng tôi chỉ thấy bứt rứt khó chịu với cái khí hậu ẩm rít của miền nhiệt đới.

Đi ngược lại. Chui vào một thương xá. Máy lạnh. Hàng hiệu. Người, người và người. Vẫn cảm thấy lạc lõng. Trở lại khách sạn, vào phòng bật tivi để giết thì giờ. Thấy bản tin bằng tiếng Tàu, có chiếu cảnh hiện trường vụ án, nhưng người đang được phỏng vấn hình như là Việt? Đúng rồi, họ Nguyễn hiện ra trên màn ảnh kìa. Không hiểu chuyện gì đây?

Nhịp sống trở lại với thành phố ngày Thứ Tư. Tôi vào sở và tất bật với công việc. Đồng nghiệp địa phương ngoài những người chức vụ cao, tất cả đều còn rất trẻ. Cũng dễ hiểu thôi vì muốn làm cho một công ty kỹ thuật ngoại quốc, ngoài bằng cấp và kinh nghiệm cần thiết còn phải giỏi tiếng Anh và quen thuộc với cách làm việc của phương Tây và văn hóa toàn cầu, những điều chỉ được nhấn mạnh và huấn luyện sau này.

Những đồng nghiệp trẻ tiếp tôi ân cần lễ phép đến nỗi làm tôi ngại ngùng. Buổi sáng cà phê, bánh ngọt đưa đến tận bàn. Giờ trưa hộ tống xuống cafeteria ở lầu dưới lấy thức ăn dù tôi nói có thể đi một mình. Sau giờ làm việc đi ăn tối, ngồi với xếp lớn xếp nhỏ, họ e dè khép nép đến tội nghiệp. Ăn tối xong ra cửa đã thấy taxi họ gọi đang chờ đưa tôi về lại khách sạn.

Hai hôm kế, sau giờ làm việc tôi nhờ nhóm đồng nghiệp trẻ dẫn đi tham quan thành phố, viện cớ không muốn làm phiền những "người lớn" cần về với gia đình. Tối nào chúng tôi cũng lang thang đến quá nửa đêm. Họ vui vẻ cởi mở khác hẳn hôm đầu.

Trung tâm cao chọc trời nổi tiếng Taipei 101 có đủ cửa hiệu và những mặt hàng không thua bất cứ nơi nào tôi từng đi qua. Giá cả hàng ngoại mắc hơn ở Mỹ khoảng 30% trong khi tiền lương trả cho nhân viên tại Đài Loan cho cùng một chức vụ thấp hơn ở Mỹ nhiều. Thấy tôi nhìn giá tiền những người bạn trẻ giải thích, “Chúng tôi chỉ vào đây ngắm - window shop, khi cần mua sắm thì ra khu bình dân bên ngoài mua hàng nội hoặc hàng may bên Tàu.” Hèn gì giống như tại khách sạn tôi đang trọ, những người tiếp viên trong thương xá đều lịch thiệp trẻ đẹp và nói tiếng Anh rất chuẩn. Đây là chỗ cho du khách và dân sành điệu mua sắm.

Chợ đêm ở Songshan District ồn ào náo nhiệt. Con đường được bít lại dành chỗ cho nhiều quầy hàng nhỏ, phần đông là thức ăn và hàng hóa tạp nhạp. Người đi chợ đêm đông như trẩy hội, chen chúc nhau từng bước ở hai lối đi giữa ba dẫy hàng quán. Khi đã bắt đầu thì phải đi cho đến cuối vì lối đi chập hẹp một chiều không có chỗ để đi ngược trở lại. Đầy đủ những món ăn chơi quen thuộc như thịt nướng, ốc luộc, cua hấp, trái cây ngâm, chè trân châu, khô bò, khô nai.. Người bán hàng nấu tại chỗ, trả tiền xong khách đứng bên lề ăn bốc giống y như ở Việt Nam. Tiếng mời chào, tiếng gọi nhau, khói, mùi đồ ăn, mùi người quyện vào nhau làm tôi choáng ngộp. Vui, nhưng vẫn cảm thấy đây không phải là chỗ mà mình từng thân thuộc.

*

Sáng Thứ Bảy tôi kiếm tour hướng dẫn du lịch Đài Bắc. Có nhiều chỗ để đi nhưng thời gian hạn hẹp nên cuối cùng tôi chọn tham quan vùng ngoại ô. Tour guide là người đàn ông khoảng 60 tuổi với tiếng Anh sành sõi. Xe van đời mới tiện nghi nhưng chỉ chở bốn du khách gồm một cặp vợ chồng sồn sồn người Phi, cô bạn trẻ người Mễ Tây Cơ và tôi. Đường đủ xa để chúng tôi bắt chuyện làm quen, từ gia cảnh, việc làm đến quan điểm về kinh tế, xã hội, chính trị. Người tour guide vui vẻ khoe có mấy người bạn có vợ Việt và đi tham quan đến chỗ nào có người Việt làm việc là ông lôi tôi đến giới thiệu. Kỳ lạ là những người Việt này nhìn tôi không một chút thiện cảm làm tôi nhột nhạt bảo ông đừng làm vậy nữa.

Xe chạy dọc theo sườn núi, ngang qua những ngôi làng nhỏ với chùa chiền và miếu mộ cổ kính. Chúng tôi dừng lại ăn trưa ở bờ biển Ying-Yang Sea, tỉnh Ruifang District. Nơi đây có những tảng đá thiên nhiên tuyệt đẹp và đặc biệt nước biển thì màu vàng và xanh. Khi tôi thắc mắc vì thấy một số người đứng câu cá mặc dù có bảng cảnh báo cá vùng này có thể bị ngộ độc, người tour guide cười nhẹ, “Họ không ăn đâu. Họ câu về bán hoặc cho người khác.”

Điểm dừng thứ hai là thác Golden Waterfall. Thác nước có màu vàng óng ánh do kết quả của sự kết hợp của lượng mưa thường xuyên và sự phong phú của các nguyên tố kim loại nặng lắng trong lòng sông. Thời Nhật chiếm đóng Đài Loan, vùng này có nhà máy khai thác vàng. Vẫn còn là một cuộc tranh cãi màu vàng là hiện tượng tự nhiên hay kết quả của ô nhiễm và suy thoái môi trường do hoạt động khai thác khoáng sản trong khu vực ngày xưa, nhưng dân địa phương không ai dám uống nước từ dòng thác này. Nước từ dòng thác theo suối vào sông rồi chảy ra bờ biển Ying-Yang tạo ra nước biển hai màu và bảng cảnh báo.

Điểm chính của buổi tham quan là Jiufen, một thị trấn miền núi nơi mỏ vàng được phát hiện khoảng đời nhà Minh. Cơn sốt vàng đã đẩy nhanh sự phát triển của ngôi làng nhỏ im lìm thành một thị trấn đông đúc mà đỉnh cao nhất là thời kỳ thực dân Nhật. Công nhân ùn ùn kéo đến và cất lên những căn nhà nhỏ tạm bợ nằm san sát nhau. Trong Đệ Nhị Thế Chiến, quân Đồng Minh bị Nhật bắt tại Singapore cũng bị đưa về đây để đào mỏ. Hoạt động khai thác vàng giảm dần sau chiến tranh và dừng hẳn vào năm 1971. Jiufen nhanh chóng bị lãng quên.

Năm 1989, sự thành công của bộ phim “A City of Sadness” đã hồi sinh Jiufen, nơi cung cấp bối cảnh cho bộ phim. Khán giả bị mê hoặc bởi phong cảnh hoài cổ trong phim. Các quán cà phê, phòng trà và cửa hàng lưu niệm mang tên "City of Sadness" được nhanh chóng xây dựng để thu hút khách du lịch. Sự tương đồng của cảnh trí Jiufen với khu trung tâm trong bộ phim hoạt hình “Spirited Away” ra đời năm 2001 của Nhật Bản cũng khiến du khách Nhật ồ ạt kéo đến thị trấn miền núi này. Jiufen trở thành một điểm du lịch nổi tiếng cho nên đã đến Đài Loan thì phải ghé thăm cho biết.

Tôi đi quanh quẩn Jiufen chừng hai tiếng đồng hồ, bắt đầu với mấy con đường nhỏ trong thị trấn. Con đường hẹp với những gian hàng đồ ăn và quà lưu niệm ở hai bên. Du khách chen chúc nhau ở lối đi chính giữa, vừa nhìn ngắm, vừa chụp hình, vừa ăn uống. Mùi đồ ăn, mùi người, tiếng ồn ào không mấy khác chợ đêm. Đi ra phía ngoài hàng quán lớn hơn và người thưa dần, có lẽ vì giá cả cao và không khí không náo nhiệt bằng.

Ngôi chùa mái cong nạm vàng, trạm trỗ hình rồng nằm chơ vơ ngoài xa không mấy người vào viếng. Leo lên bậc thang cao chót vót nhìn xuống, thấy cảnh đẹp và bình yên. Những ngôi nhà mái tôn nhỏ cũ kỹ nằm men theo vách núi gợi nhớ hình ảnh những căn nhà của người dân tộc thiểu số và trẻ em nghèo đói thất học ở Việt Nam mà hằng năm cộng đồng tôi vẫn quyên góp giúp đỡ. Biển Thái Bình Dương ngoài xa trông hiền lành thế kia, vậy mà cũng có lúc chôn sống mấy trăm ngàn mạng người.

Chúa Nhật người bạn linh mục, hiện đã trở về Mỹ chữa bịnh, sắp xếp cho một người Việt sống tại Đài Loan đưa tôi đi chơi. "Đi cho biết," Cha bạn bảo tôi vậy. H đến đón tôi ở khách sạn rồi chở ngược về khu tập trung nhiều người Việt. H nhỏ hơn tôi vài tuổi, hoạt bát xinh xắn và ăn mặc gợi cảm. H làm cho Văn Phòng Trợ Giúp Công Nhân, Cô Dâu Việt Nam Đài Loan nhiều năm nên suốt đường đi kể cho tôi nghe về những hồ sơ cô từng giúp. Cốt chuyện quen thuộc như những gì tôi đã nghe, sự khác biệt chỉ là nạn nhân và thời gian. H tâm sự:

“Làm ở đó lương không bao nhiêu mà gặp toàn những chuyện nhức đầu cho nên năm ngoái em nghỉ luôn."

Đến Zhongli, H bảo:

"Em có hẹn con bạn đi chơi chung với chị, để em tạt ngang đón nó."

Đến trước cửa nhà, gọi điện thoại và chờ mãi mới thấy một cô thủng thỉnh đi ra, trẻ hơn H và gợi cảm hơn. NA phân bua:

"Các cô dâu chúng em sống về đêm. Tối qua nhậu khuya quá, sáng dậy không nổi."

Tôi cười:

"Không sao, mới một giờ chiều, còn nhiều giờ mà."

Ba chị em đến một nhà hàng vắng khách, ăn ít nói chuyện nhiều. Cả H và NA đều lấy chồng người bản xứ và đã sống ở Đài Loan lâu năm. H ở với gia đình chồng và có hai con tuổi Trung Học. NA ở riêng, thỉnh thoảng cuối tuần về thăm chồng và con trai nhỏ. NA giải thích:

"Ở riêng để thoải mái tự do đi về và muốn làm gì thì làm. Em cũng không cho chồng biết em đang ở đâu."

"Rồi chồng em cũng đồng ý sống như vậy sao?"

"Nó có nuôi em đâu mà có ý kiến!"

Chuyện cô dâu Việt bị hành hạ ngược đãi thì tôi đã biết nhiều, nhưng chuyện các cô... bắt nạt chồng và nhà chồng thì đây là lần đầu tôi nghe. Hai cô nói đàn ông Đài Loan về Việt Nam bỏ ra số tiền khá lớn để cưới vợ, đem vợ qua xong có thương cũng chỉ lo ăn lo ở, trong khi các cô dâu Việt còn cha mẹ, còn gia đình bên nhà trông chờ. Vậy là sau thời gian đầu khó khăn vì không biết ngôn ngữ, vì không hiểu văn hóa tập tục, vì bận rộn đẻ con và săn sóc gia đình chồng, các cô bắt đầu hội nhập và bung ra ngoài đi làm. Một khi đã làm ra tiền, đã có thể tự lập thì bắt đầu có quyền "tự do tư tưởng, tự do thời giờ và tự do hành động." Dù không ra ở riêng như NA, nhiều cô vẫn ung dung đi về và sống tùy ý như H.

"Có thời ăn nên làm ra, em bao hết mọi chi phí cho nhà chồng. Mỗi tháng em xài cả 10 ngàn đô la. Đó là chưa kể nhà cửa quà cáp cho cha mẹ bên Việt Nam, tiền cho mấy đứa em đi du học..."

Tôi nhìn NA ngạc nhiên, vì 10 ngàn là số tiền không nhỏ, ngay cả ở Mỹ. H như đọc được câu hỏi trong đầu tôi, giải thích:

"Các dịch vụ về gái ở đây khấm khá lắm chị. Nếu không bị giựt nợ và bị mất quốc tịch, con này bây giờ đã giàu to."

Lắc đầu, lúc mới gặp nhìn cách ăn mặc và cái ví Louis Vuitton NA xách tôi cũng đã biết cô sành điệu, nhưng không ngờ..

"Nghe nói chị là nhà văn. Có chuyện này không biết chị có thể giúp em không?"

"Chị chỉ viết chơi thôi, không phải là nhà văn. Mà chuyện gì, em?"

Số là NA mở tiệm massage dưới sự trợ giúp của một người đàn ông Đài Loan. Ngoài dịch vụ đấm bóp tiệm còn cung cấp những dịch vụ đặc biệt cho đàn ông lắm tiền cần thư giãn. Một hôm, không biết ai báo mà cảnh sát ập vào bắt quả tang tiệm đang hoạt động phi pháp. NA đang trong quá trình xin nhập quốc tịch Đài Loan, giai đoạn một từ bỏ quốc tịch cũ đã qua trong khi giai đoạn hai được chấp thuận quốc tịch mới thì chưa tới. Vậy là mất cả chì lẫn chài, đơn xin vào quốc tịch Đài Loan của cô bị bác trong khi quốc tịch Việt Nam thì không còn. Chính quyền Đài Loan cho cô ở lại nhưng cô không được hưởng bất cứ quyền lợi nào của người thường trú, từ xin visa du lịch nước ngoài cho đến xin thẻ tín dụng để mua sắm những đồ vật mắc tiền.

"Bây giờ em muốn làm gì cũng không được, muốn về Việt Nam thăm gia đình cũng không ai cho. Em lên sứ quán Việt Nam xin trở lại quốc tịch Việt Nam nhưng họ nói luật hiện tại không cho phép. Cái này thật vô lý! Không cần biết em đã làm điều gì, em là người Việt thì nhà nước Việt Nam phải giúp đỡ em chứ. Nhiều cô dâu khác cũng bị trường hợp này. Chị viết bài báo giúp tụi em được không? Biết đâu khi nhiều người biết đến họ sẽ thay đổi luật.."

Lại lắc đầu, không ngờ NA ngây thơ như vậy. Chưa bàn đến chuyện phải trái cô đã làm, nếu chính phủ Việt Nam biết quan tâm đến quyền lợi đất nước và thương dân thì cô đã không phải đi lấy chồng Đài Loan… và tôi cũng đã không có mặt ở Mỹ!

Nói chuyện một lúc H phải chạy đi đón con. NA dẫn tôi đi ra khu mua sắm của dân địa phương. Cô chỉ một váy đầm khá.. gợi cảm:

"Dáng chị mặc cái này sẽ đẹp lắm. Để em mua tặng chị làm kỷ niệm nha."

Lại phải lắc đầu nữa:

"Cám ơn em. Chị sẽ không biết mặc áo này đi đâu."

Khi H trở lại thì NA xin kiếu. Cô phải ra đại lý xe hơi gặp anh chàng Đài Loan nào đó hứa đứng tên mua xe cho cô. Hèn chi suốt buổi chiều đi với chúng tôi điện thoại của cô reng liên tục.

"Anh ta có biết NA có chồng rồi không?"

"Biết chứ chị, nhưng đang có chồng càng tốt vì anh ta khỏi sợ em ràng buộc anh ta."

NA đi rồi H chở tôi đến khu hàng quán Việt Nam. Quán ăn chúng tôi ghé cỡ chừng 40 chỗ ngồi nằm cạnh tiệm massage cũ của NA. H giới thiệu người đàn ông Đài Loan đứng trước cửa là chủ và cũng là chồng của cô gái Việt đang đứng ở quầy tính tiền ở trong. Ông chủ vui vẻ kéo ghế mời chúng tôi ngồi ở bàn ngoài sân và chạy vội vô trong lấy ra hai ly cà phê. Trong nhà hàng thấy khoảng 20 nam nữ đang vừa ăn uống vừa hát karaoke. H giải thích họ là những cô dâu và chàng trai lao động “độc thân tại chỗ”.

Có một cô rất đẹp đi tới cùng với đứa con gái cỡ 14, 15 tuổi. Cô gái nhìn quá trẻ để có con lớn như vậy. "Lấy chồng từ thuở 13 mà chị." Cô nheo mắt cười trước khi ôm eo bước vào quán với một chàng nhìn không quá 25 vừa chạy ra đón.

"Bồ nhí của nó đó chị," H cười thoải mái. "Con này đào hoa lắm. Chồng cũ người Đài Loan nó bỏ lâu rồi, là ba của con bé hồi nãy đó. Nó yêu một thằng xuất khẩu lao động và có đứa con trai với thằng đó nhưng không xong. Hết hợp đồng thằng đó về nước nó gửi đứa con về cho ba má thằng đó ở Việt Nam nuôi, hàng tháng nó vẫn cung cấp tiền bạc đầy đủ, còn nó ở đây cặp bồ với thằng này trong khi vẫn làm ở mấy quán rượu ôm.."

"Vậy thằng bồ này không ghen sao em?"

"Tư cách gì mà ghen chị. Nó có nuôi con người ta ngày nào đâu. Nó đi làm công nhân có được mấy đồng mà còn phải gửi về cho mẹ nó nữa. Cặp nhau cả hai bên đều có lợi mà."

Nhìn những người trẻ vô tư hát hò đùa giỡn và nốc bia rượu liên tục ở trong quán, tôi nghĩ thầm, “Mình ngồi ở đây thế nào cũng bị ăn đạn lạc.” Lời giải thích của Cha bạn khi tôi hỏi về vụ án thấy trên tivi hôm thứ hai vẫn còn in trong đầu:

"Thì ngày lễ nghỉ, đám lao động họp nhau ăn uống. Làm việc bị hiếp đáp nên ức chế. Đến lúc nhậu nhoẹt rượu vào khích nhau thì mọi bực tức bung ra trên đầu nhau. Giận cá chém thớt.. là vậy.”

Cô gái đẹp lúc nãy đi trở ra kéo ghế ngồi cạnh. Tôi ngạc nhiên khi H nói về ý định muốn mở quán cà phê giống "Quán Lú" ở Nam Cali:

"Sao em biết quán này?"

"Thì em xem trên mạng. Mà chị thấy em mở quán này ở đây được không?"

"Từ trước đến giờ chị chỉ biết đi làm ở hãng, chuyện làm ăn chị dốt đặc."

"Muốn mở mấy quán này phải có gái, bà tính kiếm ở đâu ra?" Cô gái đẹp chen vào. "Mấy cô dâu đâu có mấy người rảnh để giúp bà. Chưa kể sau vụ con A bị dính sida rồi cố tình lây cho khách làm người ta sợ quá trời.."

"Mấy đứa con gái lao động thì sao?"

"Thôi đi bà ơi. Mấy đứa đó trẻ nhưng cứng đơ làm sao mà khách thích được.."

Nghe hai cô bàn chuyện làm ăn của các cô dâu Việt mà tôi choáng váng, thấy mình như người từ hành tinh nào khác lọt xuống đây. Ngồi thêm một chút tôi nhắc H đưa tôi đi Lễ Chúa Nhật. Trước khi đi H kéo tôi vào trong quán gặp những người bạn của cô. Họ đùa vui và cố ép tôi ăn chén lẩu đồ biển và uống ly bia trước khi ra về.

*

Nhà thờ nằm ở Taoyuan District mà người Việt quen gọi là Đào Viên. Lễ tối Chủ Nhật người ngồi chật kín nhà thờ. Tôi tìm được chỗ trống phía gần ca đoàn, cạnh một cô bé tóc dài trắng trẻo xinh như búp bê. Cô bé ăn mặc giản dị, mặt mũi tự nhiên không điểm trang, ngón tay áp út bên trái mang nhẫn, tay bên phải cầm chuỗi lần hạt.

Tôi nhìn quanh thấy ai cũng trẻ. Họ cỡ tuổi lũ cháu của tôi ở nhà. Cô bé bên cạnh chắc độ hơn con gái tôi vài tuổi. Trong khi con gái tôi từ miếng ăn, cái mặc vẫn mẹ lo, cô bé này lại lạc bước đến tận đây. Cha bạn từng kể:

"Lễ ở cộng đồng Việt Nam gồm toàn đám trẻ lao động. Tụi nó tuổi 20-25 thôi. Tụi nó làm quần quật tuần sáu ngày mà lương lậu không bao nhiêu. Có đứa hai năm đầu lương bị khấu trừ vào nợ môi giới hết, đến năm thứ ba mới bắt đầu có tiền gửi về nhà. Vì vậy có nhiều đứa hết hợp đồng trốn ở lại, con trai tiếp tục lao động, con gái thì ráng kiếm việc nhẹ nhàng hơn hoặc lấy chồng bản xứ. Chỗ ăn ở của tụi nó thì chật chội như lỗ chó. Chủ Nhật được nghỉ tụi nó kéo đến nhà thờ chơi với nhau chờ đến tối dự lễ luôn.”

Thánh lễ sốt sắng nhưng đọc kinh và hát lễ rề rà y chang ở Việt Nam. Cuối lễ Cha Hùng lên ra thông báo. Tôi có nghe nhiều về Cha Hùng và Văn Phòng Trợ Giúp Công Nhân, Cô Dâu Việt Nam Đài Loan qua Cha bạn, người đã làm phụ tá cho Cha Hùng trong nhiều năm trời.

Có hai thông báo quan trọng. Thứ nhất Cha Hùng nhắc luật Đài Loan phạt rất nặng những người giết và ăn thịt chó. Thời gian gần đây có rất nhiều vụ dân lao động Việt bắt chó của người bản xứ làm thịt ăn nhậu rồi còn đem hình ảnh khoe trên mạng. Có người còn mở lò giết và cung cấp dịch vụ thịt chó. Máy quay quan sát đã được gắn ở những khu có nhiều người Việt sống, làm việc và đi lại. Cha bắt cả nhà thờ phải hứa với Cha là không ăn trộm chó, không giết chó, không mua thịt chó, và không ăn thịt chó cho dù không trộm, không giết, không mua...

"Các con có hứa với Cha không?"

Một số cánh tay giơ lên. Vài tiếng nói lao xao phản đối:

"Không ăn sao được, Cha. Thịt chó là món quốc hồn quốc túy của mình mà."

Tôi quay sang cô bé búp bê bên cạnh:

"Sao em không hứa với Cha?"

Cô bé tròn mắt trả lời bằng tiếng Hải Phòng nặng trịch:

"Em chỉ cố gắng nhịn thịt chó trong thời gian lao động ở đây thôi. Về nước em phải ăn lại chứ chị!"

Thông báo thứ hai Cha Hùng nhắc công nhân lao động người Việt phải tích cực tham dự buổi xuống đường, cùng với lao động các nước như Phi, Indo và Thái Lan, đòi hỏi công bằng cho quyền lợi của chính mình. Cha nói chính phủ Đài Loan cũng đang dự tính phổ biến hình ảnh của tất cả những người cư trú bất hợp pháp lên trang mạng. Chuyện này vi phạm quyền riêng tư và có thể gây nguy hiểm cho những người lao động. Buổi xuống đường dự tính vào sáng ngày hôm sau, ngày mà ai cũng phải đi làm cho nên cả nhà thờ chỉ có tám người giơ tay đi với Cha.

Sau Thánh Lễ tôi lên chào và hỏi thăm Cha. Mắt Cha sáng lên khi biết tôi làm việc cho công ty cung cấp thông tin trên Internet:

"Con có thể giúp Cha đăng bài về những vấn đề này để gây sự chú ý của cộng đồng quốc tế không?"

Tôi lắc đầu cười buồn:

"Con cũng muốn giúp lắm nhưng Yahoo có quá trình nghiêm ngặt và nhiều quy định về những thông tin đăng tải. Họ cũng rất dè dặt với những bản tin đưa ra từ bên trong. Con lại không thuộc ban truyền thông."

"Vậy ngày mai con cùng xuống đường với Cha và các anh chị em lao động cho biết nhé."

Lại thở ra:

"Ngày mai con về rồi Cha ơi. Lần sau qua nhất định con sẽ ở lâu hơn và đến thăm Văn Phòng Trợ Giúp Công Nhân, Cô Dâu Việt Nam Đài Loan để hiểu thêm về những vấn đề. Bây giờ con chỉ có thể hợp lời cầu nguyện cho buổi xuống đường mang lại kết quả mong muốn..”

*

Chuyến bay trở về Mỹ cất cánh lúc 11 giờ sáng. Tôi ngồi nhìn ra cửa sổ, đầu óc vật vờ sau một đêm mất ngủ nghĩ ngợi về những cảm nghiệm trong tám ngày ở Đài Loan. Tất cả đều phức tạp và rối rắm hơn những định kiến mà tôi đã có lúc chưa đến.

Giờ này những người bạn đồng nghiệp bản xứ dễ thương của tôi chắc đang vật lộn với cái hệ thống tuyển dụng nhân sự mới. Thanh niên Việt xa nhà thì “lao động vinh quang” cho những ông bà chủ Đài Loan và môi giới Việt.

Đoàn biểu tình của Cha Hùng xuống đường đòi quyền lợi cho công nhân đi đến đâu rồi? Lần này có ai trong Đại Sứ Quán Việt Nam hỗ trợ việc làm của Cha không? Có lay chuyển được gì trong lòng của người bản xứ và chính quyền Đài Loan không?

Và các cô dâu tôi gặp hôm qua.. các cô đã tỉnh dậy chưa, hay vẫn còn đang say giấc mộng?

Máy bay lên cao dần, quang cảnh phía dưới rộng lớn ra. Quê hương tôi đâu đó, đằng sau dẫy núi kia. Tưởng chừng chỉ một cái với tay, vậy mà vẫn chưa thể trở về. Trời trong, nắng chan hòa ngoài khung cửa sổ. Biển xanh ngắt, phẳng lặng. Cơn bão Dujuan đã đi qua từ lâu, nhưng sao lòng tôi vẫn không ngừng dậy sóng?

[chieclavotinh]

“Quê hương là chùm khế ngọt
Cho con trèo hái mỗi ngày
Quê hương là đường đi học
Con về rợp bướm vàng bay
Quê hương là con diều biếc
Tuổi thơ con thả trên đồng
Quê hương là con đò nhỏ
Êm đềm khua nước ven sông
Quê hương là cầu tre nhỏ
Mẹ về nón lá nghiêng che
Quê hương là đêm trăng tỏ
Hoa câu rụng trắng ngoài thềm”

Cuộc ra đi của những kẻ hái khế
Người Buôn Gió

Đất nào sinh ra tôi
Mẹ hiền nào nuôi thân tôi
Miền nào nuôi thân tôi
Mà giờ này tôi xa rồi.

Quê Hương Bỏ Lại là nhạc phẩm mà các ca sĩ hải ngoại di tản theo dạng thuyền nhân sau năm 1975 thường trình bày gây xúc động kiều bào vào thập kỷ 80 của thế kỷ trước.

Nội dung nhạc phẩm trải nỗi lòng của những người tị nạn rời xa quê hương, họ bỏ lại nhà cửa, ruộng vườn và không hẹn ngày trở lại.

Hơn 30 năm sau, nhiều người trong số họ đã trở về từ Khánh Ly, Chế Linh đến các ca sĩ trẻ hơn như Mạnh Quỳnh, Phi Nhung.

Nhưng làn sóng người Việt rời xứ sở ra đi ngày một nhiều hơn, sự ra đi của họ không bi tráng như những thuyền nhân trước kia, họ ra đi trên những chiếc máy bay với một lịch trình cho cuộc sống trước mắt ở xứ người đã được sắp xếp chu đáo bởi các công ty tư vấn, dịch vụ định cư.

Ngày nay trên đường phố quanh khu Bolsa của Nam Cali, thủ phủ của cộng đồng người Việt tị nạn nhan nhản những tấm biển quảng cáo cho dịch vụ định cư, du học, việc làm. Có rất nhiều gia đình quan chức cộng sản đã tìm đến Hoa Kỳ định cư theo diện đầu tư như gia đình Nguyễn Công Khế. Một nữ tổng biên tập một tờ báo ở Việt Nam là Hồ Thu Hồng với cái tên gọi là Beo Hồng cũng đã có mặt trên đất Mỹ từ lâu, tổng biên tập tờ báo Vietnamnet đình đám một thời là Nguyễn Anh Tuấn cũng như Beo Hồng, gia đình Tuấn hiện đã sinh sống tại Mỹ.

Trước mắt các bạn đã thấy ba tổng biên tập của ba tờ báo lớn Việt Nam, những tờ báo hàng ngày vẫn ca ngợi đảng và chính phủ Việt Nam đem lại tăng trưởng, đem lại hạnh phúc, tự do cho nhân dân, họ đã đưa gia đình đến nơi mà tờ báo của họ từng miệt thị, chửi bới thậm tệ để sinh sống. Những người kế cận họ lại điệp khúc khen chế độ Việt Nam , chửi Mỹ và đánh đấm kiếm tiền đưa gia đình sang Mỹ.

Vô vàn các nghệ sĩ, ca sĩ Việt Nam bằng cách nào đó như kết hôn, hợp đồng lao động đã kiếm cho mình được tấm thẻ xanh trên đất Mỹ.

Bây giờ tôi thường xuyên nhận được tin nhắn hỏi về việc định cư tại châu Âu. Một chủ nhà hàng lớn trong chuyến du lịch đến châu Âu, vốn là người quen cũ, ông ta hẹn tôi uống cà phê và bày tỏ ý định tìm cách định cư tại châu Âu. Dự định của ông là mua nhà bên Hy Lạp với giá khoảng 250 ngàn Euro, chính phủ Hy Lạp đang khủng hoảng về tài chính, họ có chính sách bán nhà và cấp giấy định cư cho những người nước ngoài đến mua nhà. Người mua nhà ở Hy Lạp có giấy tờ đi lại trong khối Schengen tức đi lại trong 27 nước Tây Âu, với giấy tờ này người ta có thể sống và làm việc tại bất kỳ nước nào, miễn có việc làm và nuôi được bản thân không xin trợ cấp.

Rẻ hơn nữa là Latvia, với khoảng 150 nghìn Euro mua nhà bạn có thể sở hữu được tấm giấy phép như vậy.

Còn ở Đức thì giá đắt hơn, một gia đình có thể phải mất đến vài trăm ngàn để làm một dự án kinh doanh, nhà hàng, công ty tạo việc làm để đưa cả một gia đình đi.

Đỗ Liên, đại sứ danh dự Việt Nam ở Châu Phi, chủ hãng bảo hiểm AAA khi xưa nay đang cùng chồng sau sở hữu một nhà hàng lớn ở ngay trung tâm Berlin. Liên cùng chồng sau là Toàn và các con cái đã sống ở đây vài năm, họ vẫn đi đi về về Việt Nam điều hành việc làm ăn ở nhà. Quán của vợ chồng Toàn Liên sau vài năm mở để đưa cả gia đình sang, hiện đã sang bớt cổ phần cho Quán Ngon. Số tiền vợ chồng Toàn Liên chuyển sang đầu tư đến hàng triệu Euro, riêng phần bếp đã vài trăm nghìn. Có đến hàng trăm, đó là con số tôi có thể biết về những người Việt Nam đầu tư sang Châu Âu để kiếm giấy tờ hợp pháp sinh sống ở châu Âu như vậy.

Ở Hung ngày càng nhiều người Việt hơn, với 60 nghìn euro cho gia đình 4 người và thêm khoảng 100 ngàn euro mua nhà, cả gia đình 4 người đã có giấy tờ. Trước đây Hung còn có chính sách nếu ai mua trái phiếu chính phủ khoảng 3-400 trăm ngàn euro gì đó sẽ được cấp thẻ xanh vĩnh viễn, chương trình này chấm dứt rất nhanh bởi người Trung Quốc nhanh chóng ùa đến. Sau ba năm trở lại Hung, trên con phố đi bộ đắt nhất của thủ đô Hung, bên dòng Đa Nuyp thơ mộng. Những con người từ xứ Tô Châu đã tìm đến đây để sống với một môi trường trong sạch, an toàn không ô nhiễm và đầy bạo lực như quê hương họ.

Đại sứ quan Hung ở Việt Nam không đủ người để giải quyết hàng đống hồ sơ xin mua nhà, xin tạm cư của người Việt.

Ở Hung mua nhà không bị hỏi tiền ở đâu ra, miễn là bạn mua nhà hay bất động sản ở Hung thì bạn có cầm valy tiền mặt đều được chấp nhận. Hình như sau bao nhiên năm gì đó bạn mới được bán đi.

Đấy là những người có tiền, những người ít tiền hơn họ chọn cách ra đi bằng đường du lịch sang Nga và trốn đường rừng vào Ba Lan, Lát Vi A rồi sang đến Đức, nơi có cộng đồng đông đảo người Việt đang sinh sống, những đồng bào cùng miền quê với họ sẽ giúp họ tìm việc làm và đợi thời gian tích luỹ số tiền sẽ hợp pháp hoá giấy tờ trên cơ sở điều luật nhân đạo của Đức như kết hôn, nhận bố, nhận con. Rất nhiều cô gái trẻ người Việt mặt non choẹt đẩy xe nôi trên đường phố Berlin. Một phụ nữ Việt Nam vào Đức lậu, có bầu và được một người có giấy tờ Đức nhận là bố đưa trẻ, cô và đứa bé được ở lại Đức và nhà nước chu cấp đầy đủ cho hai mẹ con. Năm sau cô sinh đứa thứ hai, một người đàn ông Việt chưa có giấy tờ nhận là bố đứa trẻ, anh ta sẽ được giấy tờ và trợ cấp. Với cách thức như thế, càng ngày càng nhiều nam nữ thanh niên Việt Nam tìm đến nước Đức qua con đường trốn từ Nga sang. Từ năm ngoái ở Ba Lan có kiểu những người Việt đi du lịch sang Châu Âu, sẽ đến Ba Lan tìm một công ty dịch vụ làm giấy tờ chứng nhận họ có hợp đồng lao động ở Ba Lan, giá chỉ 2 ngàn euro là có một giấy tạm cư 2 năm tại Ba Lan. Đây là những nghèo khổ, ở quê hương họ không có việc làm, không có tương lai. Họ phải vay mượn, cầm cố đất đai cho những đường dây đưa người lậu để mong đến được nước Đức đổi đời.

Canada và Úc là những nước dễ nhập cư nếu như bạn có hợp đồng lao động. Một phụ nữ có hai đứa con nhỏ , chị kiếm được hợp đồng làm chăm sóc người già ở Canada, thế là chị và hai đứa con giờ ở Canada đã 5 năm. Một thằng em tôi quen trên Facebook, mới ngày nào còn la oai oái việc thanh toán tiền thi công của đối tác chậm ở Việt Nam, nay thấy ung dung đưa ảnh đang ăn hải sản bên Úc với con cua to đùng và gật gù khen ngon và rẻ hơn quê hương có mấy ngàn cây số ven biển của mình.

Những người ra đi sau này họ vẫn đi đi về Việt Nam để kiếm tiền bởi những quan hệ quan chức và các mối quan hệ làm ăn của họ vẫn đang hái ra tiền ở Việt Nam.

Một dự án hàng trăm triệu, hàng tỷ USD ở Việt Nam được thực hiện, tiền vốn chính phủ vay của nước ngoài, nhà thầu nước ngoài được phép thi công, các quan chức Việt Nam được nhà thầu lại quả trung bình 15%. Hãy hình dung chỉ cần dự án 100 triệu là có 15 triệu đủ để cả chục gia đình quan chức Việt Nam có tiền may đất đai và giấy tờ định cư ở nước ngoài.

Những dự án đó phá hoại môi trường, gây ô nhiễm không khí, đẩy người dân vào cảnh mất đất và giao thông chật chội, hỗn loạn, khiến người dân Việt Nam luôn chất chứa sự uất ức mà chính họ không hiểu nguyên nhân. Sự uất ức đấy tích tụ và thành những hành động tiêu cực khi gặp việc, có thể họ trộn chất độc hại vào thức ăn để bán kiếm lời để lại mối hoạ ung thư tràn lan, hoặc họ rút dao ra đâm nhau khi có chuyện xích mích , hay đường sá và phương tiện với tỉ thứ trong đầu người dân khiến mạng sống con người có thể chấm dứt trong tích tắc trên đường.

Nhưng những người hái khế ưu tú đã có phương án của họ, ra đi để tránh cho gia đình mình phải chịu chung những mối lo như thế ở Việt Nam, quê hương chỉ là nơi họ hái khế phục vụ gia đình mình.

Và càng nhiều những người ra đi như dạng hái khế ( không phải người nghèo đi trốn lậu ) theo dạng đầu tư như trên, họ để lại đàng sau càng nhiều ô nhiễm môi trường, xã hội loan lạc, bệnh tật ở quê hương Việt Nam.

[chieclavotinh]

Nếu cái cột điện biết đi…
Mạnh Kim

Những con số tổng kết tình hình kinh tế Việt Nam đầy hí hửng rất tương phản với một con số tổng kết khác: “Năm 2018, Bộ Tư Pháp đã tham mưu, trình Chủ tịch nước giải quyết 4.472 hồ sơ về quốc tịch, gồm 4.418 hồ sơ xin thôi, 45 hồ sơ xin nhập, 9 hồ sơ xin trở lại quốc tịch Việt Nam…” (Dân Trí 31-12-2018). Nó cũng tương phản với một thực tế xảy ra sờ sờ: rất nhiều người Việt Nam vẫn đang tìm cách thoát khỏi đất nước.

Không như giai đoạn sau 1975 kéo dài đến tận đầu thập niên 1990, khi những người chạy trốn cộng sản lén lút thu vén tiền bạc, vàng vòng để vượt biên, những chuyến “vượt biên” ngày nay công khai và rất rầm rộ. Ly hương chưa bao giờ là câu chuyện vui. Rời bỏ quê hương và gia đình không bao giờ là một chọn lựa dễ dàng. Thế nhưng người ta vẫn đi, nhất quyết phải đi, bằng mọi giá phải đi, khó cách mấy cũng đi, “chết” cũng đi, nuốt nước mắt mà đi!

Thử search nhanh trên mạng về dịch vụ visa Hoa Kỳ, visa Úc, visa Canada…, sẽ thấy vô số quảng cáo “cam đoan bảo đảm đậu”. Một công ty dịch vụ visa thậm chí “treo” slogan: “Đi Mỹ không suy nghĩ!”. Làm thế nào không thể không suy nghĩ khi quyết định phải đi, một quyết định làm thay đổi hoàn toàn cuộc đời, một quyết định có thể biến mình từ một người có của ăn của để thành một người tay trắng lạc lõng nơi xứ người. Tuy nhiên, vô số người vẫn chấp nhận lấy số phận đặt cược cho ván bài lớn nhất đời người: bằng mọi giá phải đi, sẵn sàng đón chờ tất cả may rủi để đi. Có người thậm chí nói, đi đâu cũng được, nước nào cũng được, miễn thoát khỏi Việt Nam! Nghe đau không?

Những câu chuyện “làm thế nào để đi” đang được chia sẻ công khai hàng ngày. Dịch vụ du học mọc như nấm. Dịch vụ ngân hàng “hỗ trợ vốn” du học quảng cáo nhan nhản. Các chương trình EB1, EB3, EB5 giờ được nhiều người thuộc nằm lòng. Đó là những tấm vé vượt biên hợp pháp. Những tấm vé thay đổi số phận. Những “lá phiếu cử tri” minh chứng cho sự thất bại “toàn tập” của một chế độ. Những bằng chứng rõ ràng và cụ thể cho thấy chính sách cai trị của chế độ có kết quả ê hề và thảm hại như thế nào.

Có quá nhiều lý do để đi. Có người nói họ đi (hoặc muốn đi) vì đất nước không còn thuộc về dân tộc nữa. Có người nói thẳng rằng “Việt Nam bán nước cho Tàu rồi, ở lại làm gì!”. Có người nói, họ đi vì ngày càng “căm thù chế độ cộng sản”. Dù cảm tính hay không thì đó vẫn là những lý do có thực. Tuy nhiên, lý do lớn nhất và phổ biến nhất vẫn là vì tương lai con cái. Chẳng ai muốn con cái họ lớn lên trong môi trường giáo dục-y tế tồi tệ như vậy. Chẳng ai muốn tương lai con mình u ám và đen tối như số phận quốc gia. Không ai muốn để con mình trôi trên chiếc tàu vô vọng và vô định. Chẳng ai muốn con cái phải gánh chịu những hậu quả mà chính những kẻ có trách nhiệm trực tiếp và lớn nhất cũng đang phủi tay tháo chạy.

Một người bạn nói với tôi rằng, tôi có thể mua mọi thứ ở Việt Nam, tôi có thể sắm gần như bất kỳ chiếc xe nào, tôi có thể tậu gần như bất kỳ căn nhà nào, tôi có thể ăn bất kỳ nhà hàng sang trọng nào… nhưng có những thứ mà tôi không bao giờ có thể mua: tôi không thể mua được môi trường trong sạch, tôi không mua được ngôi trường có những giáo viên tử tế, tôi không mua được bệnh viện nơi tôi và con tôi không phải nằm vật vờ ở hành lang, tôi không mua được những con đường không bao giờ chứng kiến cảnh ngập lụt, tôi không mua được hệ thống công quyền tận tụy vì dân; và trên hết, tôi không thể mua được sự tự do – tự do cho cá nhân cũng như tự do cho tương lai con cái tôi.

“Chúc mừng bạn và gia đình đã lấy được visa định cư Hoa Kỳ!” – không có lời chúc nào nghe mỉa mai hơn vậy. Vì sao mà sau hơn bốn thập niên người ta vẫn mừng khi rời bỏ quê hương lên đường tha phương? Vì sao mà gần nửa thế kỷ trôi qua người ta vẫn phải “vượt biên” tỵ nạn cộng sản và “tỵ nạn” những hậu quả mà cộng sản gây ra? Vì sao mà sau những tuyên bố khẳng định chế độ đạt được hết thành tựu này đến thành công khác mà “cán bộ” cộng sản và đảng viên cộng sản vẫn bằng mọi giá đưa con cái họ ra nước ngoài?

“Chúc mừng bạn đã thoát được khỏi Việt Nam!” – không có lời chúc nào buồn và đau hơn. Một cách chính xác, lời chúc này không dành để nâng ly cho sự rời bỏ đất nước. Nó dành cho sự thoát được khỏi chế độ cai trị trên đất nước đó. Lời chúc đó là một cáo trạng cho chế độ. Chẳng ai vui (trừ “cán bộ” cộng sản) khi rời bỏ quê hương. Chẳng ai thoải mái khi bỏ hết tài sản lẫn thân nhân mà gạt nước mắt ra đi. Sự chọn lựa của họ quá khắc nghiệt: hoặc là một quê hương đang bị chế độ cộng sản tàn phá tan nát, hoặc là xứ lạ quê người nơi họ có thể dùng những ngày tháng cuối cùng của cuộc đời để gieo những mầm hạt hy vọng cho tương lai con em mình.

Khi tôi viết những dòng này, ngoài kia, trước cổng Lãnh sự quán Hoa Kỳ hoặc lãnh sự quán nào đó, hàng đoàn người dài dằng dặc vẫn đang xếp hàng chờ phỏng vấn visa. Trời nắng chang chang hoặc mưa mịt mù, họ vẫn kiên nhẫn. Họ nắm chặt sấp hồ sơ trong tay. Họ đang cố nắm chặt số phận mình. Con đường phía trước dù mờ mịt như thế nào thì ít nhất nó cũng dẫn đến một lối thoát cho tương lai con em họ…

[chieclavotinh]

https://www.nguoi-viet.com/little-saigon/duong-day-ket-hon-gia-o-houston-lam-nguoi-viet-minh-xau-ho/

Đất Nước Mình Tệ Đến Thế Sao?
Hai Nguyen Hong

Chả hiểu sao hai hôm nay tôi cứ bị ám ảnh bởi bản tin “kết hôn giả” này. Có lẽ mình là người Việt, nên khi nghe tin người Việt “gặp nạn” ai mà ko xót?. Thế nhưng càng nghĩ càng đau cho thân phận người dân Việt, nên đành gõ vài dòng suy nghĩ của mình.

Thật ra chuyện “kết hôn giả” này không xa lạ gì với tôi. Bởi tôi sinh ra trong một làng quê có “truyền thống” khát khao xuất ngoại. Ở đây không phải là xuất ngoại theo diện xuất khẩu lao động, mà phần lớn lại theo con đường kết hôn. Thật có, giả có. Tóm lại là phải Việt kiều là OK.

Ban đầu chỉ là vài ba gia đình đi định cư Hoa Kỳ theo diện H.O hoặc vượt biên. Sau đó thì họ về quê, giới thiệu anh em dòng họ, nhất là con gái đến tuổi đôi mươi, cha mẹ hay cô bác “ướm” sẵn, rồi kiếm anh nào đang “ế chổng ế chê” ở bển. Miễn là có quốc tịch, hoặc ít nhất có cái thẻ xanh mà công việc dũa nail vẫn tốt đẹp là được.

Nhưng giới thiệu riết thì cũng tìm đâu ra người?. Thế là có trường hợp anh em họ, cũng làm giấy tờ bảo lãnh theo diện “kết hôn”. Tất nhiên là ai cũng biết giả, chỉ có người phỏng vấn của LSQ Mỹ là không biết. Ngày vào Sài Gòn đi phỏng vấn nhìn hai người khá giống nhau, nhân viên di trú còn khen “hai người có tướng Phu - Thê”.

Bởi thế mới có chuyện là lâu lâu trong xóm có cái đám cưới nào đang diễn ra, thì cũng có vài “cặp”, cũng bận áo quần “cô dâu chú rể” tới xin chụp vài tấm hình ké, để làm bằng chứng nộp vào hồ sơ cho có sức thuyết phục.

Thế nhưng đó là chuyện của 10 năm trước, chứ lừa mãi sao được người Mỹ. Có thể ban đầu họ không thể tưởng tượng “kết hôn” mà làm sao làm giả được?. Nhưng về sau, các nhân viên di trú càng có kinh nghiệm hơn trong việc xét duyệt hồ sơ.

Nếu trong cuộc phỏng vấn đầu tiên, nhân viên di trú Mỹ cảm thấy có chi tiết mâu thuẫn hay khả nghi, họ có thể tổ chức cuộc phỏng vấn thứ hai, đôi khi ngay lập tức. Người xin nhập cư và bạn đời được tách ra và hỏi cùng một bộ câu hỏi, sau đó câu trả lời của họ được so sánh. Nếu câu trả lời ko khớp nhau thì rất có thể hồ sơ của họ sẽ “tạch”.

Những câu hỏi rất gần gũi vể đời sống yêu đương, chẳng hạn như món quà gần đây nhất tặng nhau là gì, hình thức tránh thai, tần suất và thời gian gọi điện, nhắn tin cho nhau, những ngày lễ kỷ niệm cùng nhau... Mà những người đang yêu nhau thực sự thì ko khó để trả lời.

Quê tôi thì chưa đến nổi tự bỏ tiền ra để “thuê chồng hoặc vợ” làm kết hôn giả. Thế nhưng khát khao được đi xuất ngoại theo diện kết hôn thì vẫn rất mãnh liệt. Một đứa trẻ có thể lớn lên với cả một bầu văn hóa về sự ủ mưu đi nước ngoài, và tiếp nhận ý niệm về việc ra đi một cách rất tự nhiên. Bởi thế mà chẳng mấy chốc, các nhà có “Việt Kiều” ngày càng nhiều hơn.

Ở trên chỉ là một vùng quê nhỏ bé của tôi. Chứ nói rộng ra thì cả xã hội VN bây giờ dường như đến “cái cột điện mà biết đi thì nó cũng bỏ xứ mà đi”. Vấn đề là nguyên nhân vì đâu?.

Bạn bè cùng lứa tôi cũng rất nhiều đứa đã đi, ko phải vì hết kế sinh nhai, cũng không phải vì nuôi ảo tưởng rằng ở nước ngoài sung sướng, tất cả đểu ý thức rất rõ vể sự vất vả khi lập nghiệp ở xứ người. Chỉ đơn giản là đi thì tốt hơn. Buồn bã, bặm môi mà đi, nhưng vẫn tốt hơn.

Có lẽ “muốn đi” là một dạng cảm xúc xuất hiện trong đời ai đó như đủ loại cảm xúc khác, chẳng có đúng-sai gì, cũng chẳng phải vì chế độ CSVN đương thời. Vì có ở VN họ cũng chẳng bị chế độ này đàn áp gì?.

Ngay cả con cái của những “cán bộ” đang nằm trong chính quyền CS này, cũng hầu hết là muốn đi, ít nhất là theo con đường du học.

Hoặc quay lại hỏi các anh chị ở Hải ngoại, nếu chế độ này sụp đổ thì các anh chị có về VN sinh sống ko?. Tôi nghĩ cảu trả lời là ko?. Vì sao thế nhỉ?. Đất nước mình tệ đến thế sao?.

Tôi vẫn chưa thể tìm thấy câu trả lời cho mình.

[chieclavotinh]

Chuyện Định Cư Ở Nuớc Ngoài
Đỗ Duy Ngọc

Trong tháng này, tui tiễn ba gia đình cùa ba người bạn đi định cư ở nước ngoài. Họ đều là những người thành đạt, giàu có ở Việt Nam. Rất thành đạt và tài sản tính đơn vị hàng triệu đô la.

Một bạn là doanh nhân, hai vợ chồng có tài sản khá lớn, nhiều bất động sản trên những khu phố vàng của Sài Gòn. Họ có ba đứa con đang tuổi lớn và đã có hai đứa đang học ở Mỹ. Gia đình anh đi diện EB5 định cư ở Mỹ.

Người thứ hai là một bác sĩ, anh là người thầy thuốc giỏi, từng tu nghiệp nhiều nước trên thế giới, tự hào đã nội trú nhiều bệnh viện lớn ở nước ngoài. Ở Việt Nam anh là bác sĩ có thu nhập khá cao, có biệt thự ở quận 2, có công việc ổn định. Vợ cũng là dược sĩ, có một pharmacie rất đông khách ngay trung tâm Sài Gòn. Anh chị chỉ có một đứa con gái, đang chuẩn bị vào đại học. Gia đình anh đi theo diện người chị vợ bảo lãnh đi Mỹ, hổ sơ chờ đã mười ba năm, từ lúc sự nghiêp anh chị chưa có bao nhiêu.

Người thứ ba là anh bạn học chung trường đại học, năm nay vừa đúng bảy mươi tuổi, đã đến tuổi già. Anh này cũng có một đời sống sung túc ở Việt Nam, hồi còn tuổi làm việc, anh là một quan chức ngân hàng, vốn là nghề của anh trước 1975. Hồi đó, sinh viên ngành ngân hàng, tài chánh ở Đại học Vạn Hạnh tốt nghiệp Cử nhân vào năm 1971-1972 đều được nhận vào các ngân hàng với chức vụ cao, một số làm ngay giám đốc các chi nhánh. Anh nằm trong số người được giao làm giám đốc. Sau 75, anh tiếp tục cho đến lúc nghỉ hưu. Nghề nghiệp thế nên cũng có thể gọi anh là giàu, có của ăn của để, có hai thằng con trai, đứa nào cũng thành đạt, một thằng có chức vụ trong ngành ngân hàng của Việt Nam, đưa kia làm chuyên viên tiền tệ ở nhà băng của Anh quốc. Nói tóm lại là thuộc giới thượng lưu ở xứ này. Bây giờ anh lại đi định cư ở Pháp theo diện bảo lãnh của người em.

Ba trường hợp nêu trên chứng minh họ đi định cư không phải vì sinh kế. Trước đây, ngoài lý do chính trị, đa phần ra đi vì đời sống ở Việt Nam thời đấy khổ quá, cả nước đói nghèo, họ đành dứt áo ra đi mong có tương lai sáng sủa, sung túc hơn. Còn bây giờ, như ba người bạn tui đó, họ ở Việt Nam rõ ràng là quá sung sướng về vật chất, họ chẳng thiếu thứ gì. Gia đình sinh hoạt như quý tộc, con cái sống như những hoàng tử và công chúa. Hàng năm họ đi du lịch khắp nơi, ở những khách sạn sang trọng, ăn những thức ăn với giá ngất trời. Nhưng họ vẫn ra đi.

Hỏi chuyện với họ, họ biết ra đi là sẽ gặp không biết bao khó khăn đang chờ trước mắt. Để làm lại một cuộc đời mới trên xứ sở xa lạ không phải là điều dễ dàng. Họ không ảo tưởng về nơi họ sẽ đến, vì họ đã từng du lịch qua đấy nhiều lần. Biết rất tường tận cuộc sống ở đó với những trở ngại khó lường.

Anh bạn bác sĩ bảo rằng anh rất yêu nghề y, nhưng khi định cư, muốn tiếp tục làm nghề, anh phải đi học lại, cũng đã gần qua tuổi năm mươi, ngổi học cũng không phải là điều dễ dàng. Và để sống, anh phải chọn một công việc nào đấy không như ý của mình.

Anh bạn doanh nhân dù có nhiều tiền nhưng để hợp thức hoá số tiền lớn đó cho hợp pháp cũng là điều khó khăn. Cho đến bây giờ, ngày đi đã đến, anh vẫn chưa hình dung con đường phía trước sẽ như thế nào?

Còn anh bạn đồng môn của tui, đã bảy mươi, sẽ chẳng có công việc gì dành cho anh nữa. Tui giỡn với anh thôi thì qua đó chiều chiều đi dạo sông Seine, hay lên đồi Montmartre ngắm mây bay hay ngồi trong khung cửa nhìn đám bồ câu bay lượn, chờ cuối đời nằm trơ trọi ở nghĩa trang xa lạ hay là trở thành một nhúm tro cốt nằm trong ngôi chùa hoặc thả bay trong gió. Anh cười buồn, một nụ cười chấp nhận.

Ai cũng buồn khi sắp rời bỏ quê hương. Ai cũng thấy đọan đường còn lại cũng lắm gian nan. Nhưng ai cũng bảo phải đi. Sức chịu đựng đã lên đến đỉnh rồi. Bởi cuộc sống không chỉ là tiện nghi,là vật chất để thụ hưởng. Mà cuộc sống còn cần phải có không khí để thở, tự do để sống, thoải mái để sinh hoạt. Sống chứ không phải để tồn tại. Sống là phải biết tương lai và tự mình định được tương lai cuộc đời mình. Những người bạn tui cho rằng ở lại là chấp nhận những bất công, những điều chướng tai gai mắt mà bất lực chẳng làm chi được. Xã hội tàn nhẫn quá, con người tàn ác quá. Ở lại là chấp nhận bị đầu độc, không chỉ bị đánh thuốc độc ở thực phẩm, ở hơi thở mà còn bị đánh độc cả tư duy. Chưa kể đất nước này, dân tộc này có còn tồn tại được không trước biết bao âm mưu thâm độc của kẻ thù và sự hà hơi tiếp sức của một bộ phận có quyền lực. Anh bạn già hỏi tui với ánh mắt buồn rầu: Cho thuê đất 99 năm thì nước Việt còn gì? Bạn trả lời tôi đi.

Anh bạn bác sĩ thì bảo không thể cho các con của mình lớn lên với một tâm hồn bệnh hoạn, một nhân cách méo mó và một cách sống giả tạo, dối lừa. Anh hỏi tui: Bây giờ ở Việt Nam, có gì là không láo? Láo tất. Do vậy tôi phải đi để tôi, gia đình tôi, con cháu tôi được sống và nghĩ suy bằng sự thật không dối lừa. Chúng tôi chọn ra đi như một cách phản kháng. Phản kháng trong im lặng. Và đành bỏ lại những thứ mà chúng tôi sẽ không bao giờ làm lại được ở xứ người.

Anh bạn doanh nhân thì bảo rằng, biết con đường trước mặt, sau lưng đầy cứt, thì tại sao không chọn con đường sạch mà đi.

Ở đây, tui chỉ đề cập đến chuyện ba người bạn của tui, tui không muốn nói đến những cán bộ, những người đã từng là quan chức của chế độ, có người từng là tổng biên tập một tờ báo lớn, những người một thời là những người đã từng tham gia hoạt động đấu tranh ở các đô thị miền Nam, họ hiện đang ở đầy xứ Mỹ, tiểu bang nào cũng có. Họ trốn chạy cái gì? Tui đã từng hỏi thế và họ cũng cười buồn. Bỏ qua những tên ăn cắp công quỹ mà trốn chạy. Những người khác đều ôm trong lòng một nỗi thất vọng không nói được.

Mà thôi, mỗi người có một cách để chọn lựa cuộc sống cho mình. Tôi chọn ở lại, các anh chọn đi. Đó cũng là chút tự do mỗi người có được chọn cho mình. Ngày xưa chỉ cần rời làng, đã mang tiếng ly hương, xa quê là nỗi đau. Bây giờ, người ta ồ ạt tìm mọi cách bỏ nước mà đi, có nỗi đau nào hơn cho một dân tộc, nhưng phải chấp nhận thôi. Tất cả các loài hoa đều vươn về phía ánh sâng, có hoa nào chịu chết rũ héo hon trong bóng tối đâu. Và ở trong bóng tối, có ai lại không nguyền rủa bóng tối, ngoại trừ những kẻ đang trục lợi từ bóng tối.

Chúc những người bạn của tôi bình an và có cuộc sống mới như ước mơ ở xứ người.

[chieclavotinh]

Ly hương, sự chọn lựa nghiệt ngã!
Nguyễn Thị Oanh

Cuối cùng cũng đến ngày em gái út cùng chồng và con sang Mỹ định cư. Thế là lại thêm một gia đình người thân nữa của tôi rời bỏ đất nước này.

43 tuổi, em đang có việc làm ổn định ở một doanh nghiệp nhà nước với mức thu nhập vài chục triệu đồng mỗi tháng. Hai vợ chồng có biệt thự, xe hơi và chồng còn sở hữu một cơ ngơi làm ăn riêng, tuy nhỏ nhưng cũng đáng để cho nhiều người phải mơ ước. Vậy mà điều gì đã khiến các em bỏ hết mọi thứ và dắt díu ba đứa con nhỏ dại từ giã quê hương để bắt đầu làm lại cuộc sống nơi xứ người cách đây nửa vòng trái đất? Câu trả lời nghe vẫn quen thuộc như nhiều lần tôi đã từng nghe: “Vì tương lai con cái!”.

Vâng! Đó là lý do mà rất nhiều người Việt trong dòng chảy nhập cư nước ngoài những năm gần đây thường nêu lên để giải thích cho việc ra đi của mình. Thật chua chát khi hơn 40 năm sau ngày 30-4-1975, ký ức “thuyền nhân” lại trở về dưới một dạng thức khác. Lần này, các “thuyền nhân” ra đi không phải trong tâm thế trốn chạy hoảng loạn, vội vã mà là được cân nhắc, chuẩn bị cẩn thận. Không phải trên những chiếc thuyền lênh đênh đầy bất trắc mà là trên những chuyến bay tiện nghi, an toàn. Không phải lén lút, vô định mà là công khai và được chuẩn bị sẵn mọi thứ cho đến khi cầm visa trong tay mới lên đường. Các công ty tư vấn nhập cư dạo này nhan nhản khắp nơi với những chương trình mời gọi đi định cư châu Âu, Mỹ, Canada, Úc…

Giờ gặp nhau, người ta hỏi thăm đã có PR (permanent resident) của nước nọ nước kia chưa, như một điều bình thường! Người có tài tìm đường đi theo dạng skill worker hoặc doanh nhân khởi nghiệp. Người có tiền thì bỏ tiền ra mua quốc tịch hoặc “thẻ xanh” cho nhanh. Người ít cả tiền và tài thì hy vọng kiếm được một suất đi lao động nước ngoài rồi tìm đường ở lại bằng đủ cách. Lớp trẻ đi du học hầu hết cũng không muốn trở về. Năm 2014, báo chí thông tin có 12/13 quán quân của cuộc thi “Đường lên đỉnh Olympia” không trở về nước sau khi kết thúc thời gian du học ở Úc với học bổng toàn phần cho người chiến thắng chung cuộc. Con số đó đến nay chắc đã tăng thêm sau bốn năm.

Tháng 7-2017, Hiệp hội Quốc gia chuyên viên địa ốc Hoa Kỳ công bố báo cáo hằng năm cho thấy Việt Nam đứng trong top 10 nước hàng đầu mua nhà tại Mỹ. Trả lời BBC, tổ chức này cho biết chỉ trong thời gian từ tháng 4-2016 đến tháng 3-2017, công dân Việt Nam đã mua bất động sản tại Mỹ trị giá lên tới 3,06 tỷ USD. Đó là mới tính số tiền chuyển đi để mua nhà tại Mỹ chứ chưa tính ở các nước khác và tất nhiên, đó cũng chỉ là phần nổi của tảng băng! Đất nước như một bao gạo bị thủng để trí lực, tài lực cứ chảy dần ra nước ngoài cho đến khi rỗng ruột. Quê hương chôn rau cắt rốn ở đây mà dường như chỉ là chốn dừng chân tạm bợ với rất nhiều người Việt bây giờ…

Làm sao có thể trách em tôi cũng như hàng triệu người dân khác đã và đang tính bỏ nước ra đi? Bởi cái lý do “vì tương lai con cái” nghe nhẹ bâng vậy mà trĩu nặng quá chừng! Sự lo toan và hy sinh vô bờ cho con cái vốn là nét văn hoá đặc trưng của người Việt. Những bậc cha mẹ thuộc nhiều thế hệ đã trải qua các cuộc chiến tranh trên đất nước nhỏ bé này, càng khổ cực nhiều ở đời mình lại càng thấm thía sâu sắc ước mơ về một cuộc sống bình yên và hạnh phúc cho đời con cháu.

Nhưng nỗi lo bây giờ không còn là chuyện cơm ăn áo mặc hàng ngày cho phần “con”, như trong thời kỳ phải thắt lưng buộc bụng vì chiến tranh và sự mông muội. Nỗi lo bây giờ là về chất lượng cuộc sống cho nhu cầu của phần “người”. Có thể nào sống an yên khi môi trường bị phá hoại tàn khốc, tài nguyên đất nước bị khai thác tới cạn kiệt, thực phẩm bẩn tràn lan khắp nơi và tham nhũng thì như ổ dịch bệnh hoành hành từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài? Có thể nào sống hạnh phúc khi nền giáo dục và y tế ngày càng xuống cấp, các phúc lợi xã hội không chỉ kém chất lượng mà còn tiếp tục giảm sút, các giá trị văn hoá – đạo đức bị tha hoá và đảo lộn?…

Bây giờ, bước ra đường là thấy lo: Lo nạn cướp giật, móc túi; lo tai nạn giao thông; lo ăn uống bị ngộ độc thực phẩm; lo hít khói bụi bị ung thư; lo bọn trẻ bị dụ dỗ sa vào ma túy hoặc bị xâm hại, bắt cóc… Cứ thế mà ngút ngàn triền miên lo. Thà chỉ phải lo cơm áo như ngày xưa còn dễ hơn bội phần! Xã hội càng bất ổn, lòng người càng bất an. Làm sao có thể yên tâm để con cái lớn lên trong một môi trường sống như vậy?

Chưa kể, những lời đồn đoán về một tương lai xám xịt của đất nước gắn với những thỏa thuận của Việt Nam và Trung Quốc trong Hội nghị Thành Đô năm 1990 cũng là một trong những nguyên nhân gây hoang mang khiến cho nhiều người phải tính đường tháo chạy trước. 28 năm qua, Đảng cộng sản và Nhà nước Việt Nam vẫn giữ bí mật, nhất quyết không công khai những nội dung đã ký kết với Đảng cộng sản và Nhà nước Trung Quốc trong Hội nghị Thành Đô. Vì thế, những đồn đãi càng ngày càng lan rộng, bất chấp mọi nỗ lực trấn an dân chúng của chính quyền. Và dù đã bước sang thế kỷ 21, thế nhưng nhà nước Việt Nam vẫn chủ trương quản lý, định hướng về tư tưởng và bưng bít thông tin không khác gì ở trong thế kỷ trước.

Hôm biết tin Quốc hội đã thông qua Luật An ninh mạng, một người quen của tôi là tiến sĩ trong lĩnh vực tài chính từng hăm hở từ Mỹ trở về nước cách đây 10 năm ngậm ngùi chia sẻ: “Em đã hoàn tất thủ tục cho cả gia đình trở lại Mỹ cách đây mấy tháng, nhưng vẫn còn cố nấn ná… Giờ thì phải ra đi thôi chị ạ, không thể để bọn trẻ lớn lên trong bầu không khí ngày càng ngột ngạt thế này…”. Bao nhiêu người trẻ có tri thức và nặng tình với quê hương đã “vội vã trở về, vội vã ra đi” như thế?

Hồi đi thăm Israel, tôi thường đứng lặng thật lâu trước hình ảnh những con tàu hồi hương hiện diện khắp mọi nơi, như một niềm kiêu hãnh trong lịch sử lập quốc của đất nước này. Đó là những chuyến tàu từ châu Âu, châu Mỹ… đưa hàng triệu người Do Thái ở khắp nơi trên thế giới trở về xây dựng quê hương sau khi Israel chính thức được thành lập vào năm 1948. Những gương mặt người Do Thái hồi hương khi ấy còn vương nét nhọc nhằn sau Thế chiến, nhưng vẫn bừng sáng niềm hy vọng vào tương lai và ý chí quyết tâm kiến thiết quốc gia.

70 năm sau khi lập quốc, ngày nay Israel đã trở thành một trong số các quốc gia phát triển hàng đầu và là nền kinh tế lớn thứ 34 thế giới (tính theo GDP danh nghĩa năm 2016). Những chuyến tàu hồi hương ngày đó đã mang về cho quốc gia này vốn liếng quý nhất là những con người tinh hoa để xây dựng thành công một đất nước đã từng không có tên trên bản đồ thế giới.

Còn chúng ta? Sau 73 năm thành lập và thống nhất đất nước (dài hơn thời gian lập quốc của Israel), những chuyến tàu (cả tàu thuỷ và tàu bay) sao lại chỉ mang dân ta ra đi mà không có trở về? Lịch sử dân tộc Việt Nam dường như gắn liền với các cuộc di dân, nhưng chua xót hơn là cho tới tận bây giờ, những cuộc di dân ra nước ngoài vẫn chưa biết bao giờ mới dừng lại? Bao câu hỏi cứ quay quắt trong tôi khi nghĩ đến em gái. Ngoài kia, trời Sài Gòn vẫn vần vũ mưa. Tiếng hát Thái Thanh vọng từ nhà ai đó nghe nức nở: “Tiếng nước tôi! Bốn ngàn năm ròng rã buồn vui, khóc cười theo mệnh nước nổi trôi, nước ơi…”.

Và trong tôi, không hiểu sao cứ thấp thoáng khôn nguôi hình ảnh những con tàu hồi hương về Israel cùng những con tàu ly hương rời Việt Nam…

[chieclavotinh]

Cái giá hai chữ ‘Việt Kiều’
Thạch Thảo

Hầu hết người Việt mới sang định cư nước ngoài thường bị ghét. Sự khác biệt từ ý thức hệ, lời nói, suy nghĩ, khiến người Việt lâu năm (sống ở nước ngòai) dễ mang cảm giác dị ứng. Đó lại là sự thật. Bản thân người Việt mới sang một quốc gia nào đó thường tự làm cho người ta không “ưa” mình. Chính họ tự làm (cho) người ta dị ứng, chứ không phải (vì) sự kỳ thị của lớp người đi trước.

Quan điểm của nhiều người ra nước ngoài ngày hôm nay đa số vì kinh tế, muốn con cháu tiếp xúc nền giáo dục tốt hoặc vì muốn mình trở thành Việt kiều – hơn là tỵ nạn chính trị. Đôi khi lời nói (của) người mới qua dễ (gây) tổn thương các thế hệ đi trước – (các) thế hệ (đã) trải qua đau thương lịch sử để được (có) hôm nay cho thế hệ tiếp theo đón nhận. Thế hệ cha ông chính là người có công đặt viên gạch đầu tiên gây dựng nên cộng đồng với những khu phố Việt, hệ thống cơ sở thương mại Việt và cả ngân hàng nói được tiếng Việt.

Các lớp người mới đến định cư hầu như không phải trải qua giai đoạn khó khăn cơ cực đi lên. Đa số đều được người thân trải đường giúp đỡ, không phải trả giá bằng mạng sống và nước mắt. Họ cũng không phải sống trên sự tiết kiệm, dành yêu thương trên từng thùng quà hay phải gởi tiền hàng tháng giúp gia đình còn lại bên kia bờ đại dương. Vì thế thái độ xem thường cho rằng đó là điều đương nhiên mình được hưởng những cái miễn phí tại xứ người. Người mới qua hầu hết trên 50% sống ích kỷ, đặt cái tôi hàng đầu – một sự khác biệt lớn giữa thế hệ trước (đã) hy sinh cho người thân.

Nhiều quan điểm, ý nghĩ sai lầm dẫn đến sự xa cách trong các mối quan hệ gia đình lẫn bạn bè. Thực ra bất kỳ điều gì cũng phải trả giá từ các thế hệ cha ông, và không gì (tự) trên trời rơi xuống. Ngay cả “Freedom is not free.”

Đừng vội vàng vô ơn quay lưng lại những người (đã) giúp mình. Đừng chê người ta nghèo hơn mình. Đừng than buồn không có tô phở nóng sáng sớm như quê nhà, toàn thực phẩm đông lạnh. Chán. Đừng than không ai nhậu bia, karaoke thường xuyên. Đừng nói thẳng “thà ở Việt Nam vui hơn và có tiền Việt kiều gởi về.” Đừng chê ở Mỹ kiếm tiền khó, không bằng Việt Nam…

Hãy biết trân quý những gì ta đang (được) may mắn hơn hàng chục triệu người (khác) bởi lẽ không phải ai muốn xuất ngoại cũng được. Không phải ai bỏ tiền ra 50 hay 60 ngàn đô la/mỗi đầu người là (có thể) đi qua được trời Tây. Lấy giả chồng (vợ) chưa chắc đến nơi dù bỏ tiền. Diện đầu tư không hẳn lúc nào đều dễ dàng.

Thay vì yêu quý cái mình có thì đừng tỏ ra ta đây hơn người và bất cần. Nếu yêu thiên đường thì nên về luôn, vé máy bay một chiều. Không nên xem đây như một quán trọ đi đi về về. Con người đứng núi này trông núi nọ và thực sự không trung thành một tổ quốc nào thì con người ấy xem như bỏ.

Bản thân bạn đã làm cho người ta ghét và khó hết lòng với nhau.

Không nên lợi dụng đất nước cho con cái mình hưởng miễn phí từ thuế nhiều công dân khác (đã và đang phải) làm việc vất vả đóng (vào) thành ngân sách (quốc gia). Không nên về Việt Nam hưởng thụ nhưng qua trời Tây lại gian dối lươn lẹo, qua mặt chính phủ để hưởng các phúc lợi xã hội. Đó là sự không công bằng và làm xấu đi hai chữ người Việt hải ngoại.

Những câu khó nghe nên về quê nhà nói hơn là (cứ) vô tình hay cố ý chà đạp lên tinh thần yêu tự do, dân chủ mà người ta phải bỏ mạng trên Biển Đông của hàng triệu đồng hương. Nếu ai cứ hay bào chữa (cho) chế độ Cộng Sản, khen vui khen sướng thì hãy về bên (đó) ở mới là có lòng tự trọng. Chê mà cứ nhờ vả thì nhục vô cùng.

Anh là ai, chị là ai, chẳng là cái quái gì nếu chưa cống hiến gì cho vùng đất mới mình (sang) sống. Hãy thể hiện trên hiệu quả công việc và sự đóng góp của một công dân. Còn đi hai mặt (thì) cuối cùng chỉ tự làm nghèo nhân cách mình mà thôi. Khó lấy niềm tin người Việt đồng hương nếu bạn thuộc thành phần khó tin. Ngay người nước ngoài bản xứ cũng không tin và đánh giá thấp bạn.

Vấn đề quan trọng cần phải nhớ đến rằng các nước tự do nơi bạn đang sống cho bạn biết bao cơ hội vươn lên nhưng không bao giờ (lại để) có cơ hội phách lối xem thường người khác. Là người, hãy gắng học hỏi văn hóa xứ người: sự biết ơn, trách nhiệm và sống trung thực. Nếu không chịu tiếp thu, bạn sẽ tự đào thải chính bản thân, khó hội nhập thế giới xung quanh.

Hãy chọn một quê hương và sống hết mình làm gương cho con cháu. Đừng đánh giá vội vàng ai là nghèo, là thua mình. Bạn sẽ nhận lấy sự khinh bỉ xa lánh từ từ dù người ta không nói ra.

Qua xứ người mà cứ suy nghĩ thiển cận, không mở cái trí óc ra (mà) nhìn thấy (mà) so sánh thì càng làm người ta ghét mình. Bảo thủ cố chấp không chịu tiếp thu thì trước sau ai cũng rời xa. Cái tính toán hơn thua quyền lợi, sống cho cái tôi và cái gian xảo học tại xứ thiên đường XHCN nên chôn sống nó đi. Sử dụng điều ấy trên đất tự do thì khó tránh pháp luật, nó sẽ “chào hỏi” bạn. Lúc đó mếu máo cười khóc không kịp. Cuộc sống mới nên nhập gia tùy tục khi bỏ quê hương ra đi. Bạn đã xin vào nước người ta ở thì đừng để người ta khinh.

Không ai bắt bạn (phải) đến trước cửa nhà của đất nước họ, (mà chính) bạn (phải) tự nguyện cầu xin thì phải biết điều và chấp nhận mọi sự để làm người tử tế. Bước đầu tiên bắt đầu làm lại cuộc đời thì phải học cái nhân văn, học cái hay để không làm tổn thương cái chữ “người Việt Nam.” Còn sống xứ người mà hồn (cứ) ở Việt Nam thì nên về bên (ấy) sống. Không nên tận dụng cái ưu điểm nơi mình định cư rồi lại làm lợi cho (cái) nước (mà mình vừa) bỏ ra đi! Cuối đời, lại quay về tận dụng chính sách ưu đãi người già xứ người thì chẳng khác nào tự vả vào mặt mình.

Hãy gắng sống chân thành bằng cái tâm của mình thì cuộc đời sẽ luôn mỉm cười với bạn.

[chieclavotinh]

Du Học: Con Đường Nhập Tịch Mỹ?
Vi Anh

Sự kiện và thời sự. Báo Tuổi Trẻ Online trong nước ngày 2/ 07/ 2019 có một bài “Nhiều du học sinh Việt trả đến 60.000 USD để kết hôn giả”. Rằng “V.. nói ngày xưa cô trả 30.000 USD để kết hôn giả, nhưng bây giờ có nhiều du học sinh Việt Nam đồng ý trả đến 60.000 USD/trường hợp nhưng vẫn tìm đỏ mắt không ra "đối tác"…năm 2006, Cơ quan Thực thi di trú và hải quan Mỹ (ICE) ước tính 135.000 cuộc hôn nhân "thẻ xanh" là giả. Trong số những trường hợp kết hôn giả có không ít du học sinh Việt Nam.”

“Bạn bè của Vân ở trường đại học cho biết kết hôn giả là con đường nhanh nhất và dễ dàng nhất để lấy thẻ xanh. Chỉ 4 tháng sau khi nộp hồ sơ, V.. nhận được thẻ xanh. Khoảng 3 năm sau, cô có quốc tịch Mỹ.

V.. cho biết thế hệ du học sinh Việt Nam cùng thời của cô có đến 70% nữ sinh không về nước khi hết hạn visa. Nhiều người chọn con đường kết hôn với công dân Mỹ để tìm cách ở lại Mỹ. Do đó, giới chức Mỹ nhận ra thực tế này và bắt đầu siết chặt những hồ sơ kết hôn với công dân Mỹ.”

Đi vào phân tích. Không phải chỉ có con đường du học để vô dân Mỹ sau khi có thẻ xanh, vô quốc tịch Mỹ nhờ lấy vợ hay chồng có quốc tịch Mỹ. Còn nhiều cách nữa như bỏ ra 1 triệu hay nửa triệu Mỹ kim hùn hay lập cơ sở ở Mỹ cũng có thẻ xanh. Hay phụ nữ có thai xin du lịch Mỹ, qua một thời gian thì sanh con, Mỹ hầu như chịu hết chi phí bảo sanh và con được vô quốc tịch và được Mỹ bảo dưỡng y tế, giáo dục, đến 35 tuổi, ở Mỹ được 14 năm con có thế ứng cử tổng thống Mỹ nữa; dĩ nhiên còn có thể bảo lãnh gia đình qua Mỹ,chẳng nhằm nhò gì ba cái lẻ tẻ ấy.Trung Quốc là chế độ, là sắc dân thích vô dân Mỹ theo con đường du lịch sanh con này.

Trở lại vấn đề VN du học Mỹ để vô dân Mỹ, có quốc tịch Mỹ tức được hưởng nhiều quyền lợi và phúc lợi. Trong chánh trị, chung mà không có riêng thì chung sẽ vô hồn, riêng mà không có chung thì khó thành chuyện lớn. Cả chục năm nay số học sinh và sinh viên VNCS du học tốt nghiệp rồi không về nước là một phong trào ngày càng tăng. Một thiệt hại lớn cho nhà cầm quyền, một sự xuất huyết não của xã hội VN mà ít có bộ trưởng, thứ trưởng của chánh phủ, đại biểu nhân dân nào của quốc hội đảng cử dân bầu nào của CSVN đặt thành vấn đề cho ra đầu, ra đũa cả.

CSVN tuy nghèo nhưng lại chơi trội, không những cho sinh viên đi du học mà còn cho học sinh du học nữa kèm theo một thân nhân làm bảo mẫu. Du học Mỹ của VN là một phong trào hầu hết đại sứ Mỹ ở VN rất khen CSVN và là niềm tự hào của sứ quán Mỹ ở VN là đã giúp cho VNCS tăng số sinh viên lên ba bốn lần.

Nhóm công tác Giáo dục và Đào tạo thuộc Diễn đàn doanh nghiệp thường niên VBF 2015, Việt Nam hiện có hơn 110.000 hoc sinh và sinh viên du học với mức học phí từ 30.000 đến 40.000 mỹ kim mỗi năm cho sinh viên. Nhà Nước và gia đình VN như vậy mỗi năm chi gần 3 tỷ mỹ kim cho việc du học.

Lâu nay rất ít những giới chức thẩm quyền CSVN liên quan đến giáo dục, đến nhân dụng nào chánh thức lên tiếng về sự uổng dụng nhân tài và phí phạm kiến thức và tiền bạc của đất nước và nhân dân.

Chì có hồi năm 2015, ngày 28 tháng 12, Quốc Hội đảng cử dân bầu mới có một cơ hội nghe Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Duy Thăng điều trần. Ông Thứ Trưởng này ‘thực thà khai báo’ chuyện con nhà Ông học xong ở lại ngoại quốc không về và biện hộ cho số sinh viên du học ở lại ngoại quốc. "Tôi nghĩ con em nhiều người ngồi ở đây cũng không về. Cá nhân gia đình tôi cũng vậy, 2 đứa không về.” Ông báo cáo đa số các trường hợp đi du học từ cấp phổ thông và đại học không về. Ông Thứ Trưởng gián tiếp biện hộ, “Quan điểm của cá nhân tôi là cần phải có tư duy thoáng ra. Không phải không về nước là không đóng góp cho đất nước. Không phải không về nước là không yêu nước. Đây là sự cống hiến chung cho nhân loại.”

Thất bại này trong việc sinh viên du học đi thì có về thì hầu như không là do phản ứng của cá nhân sinh viên, gia đình sinh viên và xã hội VN đối với chế độ CSVN. Cá nhân sinh viên về nước khó kiếm việc làm thích hợp, muốn vào công sở hay cơ quan phải có quen biết, có người nâng đỡ, phải hối lộ. Có việc làm thì lương bổng hay thù lao quá ít, khó chịu với cấp chỉ huy, không thể tiến thân vì CS chủ trương ‘hồng hơn chuyên’.

Ở lại ngoại quốc dầu làm lậu cũng nhiều tiền, sống tiện nghi, giúp gia đình được và đặc biệt là sống trong môi trường tự do, dân chủ hơn ở nước nhà. Có nhiều cơ hội để hợp thức hoá tình trạng di trú, kiếm vốn lập cơ sở để hưởng qui chế visa đầu tư, có chồng hay vợ công dân Mỹ.

Gia đình cho con du học là để trốn nền giáo dục quá chậm tiến về khoa hoc kỹ thuật, nặng về chánh trị một chiều vô bỗ, ra trường không kiếm được việc làm, số cử nhân, cao học thất nghiệp ngày càng nhiều ở VN. Đa số phụ huynh khi cho con đi du học đều mong muốn con mình ở lại sau khi học xong.

Chính đại cán CS, đại gia ăn theo CS cũng tính cho con cái du học xong ở lại lập đầu cầu cho gia đình có chỗ để tẩu tán tài sản khi thu vén cuối đời. Chỉ cấn bỏ nửa triệu USD hay 1 triệu thì có thể họp thức hoá tình trang di trú theo qui chế nhập cư đầu tư.

Chỉ cần có chồng, có vợ với người có quốc tịch, cái giá khoảng 40.000 tới 60.000 USD thôi là sẽ được nhập tịch trong vòng 3 năm theo qui chế vợ chồng.

Về xã hội, tâm lý chung của người Việt ty nạn CS bây giờ đã bớt khắt khe với du sinh viên, học sinh. Nên có giúp sinh viên làm việc kiếm tiền, chỉ cách học sao cho đỡ tốn thời gian và tiền bạc nữa. Nên sinh viên du học thường thích chọn nhưng trường gần cộng động người Mỹ gốc Việt./.(VA)

[chieclavotinh]

Chưa thể trở về
Ngọc Hân

Thưa ông, tôi đã nhận được thư ông viết từ Long Xuyên trong chuyến về thăm quê hương. Được biết ông cùng gia đình đến Mỹ vào đầu năm 1994 với diện HO. Với sự cố gắng của mọi người, gia đình ông đã vượt qua khó khăn buổi đầu, nay đã có công ăn việc làm, tậu được nhà cùng 6 chiếc xe Nhật tất cả đều trả nợ xong. Và nay lại có một chuyến về “thăm mẹ già 83 tuổi, thăm mồ mả ông bà, bạn bè xưa cũ”. Quả là một thành công lớn mà người Việt hải ngoại khó mấy ai sánh bằng ! Xin chúc mừng ông, tôi cũng cảm ơn ông đã có lòng thăm hỏi đến tôi, cùng gợi nhớ đến hình ảnh Long Xuyên ngày nào.

Long Xuyên những ngày tháng năm trời mưa tầm tả. Khám lớn, rồi phi trường Trà Nóc, nơi tôi có nhiều lần lui tới để nói rằng “Em sẽ đợi chờ anh”. Rồi dòng đời biết bao dâu bể, người con gái ngày 30 tháng Tư đen chưa đầy 19 tuổi, không có nợ máu với “cách mạng”, cũng phải trải qua gần 5 năm tù, trong tổng số 10 lần vượt biên, 6 lần bị bắt. Không biết ông còn nhớ tháng 12 năm 1987, tôi về Long Xuyên để từ biệt bạn cũ, người xưa. Trời gió bấc thổi mạnh, tôi đã tặng chiếc áo cho anh tù cải tạo, sau 6 năm nơi Bắc Việt nay đã thành anh phu xe đạp ôm. Và người xưa đã tặng lại tôi chiếc áo cũ, tôi đã mặc nó trong chuyến vượt biên gian khổ và luôn ở bên tôi đến hôm nay.

Ông Lê, ông có 6 năm tù để được cùng gia đình lên máy bay sang Hoa Kỳ, còn đám dân đen khốn khổ như tôi cũng có 5 năm tù với biết bao nhiêu tủi nhục, chứng kiến biết bao thảm trạng rùng rợn, bao người đã ngã gục bên cạnh tôi trên đường tìm tự do. Tôi phải đương đầu với biển cả, với hải tặc, và phải trả giá gần 4 năm tù lỏng tại trại Phanat Nikhom Thailand. Năm 1992 tôi đến được Pháp với diện nhân đạo, bỏ lại Thái Lan biết bao người thân quen từng chia bùi xẻ đắng. Tai còn vẳng tiếng khóc than gào thét của đồng bào trong Trại Cấm mỗi lần rớt thanh lọc. Ký ức vẫn đầy ánh mắt tuyệt vọng của cô em gái Việt Nam tuổi độ 17, 18 thân xác mỹ miều đã trao cho mấy tên lính Thái dầy vò chỉ bởi hy vọng được chúng giúp đậu thanh lọc. Họ như kẻ chết đuối, gặp cành lá khô cũng vớt lấy. Họ là đồng bào của tôi, những người khốn khổ đánh đổi cả cuộc đời tìm cái sống trong cái chết, để cuối cùng là cưỡng bách hồi hương, phải quay về nơi mà họ bỏ chạy bằng máu và nước mắt. Ôi vết đau luôn lở loét ! Tôi mãi mãi không thể quay lưng với quá khứ được.

Ông có lời khuyên tôi nên quên kỷ niệm, tôi không biết lời nào để cảm ơn ông. Những kỷ niệm tôi hằng đã in sâu tận xương tuỷ, kỷ niệm tôi hằng ôm ấp “thác xuống tuyền đài chưa tan”. Đúng như ông nói đây là giai đoạn sáng sủa nhất đời tôi, nhưng tôi chưa một lần nghĩ đến việc “bái tổ vinh quy”, dẫu tôi cũng còn mẹ già tuổi đã 80, có mồ mả cha ông, có bạn bè còn đang sống lê trên các vĩa hè.

Bởi vốn là thôn nữ nghèo với quán bên đường, cùng chung lằn pháo kích với lính, tôi đã cùng những người lính quân lực Việt Nam Cộng Hòa hứng chịu biết bao lằn tên mũi đạn, nên đã trở thành những người bạn tri kỷ. Ngày mà chiếc áo lính tả tơi, nón sắt vứt thẩy bên đường, và nón cối mọc lên như nấm nhấp nhô trên phố, ngày quân y viện bị chiếm, những người bạn của tôi vết thương chưa lành và nửa thân thể đã hòa đất Mẹ, họ đã ăn xin khắp ngõ ngách quê hương ... Dẫu không làm nổi chuyện “lấp bể vá trời”, tôi cũng không thể phản bội lại chính anh em của mình. Không phải là chiến hữu thực sự theo nghĩa đen, nhưng gần 7 năm qua tôi vẫn giữ nỗi chia sẻ cùng những người bạn phế binh Việt Nam Cộng Hòa và các bạn nơi các trại cấm, bởi họ đang cần đến tôi. Tôi không thể “vinh thân phì da” khi tíếng khóc than còn ngất trời.

Gần 7 năm chưa rửa sạch phèn U Minh, tôi luôn sống trong phút giây hồi tưởng. Trại cưỡng bách lao động khu C kinh làng thứ 7, nơi mà có câu điả lội như bánh canh, muỗi kêu như sáo thổi. Tiếng kẻng khu C như tiếng hét của hung thần, tiếng ma kêu quỷ khóc. Bốn giờ sáng, một tiếng kẻng đầu, trại nữ chúng tôi không ai rủ ai đồng thanh kêu lên tiếng trời ơi thảm thiết, tư thế sắp xếp mùng mền nhanh như nhà binh. Chưa kịp đánh răng thì tiếng kẻng thứ 2 đã đổ, xếp hàng lãnh cơm mỗi người một chén, ăn lót dạ phân nửa và chừa phân nửa cho buổi trưa nơi đồng áng. Cơm còn mắc ngẹn ở cổ thì tiếng kẻng thứ ba thúc giục chúng tôi ra sân xếp hàng đếm số. Vừa đi vừa chạy kéo đứt khúc đứt hàng, cán bộ quản giáo kè hai bên, roi tràm quất vào mặt lát da chảy máu. Có lần tôi bị ăn roi bởi đỡ một bà già tù tuổi ngoài 60 trợt té.

Sau cái ngày dân miền Nam “được giải phóng” nhà tù khắp nơi nới rộng, mỗi huyện một nhà tù. Tại thị xã Rạch Giá, một cái riêng của thị xã một khám lớn, còn tiến nhanh tiến mạnh xây thêm một khám lớn Tà Niên. Vào trại tập trung cải tạo Kinh Làng, với ba khu A, B, và C. Trưởng ban quản giáo khu C, khu lao động nặng nhất, có tên là ông trời, là thượng đế. Cứ mỗi lần tù nhân bất kể nam nữ có tên chầu trời thì coi như xấu số. Tôi ở khu C, 15 tháng với án 2 năm kể từ ngày bị bắt trong chuyến vượt biên ở Tri Tôn huyện Hòn Đất, đã mua bến bãi xong. Nhưng cộng sản là thế đó, chúng xòe tay mặt ra lấy tiền thì tay trái đã móc súng bắn vào đầu chúng tôi, lũ dân đen ngu dại không có một mảnh thép tự vệ. Chưa đến cửa khẩu tầu chúng tôi đã bị bắt. Tôi không thể nào quên câu cuối cùng “bế con dùm tôi” của một người đàn bà tuổi chưa quá 25 với đứa con mới sanh 20 ngày, chồng chị bị trúng đạn nơi đầu. Lúc đó tôi nghĩ là chị gửi con để săn sóc chồng, ngờ đâu trước khi chết, với cố gắng cuối cùng chị gửi gấm con mình, một viên đạn ác nghiệt ghim sâu vào tim. Bọn công an không tin chị chết, chúng còn lớn tiếng giật cái xác bất động hai lần “con mẹ nầy làm bộ hả”. Thi thể đầy máu và bùn của chị và cậu bé 13 tuổi cháu anh chủ tầu được kéo lên phủ cao su trước phòng công an huyện Hòn Đất. Anh Thành chồng của chị sau khi đến trạm xá Tri Tôn băng bó, cũng như bao người bị thương khác, vẫn phải ở tù. Vết thương nặng hành hạ anh có lẽ không bằng nhìn xác vợ phơi nắng mưa trước cổng chờ khám tử thi. Còn đứa bé khát sữa mẹ khóc sáng đêm, tù nữ chúng tôi thay phiên nhau cho em nút vú da. Cảnh tượng thật thê lương, kỷ niệm như vậy làm sao có thể quên được ?

Một tháng sau khám lớn Tà Niên mở rộng đón chúng tôi. Đây là lần thứ ba tôi trở lại Tà Niên. Nơi nầy mọi người đêm đêm đều lắng nghe tiếng hát trong ép giọng “mặt trời đen quá đen đen như đời ta ...” Nguyễn hữu Cầu anh hát thật hay, như tiếng thét nức nở của tim anh. Nhưng làm sao có thể vỡ tung bức tường kiên cố bao quanh để vượt đại dương đến với đồng bào của anh, một cộng đồng mà anh hằng hy vọng. Từ khi được tự do đọc báo nơi xứ người, tôi không bỏ xót một chữ nào về tù cải tạo, tù lương tâm, nhưng Nguyễn hữu Cầu bị tử tội vì sáng tác chống chế độ, một anh hùng vô danh vẫn nhạt nhoà. Anh Cầu ơi, bây giờ anh ở đâu, bên kia thế giới hay còn đang bị đoạ đầy cồng gông, xin hãy tha thứ cho tôi. Tôi đã không xứng đáng với sự hy sinh cuả anh và các chiến sĩ ngã gục trong bóng tối, bởi “một cây làm chẳng nên non”.

Ngày chuyển trại tù, rời Tà Niên, tôi quay lại nhìn khu ép lần cuối thầm nguyện cùng toàn dân đập vỡ bức tường bất công nầy. Trong con tầu bị che bít chúng tôi ngột ngẹt hôi thối như bầy súc vật đến khi tầu dừng lại trước cổng tù mới. Mọi người thiểu não bước đến những dãy nhà cải tạo khu C, cán bộ đã trực sẵn để điểm danh xét hành lý, thêm giáo huấn và chiếu cố cho mỗi aó được một dấu đóng cải tạo. Tôi nôn nóng mong gặp lại các bạn tù cũ đã bị đưa xuống trước vài tháng, bỗng nghe tiếng đàn bà đếm số văng vẳng thì ra đội nữ lao động về. Ngỡ ngàng không thể tưởng tượng được, tôi như đang lạc ở hành tinh xa thế giới loài người, đây có phải là những quái nhân, tả tơi rũ rượi ? Chưa hết buổi đầu khủng khiếp, kế tiếp, khi bước vào nhà tắm tập thể, những thân hình kiều diễm ngày nào, nay đã lở loét từ cổ đến chân, cởi bộ quần áo cải tạo đến đâu thịt lở đến đó. Tôi kêu trời nho nhỏ, thân phận của tôi rồi sẽ đến thế nầy !

Rồi những tháng dầm mưa dãi nắng, có lúc lao động ở lô đất xa về đến trại, trời đã tối, muỗi kêu như tiếng sáo não nùng, lúc đó tôi không còn cảm giác gì đau đớn nữa. Xuống nước thì tiếp máu cho đỉa, lên bờ thì làm mồi cho muỗi, có khi phải nhịn đói dài hạn bởi lương thực thăm nuôi bị bầy chó đói xóm nhà dân lân cận chiếu cố hết rồi. Nói đến đỉa, bây giờ tôi còn phải rùng mình. Trước đội nữ có một cái hố nuôi đỉa, đỉa đặc như bánh canh, được nuôi lâu năm và sanh sản. Lệnh cán bộ quản giáo, ai bị đỉa đeo, không được gỡ bỏ phải mang thả xuống hồ để dành phạt các tù nhân. Bỏ cù một lần đọc nội quy cho muỗi húp tiết canh, lần thứ hai đeo áo giáp đỉa. Có lần tôi thấy một anh không biết phạm kỷ luật gì, bị ngâm hầm đỉa cả buổi đến ngất xỉu. Khi được thượng đế ân xá, được anh tù khác kéo lên thì đỉa đeo toàn thân, gỡ quăng xuống hồ thì máu loang cả người anh. Thấy anh nằm bất động, tên cán bộ có vẻ lo sợ gọi bác sĩ tù đến, nhưng anh mãi mãi không bao giờ dám tỉnh dậy để nhìn cái cảnh rùng rợn mà chỉ có đỉnh cao trí tuệ mới phát minh ra cái kiểu tra tấn người cực kỳ ưu việt như vậy. Xác anh được dập ở khu nghĩa địa có tên đất Thailand và ân huệ cuối cùng của đảng là tờ lệnh tha mang xuống lòng đất.

Đội nữ chúng tôi có hai em rất trẻ không quá 17 tuổi, một em tên Lan gà, một em tên Sao cá kho. Biệt danh cũng là tội danh của hai em, bởi một em đã ăn cắp con gà của ông xã đội trưởng, một em ăn cắp nồi cá kho của vợ ông công an. Thiếu “đạo đức xã hội chủ nghĩa” nên bị gởi đi giáo dục cải tạo, mà những cái tội gởi gắm như vậy không có án, trừ khi người gởi tha hoặc cải tạo tốt thì mới có ngày về. Lúc tôi đến đó thì hai em đã hơn một năm rồi. Lan gà, Sao cá kho ơi ! bây giờ hai em đang ở đâu ? Đảng giáo dục hai em đã quán triệt chưa ?? Đảng dậy đừng bao giờ ăn cắp gà, ăn cắp cá kho, có ăn cắp thì ăn cắp vàng, đô la, xương máu, tài sản, mồ hôi, nước mắt cuả đồng bào. Đổi mới hơn nữa là ăn cắp sò như ông tân đại sứ Cộng sản ở Mỹ vậy.

Chuyện tù tôi cưu mang hàng ngàn kỷ niệm, bởi văn hèn chữ mọn nên đành phải giữ kín trong lòng.

Tôi xin phép đã quá dài dòng, bởi tôi muốn thay câu trả lời sao tôi chưa về thăm quê hương. Quê hương mà ai không nhớ thương, nhưng nếu về để góp thêm viên gạch xây bức tường nhà tù thêm kiên cố, tiếp sức cho chế độ phi nhân tồn tạị và kéo dài cuộc sống lưu vong của chúng ta, thì tôi nghĩ đó không phải là hành động của kẻ sĩ.

Thưa ông Lê, tôi cũng xin trả lời những câu hỏi của ông, tôi có hạnh phúc không ? Không, tôi không bao giờ thấy hạnh phúc khi dân tộc chưa thật sự hạnh phúc. Có lẽ tôi không được đổi mới, tiến bộ như ông, những người can đảm quay mặt với quá khứ. Tôi thật khâm phục quý ngài từ bi hỉ xả thực thi lời Chúa: “ai tát ta má phải thì đưa luôn má trái cho họ”. Nhưng quý ngài đừng quên, bác ái phải đi đôi với công bằng, cộng sản kêu quý vị là khúc ruột xa, Việt Kiều yêu nước, vv ... họ kêu chúng ta quên hận cũ thù xưa để cùng hướng tới tương lai, thật là một điều mà bất cứ ai hằng mong muốn, nhưng ít ra chúng ta cũng phải nghĩ đến những anh em của chúng ta còn đang bị chúng giam cầm, đòi hỏi chúng phải tỏ thiện chí bằng cách tha những tù nhân chính trị và lương tâm thì sự hoà giải giữa người Việt Nam mới có ý nghĩa. Chỉ vì nôn nóng về thăm thân bằng quyến thuộc, không nói là “áo gấm về làng”, một lần nữa đầu hàng vô điều kiện, như vậy có phải là hành động mù quáng, vô lương tâm không ? Nếu ở tầng lớp kiếm bánh mì không cần phân biệt phải quấy thì còn có thể thông cảm, đằng nầy ông HO theo thiển ý của tôi, chính phủ Hoa Kỳ đưa ông sang Mỹ đây đâu phải vì trả ơn trả nghĩa cho ông, nhưng bởi ông là tù nhân chính trị, từng bị đọa đầy, bị phân biệt ngược đãi. Họ vì lương tâm đồng minh mà cứu giúp ông, nhưng ông đã vội “bái tổ vinh quy” có phải là hành động qua cầu rút dây không ?

Ông Lê, khi ông đọc được những dòng nầy, có lẽ “vết thương từng hành hạ ông vào những đêm trời đông giá lạnh” sẽ lành, cũng như tôi khi đọc xong thư ông tôi không còn vấn vương bởi “nợ tình chưa trả cho ai” chúng ta mỗi người một hướng đi từ lâu rồi. 20 mấy năm dâu bể, không được đồng sàng, tôi vẫn thầm gọi nhau là chiến hữu, nhưng thế sự đã đổi thay, thoáng chút ngỡ ngàng, tôi đã lấy lại bình tỉnh, trên đời nầy cái gì mà không thể xẩy ra.

Đất Pháp nơi tôi đang sinh sống không những chỉ đội bóng đá tên tuổi, âu phục đẹp, dân hiếu khách, hiền hoà như ông mô tả, nơi nầy còn có những trái tim Việt Nam, có những “thầy lang” chưa từng cầm lấy một cây súng đã dấn thân kêu gọi cứu giúp hàng ngàn phế binh Việt Nam Cộng Hoà, có những anh giáo chưa từng biết qua một đồng lính ma lính kiểng mà tên tuổi đã gắn liền với ngày 30 tháng Tư.

Hôm nay ngày 30 tháng Tư 1997, đánh dấu 22 năm quê hương chìm trong bể khổ. Xin hãy cùng nhau đốt nén hương lòng trước anh linh của bao người quá vãng. Xin cầu cho dân tộc Việt Nam thoát khỏi ách thống trị của phỉ quyền Cộng Sản. Cho cộng đồng Việt Nam hải ngoại biết nhìn nhận lẫn nhau, tay mặt xin đừng đánh tay trái nữa. Hãy cùng góp những bàn tay lưu lạc tạo thành sức mạnh đương đầu với kẻ thù đầy mưu mô xảo quyệt. Xin hãy bỏ qua tị hiềm, tham vọng cá nhân, ngồi lại với nhau tìm ra một giải pháp giải thể chế độ cộng sản, quang phục lại quê hương. Có như vậy thì xin được gọi nhau là cố nhân ơi !

[chieclavotinh]

Người ra đi đầu không ngoảnh lại
Người Buôn Gió

”...Mỗi ngày bạn đưa con bạn đi đến trường trong làn không khí mù mờ của các loại khí thải độc hại, bạn có thể tự lừa dối mình, nhưng đừng nói với con mình đó chỉ là sương mù của tự nhiên. Nói với con mình như thế, bạn cũng trở thành kẻ dối trá...”

Câu thơ bi tráng và lãng mạn trong bài thơ Đất Nước của nhà thơ cách mạng Nguyễn Đình Thi tất cả những ai học qua trung học đều biết đến bài thơ này cũng như bối cảnh ra đời của nó.

Những câu thơ đọc gợi lên một không khí trong lành, tinh khôi của mùa thu Hà Nội.

Sáng mát trong như sáng năm xưa
Gió thổi mùa thu hương cốm mới
Tôi nhớ những ngày thu đã xa
Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội
Những phố dài xao xác hơi may
Người ra đi đầu không ngoảnh lại
Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy
Mùa thu nay khác rồi

Tôi cũng rời Hà Nội trong một tư thế chẳng khác gì Nguyễn Đình Thi, đầu không ngoảnh lại.

Nếu như khúc tráng ca của Châu Đình An trong nhạc phẩm đầy nước mắt có tên Đêm Chôn Dầu Vượt Biển có hình ảnh người vượt biển trốn khỏi quê hương vẫn đau đáu nhìn rặng núi quê hương mờ xa dần và nức nở.

Nhưng tôi thì không, nói thế nhiều bạn sẽ trách cứ tôi không yêu quê hương, tôi chẳng tha thiết gì với đất nước đã sinh ra tôi, rằng tôi phải ở lại để làm gì đó cho quê hương tốt đẹp hơn.

Tôi bước vào mạng xã hội, thành một người viết blog mang màu sắc chống phá chế độ CHXHCNVN như VTV, báo Nhân Dân...và đủ thứ tuyên truyền là một tên phản động, phá hoại đất nước.

Trước khi đi tôi chào nhiều bạn bè, đưa tiễn đến sân bay Lã Việt Dũng, Nguyễn Lân Thắng.

Tôi đi vì tương lai của con trai tôi, thằng Tí Hớn.

Khi Tí Hớn sinh ra trong bệnh viện, tôi phải trải qua cảnh hối lộ cho bác sĩ tiền, người ta nói rất thẳng phải bồi dưỡng ca này, kíp kia ngần này, ngần kia.

Là dân giang hồ, tôi từng hối lộ cho công an nhiều lần. Khi sinh con ra, tôi phải hối lộ cho bác sĩ. Như một thói quen, chuyện hối lộ trở thành bình thường trong xã hội Việt Nam, nó bình thường đến nỗi tôi thấy nó là việc tự nhiên không có gì đáng phải nghĩ về nó cả. Những người nhận hối lộ ấy, họ cũng phải hối lộ cấp trên của họ để làm việc được chỗ ấy. Để cho họ yên tâm làm việc phục vụ mình, đóng góp cùng với họ để họ có vị trí ấy yên ổn thì có gì đâu.

Nhưng rồi một ngày không lâu sau khi Tí Hớn ra đời, tôi nhận ra rằng, nếu con tôi lớn lên trong một xã hội mà những nghề cao quý như công an, nhà giáo, bác sĩ lại thản nhiên đòi tiền hối lộ như thế , con tôi sẽ sống thế nào. Tôi có phải dạy nó rằng chuyện hối lộ như vậy là điều bình thường không ?

Tôi chứng kiến những bà già như mẹ tôi ngồi ăn cơm ở sân chùa dưới cái nắng chang chang, sau khi họ bỏ công sức phục vụ nhà chùa. Còn tôi và vài người khác ngồi trong chùa với mâm cỗ chay ê hề các món. Các bạn tôi được hưởng tiêu chuẩn ấy vì có công ca ngợi sư trụ tr trên báo chí, trụ trì ấy là một gã có bộ sưu tập đồng hồ, bật lửa, bút máy thuộc loại tốp đầu Việt Nam. Những chiếc đồng hồ Rolex, Patek..và bút máy Monte blanc, bật lửa Dupont với đủ các loại máy ảnh giá cả chục ngàn usd.

Trong đầu tôi hình ảnh giới tử tế chỉ có là nghề nhà giáo. Nhưng than ôi, đến hôm nay thì đúng tôi chẳng còn gì luyến tiếc nữa, không phải chuyện nhà giáo ăn hối lộ chạy điểm hay nhà giáo dâm ô học sinh đâu, mà chuyện nhà giáo đi làm dư luân viên cho đảng mới là chuyện khủng khiếp. Có nghĩa rằng anh ta sẵn sàng nói dối, lợi dụng mác giáo viên của mình để nói ra những điều dối trá, điều dối trá ấy làm hại cho bao nhiêu người, đặc biệt là trẻ con.

Lúc anh ta chê bai những người Hồng Kông biểu tình là ngu dốt, phá nồi cơm của chính họ. Tôi không nửa lời nhắc đến anh ta, dù sao thì đó là quan điểm chính trị của anh ta với một đất nước khác. Nhưng đến vấn đề ô nhiễm môi trường ở trên đất nước mình, anh ta cũng dối trá và vu khống được một cách trâng tráo.

Bạn nghĩ xem, một đất nước mà đầy rẫy những kẻ dối trá từ y tế, hành pháp, giáo dục và cả tôn giáo nữa, tôi có nên để cho con mình ở đó không ?

Những kẻ dối trá ấy để nhận bổng lộc và những ưu đãi, rồi sau chúng cũng cho con chúng rời khỏi xứ sở ấy để tìm một nơi khác ít dối trá hơn, không khí trong lành hơn để sống.

Vậy tôi thành một tên phản động để mang con tôi đi, chỉ là tôi làm điều ngược lại với những kẻ kia thôi, nhưng mục đích vẫn là mang con ra khỏi quê hương mình.

Tất nhiên phải nói đến những người không nghĩ chuyện đi hay những người có điều kiện không đi, họ có những suy nghĩ khác, có những nhân cách khác tôi và bọn dối trá kia. Họ có quyền lên án tôi làm phản động chẳng qua lo cho tương lai con mình. Cái này tôi xin nhận.

Mỗi ngày bạn đưa con bạn đi đến trường trong làn không khí mù mờ của các loại khí thải độc hại, bạn có thể tự lừa dối mình, nhưng đừng nói với con mình đó chỉ là sương mù của tự nhiên.

Nói với con mình như thế, bạn cũng trở thành kẻ dối trá.

Đất nước mà một thằng thấy giáo dối trá trên Facebook rằng không khí ô nhiễm do bọn xấu vu khống đất nước mình mà được mấy nghìn like...!

Có gì mà phải ngoảnh đầu cơ chứ ?

[chieclavotinh]

https://the88project.org/wp-content/uploads/2019/10/pham-doan-trang-books_Source-Pham-Doan-Trang-facebook.jpg

Phạm Đoan Trang: Xin đừng khóc cho tôi
Cánh Cò

Mạng xã hội hai ngày nay tự dưng mất hẳn những status nói về Tổng Thống Mỹ Donald Trump, sự im ắng khá bất ngờ và người theo dõi câu chuyện của Tổng Thống Trump được hướng sang một khuôn mặt khác: Phạm Đoan Trang, nhà báo, blogger nổi tiếng vừa bị bắt.

Chỉ có thể là Đoan Trang mới tạo ra được sự thay đổi khá bất ngờ này. Vâng, sự bất ngờ đầy bi thảm: Cô bị bắt, mặc dù chính bản thân cô không hề ngạc nhiên mà chính xác hơn cô đã chuẩn bị để vào tù từ nhiều năm trước khi cô chấp nhận từ Mỹ trở về Việt Nam tiếp tục theo đuổi lý tưởng mà cô khẳng định: Tranh đấu cho tự do, dân chủ, nhân quyền của Việt Nam.

Đoan Trang có lẽ là một cô gái nổi tiếng nhất trong giới tranh đấu, không phải vì cô trẻ đẹp hay có kiến thức chính trị nhưng cái mà cô được nhiều người khâm phục là sự kiên cường đến cực đoan của cô.

Kiên cường trong cách ứng xử với thế lực muốn cô im lặng. Kiên cường với miếng bánh đầy cám dỗ của cuộc sống ở nước ngoài. Kiên cường với những ám ảnh vì bị giam cầm, tra tấn và kiên cường cả với hoàn cảnh gia đình rất đơn chiếc của cô: Một mẹ, một con và một con đường duy nhất là đói nghèo và bệnh tật.

Hơn tám năm trước, 2014, cô đến Mỹ du học và nhân cơ hội ấy cô đã đứng trước khuôn viên Tòa Bạch Ốc lên tiếng về những hành động đàn áp của nhà cầm quyền Việt Nam. Cô đã trở về Việt Nam sau đó mặc dù biết trước rằng sẽ trả giá rất đắt cho những dự định của mình.

Năm 2016 cô bị công an đánh gãy chân phải nhờ nạng mới có thể đi được. Năm 2017 cô xuất bản “Chính Trị Bình Dân” một cuốn sách được xem là khai tâm cho những ai muốn tìm hiểu chính trị là gì trong hoàn cảnh của xã hội Việt Nam. Một năm sau cô bị quản chế vì được Cộng Hòa Séc (Czech) trao tặng giải Homo Homini.

Nhưng công trình dẫn cô vào nhà giam có lẽ là văn bản “Báo Cáo Đồng Tâm” được dư luận đánh giá cao vì “Bản báo cáo đưa ra kết luận rằng đây có thể là vụ tranh chấp đất đai lớn nhất tại Việt Nam thời bình, xét về quân số công an được huy động, về dư luận, và về số sinh mạng thiệt hại. Báo cáo cũng nêu bật tình trạng bạo hành và lộng quyền của lực lượng công an, cũng như khái niệm đầy mâu thuẫn – ‘quyền sở hữu toàn dân về đất đai’ – tại Việt Nam.”

Phạm Đoan Trang chuẩn bị cho việc cô bị bắt giữ một cách thản nhiên và đầy khí phách. Vài giờ sau khi cô bị công an TP.HCM bắt, một lá thư của cô đã chuẩn bị sẵn được đồng sự Will Nguyễn tung ra. Lá thư cho thấy quan điểm của cô đối với những ai quan tâm tới tinh thần mà cô đang theo đuổi không mệt mỏi. Đoan Trang khẳng định cô không cần dư luận vận động trả tự do cho cô hay các nước thỏa hiệp với Hà Nội trao đổi tự do của cô để đổi lấy một đặc lợi nào đó có liên quan đến nhân quyền. Cô khẩn khoản yêu cầu người bên ngoài tiếp tục vì cô mà tranh đấu cho quyền bầu cử vốn chưa hề có tại Việt Nam.

Đoan Trang yêu cầu đọc và vận động cho những cuốn sách của cô được đọc rộng rãi. Cô không cần vận động cho bản thân cô mà yêu cầu xem cô như những tù nhân lương tâm cô đơn khác đang bị giam cầm. Cô xin người bên ngoài chú ý tới mẹ và anh trai cô ở bên ngoài, mẹ thì yếu đuối và đơn chiếc, anh trai thì bị an ninh không ngớt làm khó dễ. Những yêu cầu rất “người” và làm đau xót cho những ai còn mẹ.

Cuối cùng Phạm Đoan Trang tuyên bố: “Tôi không cần tự do cho riêng mình; nếu chỉ vậy thì quá dễ. Tôi cần cái lớn hơn thế nhiều: Tự do, dân chủ cho cả Việt Nam.”

Vâng, Đoan Trang không phải bị Bộ Công An bắt lúc 11 giờ 30 phút đêm 6 Tháng Mười, 2020, tại một nhà trọ trên đường Cách Mạng Tháng 8, quận 3, Sài Gòn, với cáo buộc “Tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống nhà nước” theo Điều 117 Bộ Luật Hình Sự, mà cô đã chính thức bị tống giam vào nhà tù lớn vào năm 2016 bằng hình thức quản chế tại nhà, cấm đi lại và phát ngôn trên tất cả các trang mạng.

Lần bắt giam chính thức này chẳng qua là giúp cho cô được tấm vé “đấu tranh” một cách công khai và quyết liệt hơn.

Có lẽ điều Đoan Trang muốn nhất đối với những người yêu mến cô là: “Đừng khóc cho tôi mà hãy khóc cho quê hương yêu dấu.”

Nếu tôi có đi tù…

Gửi các anh chị em, bạn bè thân yêu của tôi.

Không ai mong muốn phải ngồi tù, nhưng nếu nhà tù là chỗ tất yếu ai đấu tranh cho tự do cũng phải đến, và nếu vào tù là để thực hiện một mục đích nào đó ta đã định trước, thì ta nên đi tù.

Tôi có một số mục đích định trước như vậy. Thế nhưng đi tù chỉ là bước đầu để thực hiện các mục đích này, còn muốn hoàn thành thì rất, rất cần sự tiếp sức của các bạn.

Tôi trông cậy vào các bạn. Xin giúp tôi hoàn thành các mục đích sau, nếu tôi có phải vào tù. Trân trọng cảm ơn tất cả.

1. Vận động thông qua luật bầu cử mới, luật tổ chức Quốc Hội mới.

Mong các bạn làm mọi cách để gắn việc tôi đi tù (nếu có) với luật bầu cử mới, luật tổ chức Quốc Hội mới. Làm sao để công luận biết rằng tôi đã tham gia nghiên cứu và đưa ra luật mới về bầu cử và tổ chức Quốc Hội, và tôi bị bắt một phần là vì lý do đó.

Tôi muốn có một phong trào xã hội rộng lớn thúc đẩy việc thông qua hai luật này.

2. Quảng bá các cuốn sách của tôi viết:

Tôi mong rằng việc mình bị bắt, đi tù hoặc gặp bất kỳ điều gì khác, nhất là đi tù, sẽ là cơ hội để quảng bá các cuốn sách tôi viết, giúp sách được nhiều người đọc hơn, dưới bất kỳ hình thức gì dù là bản in hay bản điện tử hay sách nói.

Tôi viết nhiều sách nhưng đây là những cuốn tôi mong muốn phổ biến nhất:

a) Chính Trị Bình Dân
b) Cẩm Nang Nuôi Tù
c) Phản Kháng Phi Bạo Lực
d) Politics of a Police State (tiếng Anh)
e) Chúng Ta Làm Báo
f) Các ấn phẩm liên quan tới bầu cử

3. Biến việc đi tù thành cơ hội để tận dụng

Nhà nước CHXHCN Việt Nam lâu nay luôn coi tù nhân lương tâm là một công cụ để mặc cả, trao đổi với nước ngoài. Khi trả tự do cho một tù nhân lương tâm và tống xuất người đó ra nước ngoài, nhà nước thu được rất nhiều cái lợi: ký được một hiệp định kinh tế nào đó, đánh bóng hình ảnh “tôn trọng nhân quyền,” vô hiệu hóa một biểu tượng đấu tranh vì tự dọ, và phớt lờ tất cả các cải cách thể chế.

Tôi rất không thích bị coi là một món hàng để nhà nước trao đổi. Thay vì thế tôi muốn rằng nếu mình có đi tù thì giới hoạt động dân chủ phải là một lực lượng đàm phán với nhà nước, trong đó tập trung nhấn mạnh vào việc đòi thông qua luật bầu cử mới và luật tổ chức quốc hội mới. Bản án càng dài, xin các bạn càng tận dụng nó vào việc đàm phán và gây sức ép lên chính quyền Việt Nam, buộc chính quyền phải thực hiện các yêu cầu của chúng ta.

Nói cách khác, tôi không muốn có một phong trào kêu gọi chính quyền Việt Nam “trả tự do cho Trang.” Tôi muốn một phong trào xã hội rộng lớn, thúc đẩy việc “trả tự do cho Trang và thông qua luật bầu cử mới,” “trả tự do cho Trang và bảo đảm bầu cử tự do, công bằng,” v.v…

Tóm tắt mục (1), (2) và (3)

Nếu tôi bị bắt, tôi mong muốn các bạn làm truyền thông theo hướng vận động mỗi người, nếu ủng hộ tôi thì không cần làm gì nhiều, cũng không cần hô hào “tự do cho Trang,” mà chỉ cần truyền bá thông điệp sau:

“Tôi ủng hộ luật bầu cử mới và tôi đọc sách của Đoan Trang,” hoặc

“Tôi ủng hộ Đoan Trang nên tôi ủng hộ luật bầu cử mới và tôi đọc sách của Trang,” hoặc

“Yêu cầu tổ chức bầu cử tự do và công băng ở Việt Nam,” hoặc

“Ủng hộ ứng viên độc lập vào Quốc hội.”

Vài điểm xin các bạn lưu ý thêm:



Xin chăm sóc mẹ tôi giùm, đừng để mẹ tôi nghĩ là hai mẹ con đang đơn độc. Công an cũng đã đe dọa các anh trai và chị dâu tôi rất nhiều, xin bảo vệ họ.
Tôi sẽ không nhận tội, không xin khoan hồng, cho nên mọi điều công an nói hoặc làm mà có thể khiến dư luận tưởng như vậy thì đều là bịa đặt, lừa dối.
(Nhưng) tôi nhận hành vi: Tôi luôn khẳng định tôi là tác giả các cuốn “Chính Trị Bình Dân,” “Cẩm Nang Nuôi Tù,” “Phản Kháng Phi Bao Lực,” cũng như tất cả các sách và báo cáo khác tôi từng viết và để tên thật. Tôi cũng khẳng định là tôi luôn muốn xóa bỏ chế độ độc tài ở Việt Nam. Tôi muốn được mọi người nhắc đến như một người viết, luôn cố gắng để góp phần khai dân trí về các giá trị tự do, dân chủ và luôn đấu tranh để thay đổi xã hội.
Nếu có thể, xin vận động để tôi được nhận cây đàn guitar của tôi. Đối với tôi, đàn guitar quan trọng như Kinh Thánh đối với tín đồ Thiên Chúa Giáo.
Tôi không quan tâm đến số năm tù theo bản án, do đó tôi không cần luật sư bào chữa để giảm án- một điều hẳn nằm ngoài khả năng của các luật sư trong tình hình hiện nay ở Việt Nam. Thay vì thế, tôi mong các luật sư có thể làm một kênh truyển tải thông tin giữa tôi và mọi người bên ngoài.
Không ưu tiên tôi hơn các TNLT khác.
Nếu có vận động để trả tự do cho tôi, xin các bạn bắt đầu từ khoảng năm thứ 3 hoặc thứ 4 (tính từ thời điểm bị bắt), và xin hết sức lưu ý gắn mọi chiến dịch vận động với việc thực hiện các mục đích tôi đã nếu trên. Kịch bản lý tưởng là tôi được trả tự do mà vẫn ở Việt Nam (không bị tống xuất ra nước ngoài) và những mục đích tôi đề ra đều được hoàn thành.


Tôi không cần tự do cho riêng mình; nếu chỉ vậy thì quá dễ.

Tôi cần cái lớn hơn thế nhiều: Tự do, dân chủ cho cả Việt Nam.

Đó là một mục tiêu nghe có vẻ vĩ đại và xa vời, nhưng thật ra là khả thi, nếu có sự góp phần của tất cả các bạn.

Phạm Đoan Trang. (Ký tên)

[chieclavotinh]

Sự thật về du học Mỹ, đi làm, và H1B visa
Thinh Nguyen

Thành thật mà nói, nếu bây giờ được lựa chọn, mình chắc chắn sẽ không chọn con đường du học Mỹ như cách đây 12 năm về trước. Bởi vì 2020 thật sự là một năm tồi tệ của nước Mỹ, và càng tồi tệ hơn đối với những du học sinh đến đây sống, học tập, và làm việc với biết bao nhiêu hoài bão và hy vọng về một tương lai tươi sáng ở phía trước.

Nói không ngoa thì Mỹ vẫn luôn là một quốc gia hàng đầu về kinh tế, khoa học kỹ thuật, nghiên cứu, và rất rất nhiều mảng khác. Đây là nơi đã sản sinh ra những công ty khổng lồ của thế giới và góp phần không nhỏ vào việc định hình tương lai của toàn nhân loại. Nhân tài khắp nơi vẫn ngày đêm đổ về xứ sở cờ hoa để học tập và rèn luyện với hy vọng một ngày nào đó sẽ chạm đến được giấc mơ Mỹ (The American dream). Bạn có bao giờ nghe nói đến giấc mơ Úc, giấc mơ Canada, Nhật Bản hay Châu Âu bao giờ chưa? Bởi vì làm gì có nơi nào như ở Mỹ. Đây là nơi chứa đựng những cơ hội tuyệt vời, nơi mà tất cả mọi thứ đều có thể miễn là giấc mơ của bạn đủ lớn, không cần biết bạn là ai và từ đâu đến.

Dù vậy, có một thực tế đáng buồn đó là vùng đất hứa này đang ngày càng trở nên khắc nghiệt và khó khăn hơn bao giờ hết cho những du học sinh như tụi mình nếu muốn đến đây học tập, làm việc, và xa hơn nữa là an cư lạc nghiệp nơi đây.

Đa số du học sinh Mỹ đều muốn được ở lại sau khi tốt nghiệp. Đó là điều ai cũng biết, không có gì phải bàn cãi. Tất nhiên là sau khi đã đầu tư hàng trăm triệu đồng cùng với 5, 6 năm trời miệt mài đèn sách, hẳn ai mà chẳng muốn ra trường đi làm gỡ gạc lại chút vốn. Cũng đồng thời áp dụng luôn những kiến thức hay ho đã học được. Nói thì dễ, thực tế lại khó khăn vô cùng.

Thử nghĩ xem, các bạn sẽ phải trải qua 4, 5 năm ĐH, thêm 2 năm nếu muốn có bằng Thạc sĩ. Trong thời gian đó bạn phải cạnh tranh với hàng ngàn sinh viên đồng lứa với hy vọng rằng GPA cao, bằng tốt nghiệp hạng danh dự lấp lánh, sẽ tách bạn khỏi đám đông và đem đến những cơ hội tuyệt vời. Thực tế phũ phàng là cho dù bạn có tốt nghiệp với GPA 4.0 hoàn hảo cũng chưa chắc gì tìm được việc làm. Trong thời buổi Covid-19 này khi hàng chục triệu người dân Mỹ đang bị thất nghiệp, khả năng để một du học sinh vừa chân ướt chân ráo rời ghế nhà trường với kinh nghiệm gần như bằng không tìm được việc làm thì còn khó hơn mò kim đáy bể.

Giả sử các bạn may mắn tìm được công việc đi. Rồi sau đó thì sao? Bạn sẽ phải apply đi làm dưới dạng OPT. Đây là chương trình cho phép du học sinh được đi làm sau tốt nghiệp từ 1-3 năm tùy vào ngành học của bạn. Vấn đề duy nhất đó là chính phủ Mỹ đang xem xét loại bỏ hoàn toàn chương trình này trong tương lai gần. Bởi vì người Mỹ lo ngại rằng OPT đang cướp mất cơ hội việc làm của họ?!?

Trong 1 đến 3 năm đi làm OPT ngắn ngủi đó, bạn phải thật sự chứng minh được khả năng của mình để thuyết phục công ty bảo lãnh visa H1B cho bạn tiếp tục ở lại Mỹ làm việc. Thời buổi kinh tế khó khăn, công ty lớn công ty bé đua nhau sa thải hàng ngàn nhân viên, thắt chặt chi tiêu, việc phải bỏ ra hàng chục ngàn đô để bảo lãnh một đứa du học sinh ở lại thì bạn không chỉ phải cực kỳ giỏi, mà còn phải cực kỳ may mắn. Giỏi để tìm được việc làm và được giữ lại làm, may mắn để tìm được công ty đồng ý (và có khả năng) bảo lãnh cho bạn.

Dưới thời Donald Trump, visa H1B đã trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Để loại bỏ những tổ chức lợi dụng lỗ hổng của chương trình H1B, sở di trú Mỹ (USCIS) đã siết chặt hơn trong việc xét duyệt loại visa này. Từ năm 2010 đến 2015, tỉ lệ từ chối H1B mới (initial H1B, new employment) chưa bao giờ vượt quá 8%, trong khi đó hiện tại tỉ lệ này xấp xỉ 24% chỉ tính riêng trong năm 2018 và 2019! Rất nhiều công ty lớn đã hạn chế hoặc ngưng hoàn toàn việc bảo lãnh loại visa này bởi những rủi ro của nó. Vừa tốn kém, lại vừa không chắc chắn có được duyệt hay không. Bạn nào làm H1B rồi chắc hiểu cái vụ quay xổ số visa nó đau tim như thế nào. Có nhiều người quay 2, 3 năm liền không trúng phát nào. Bây giờ quay xong rồi bạn cũng chỉ có khoảng 76% cơ hội được cấp visa thôi nhé! Thế mới nói nhiều khi hay lại không bằng hên.

Lại giả sử bạn vượt qua hết những trở ngại đó để cầm trên tay cái visa H1B quý giá (rưng rưng nước mắt). Sau đó thì sao? Lúc này bạn lại có thêm 3-6 năm để biến mình thành một phần không-thể-thay-thế của công ty. Bởi chỉ có như vậy, người ta mới chịu bỏ thêm hơn chục ngàn đô để bảo lãnh cho bạn cái thẻ xanh thần thánh! Đó là nếu như bạn vẫn chưa bị sa thải vì cơn đại dịch kinh hoàng này nhé. Dạo một vòng Linkedin mới thấy xót, ngay cả những vị trí cao cấp của những tập đoàn khổng lồ mà còn bị sa thải như cơm bữa. Uber, Airbnb, Boeing, HSBC, GM, FCA, và rất rất nhiều ông lớn khác đều sa thải hàng ngàn nhân viên để cắt giảm chi tiêu đến mức tối thiểu. Và tất nhiên trong số đó có hàng chục ngàn người đang làm việc dưới visa H1B.

Trong cái thời đại dịch này, có H1B hay không cũng có thể toang bất cứ lúc nào. Như mình đêm nào cũng vắt chân lên trán nằm trằn trọc, lo lắng không biết ngày mai thức dậy có còn nghiệp hay là đã thất nghiệp. Ngặt nỗi H1B mà mất việc thì chỉ có 60 ngày để tẩu tán hết tất cả tài sản như nhà cửa, xe cộ, con chó con mèo, để về nước. À mà quên, bây giờ làm gì có nước nào mở của đâu mà về. Công sức học hành, gầy dựng bao năm, mất việc cái là mất hết..

Từ lâu, dân nhập cư đã trở thành một phần không thể thiếu trong lịch sử Mỹ, và biến nước Mỹ trở thành cường quốc vĩ đại như ngày hôm nay. Vậy mà bây giờ với những chính sách chèn ép, gây khó dễ như cấm nhập cảnh đối với H1B hay bắt du học sinh F1 phải chọn giữa việc học on-campus giữa đại dịch hay phải khăn gói về nước thì thật sự có cảm giác như mình là đứa con ghẻ, là người ngoài (outsider) trên chính đất nước mình đã ở gần 1/2 cuộc đời này. Mỹ ơi là Mỹ!

P/s: có ai đang tuyển kỹ sư ở VN không nhỉ? :(

[chieclavotinh]

https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/04/nguyen-thuy-hanh-arrested-and-charged/

Người Phụ Nữ Mới Bị Bắt
Phạm Hồng Sơn

Nói thật ngắn gọn : Chị thuộc giới nhà giàu tham gia cách mạng. Cách mạng ở đây là công cuộc chống chế độ độc tài do Đảng Cộng Sản Việt Nam dựng lên từ cách đây gần 80 năm.

Lần đầu tiên tôi gặp chị là cách đây khoảng hơn 9 năm trong một cuộc biểu tình tại Hà Nội nhằm chống lại các hành động của Trung Cộng gây hấn chủ quyền Việt Nam ở Biển Đông nhưng chính quyền thì câm lặng. Cũng như bao người mới tham gia hoạt động xã hội lần đầu, chị cũng có những biểu hiện rất nhiệt thành, hồn nhiên pha nhiều ngây thơ trước một chế độ cáo già. Nhưng trên hết, chị là người có trái tim rất dễ xúc động trước hoàn cảnh thương tâm của người khác, nhất là những người hoạt động, đấu tranh vì công lý. Hồi đó, có lần chị tâm sự rất bộc trực về sự ngưỡng mộ anh Điếu Cày-Nguyễn Văn Hải, « Có những đêm ngủ tôi toàn mơ về anh ! ». Trái tim yêu nước thường dễ thổn thức trước những hành động yêu nước nhưng ở chị mức độ thổn thức có lẽ nhạy cảm hơn nhiều người. Với thu nhập từ nghề nghiệp thuộc loại phú túc chị thường ngỏ ý sẵn sàng giúp đỡ vật chất cho những anh chị em hoạt động xã hội bị chính quyền gây khó khăn trong đường sinh nhai.

Trong dòng suy tưởng ngắn này, tôi muốn nói đến chị ở hai điểm : một điểm nổi bật và một điểm không nổi bật.

Điểm nổi bật ở chị, theo tôi, là chị không bao giờ tự làm nổi bật mình. Chị làm nhiều hơn nói. Trong các cuộc chuyện trò chị không có khiếu ăn to nói lớn. Trong các thể hiện trên mạng chị không viết hay, càng không phải là người hay viết. Trong các quan hệ với các cơ quan ngoại giao và các tổ chức quốc tế nhân quyền, chị không phải là hình ảnh thân thuộc.

Điểm không nổi bật ở chị là điểm ít người nhận thấy: Chị là người đầu tiên thực hiện thành công việc quyên góp tài chính cho hoạt động chống độc tài ở trong nước từ trong nước. Trước đây và cho tới tận hiện nay nguồn hỗ trợ cho các cá nhân hoạt động, đấu tranh chống độc tài ở trong nước đều đến chủ yếu tuyệt đối từ cộng đồng người Việt hải ngoại. Dù đây là một hỗ trợ cực kỳ quí giá và quan trọng nhưng đây là một điểm yếu có tính chiến lược dài lâu ở mọi góc cạnh trong công cuộc chống độc tài nội tộc. Tuy nhiên, chị đã thành công lập ra và điều hành công khai một quĩ có lúc đã huy động được những ngân khoản lớn mà phần thu chủ yếu đến ngay từ đồng bào trong nước để ủng hộ các nạn nhân của chế độ đương thời.

Lý giải cho sự thành công của chị trong bối cảnh xã hội đã bị đổ vỡ niềm tin ở mọi phương diện, người ta có thể nghĩ đến do chị giàu có. Nhưng có nhiều người giàu có hơn chị vẫn không thành công.

Thành công đó của chị không thể qua mắt được những kẻ đã lên hoặc tiếp được ngôi quyền lực độc tài từ tay trắng và lừa bịp.

Công cuộc chống độc tài vẫn đang tiếp tục và đang trả những cái giá cần phải trả cho một tương lai tốt đẹp hơn. Chị là một trong số những người chấp nhận tự đóng góp vào những phí tổn đó cho toàn dân tộc.

Chị là: NGUYỄN THÚY HẠNH.

[chieclavotinh]

“If you tell a lie big enough and keep repeating it, people will eventually come to believe it.”

How Vietnam's 'influencer' army wages information warfare on Facebook
James Pearson
Reuters

HANOI, July 9 (Reuters) - In Vietnam, where the state is fighting a fierce online battle against political dissent, social media "influencers" are more likely to be soldiers than celebrities.

Force 47, as the Vietnamese army's online information warfare unit is known, consists of thousands of soldiers who, in addition to their normal duties, are tasked with setting up, moderating and posting on pro-state Facebook groups, to correct "wrong views" online.

According to a Reuters review of provincial-level state media reports and broadcasts by the army's official television station, Force 47 has since its inception in 2016 set up hundreds of Facebook groups and pages, and published thousands of pro-government articles and posts.

Social media researchers say the group may be the largest and most sophisticated influence network in Southeast Asia. And it is now playing a prominent role in the country's intensifying conflict with Facebook (FB.O).

After being approached by Reuters this week, a Facebook source said the company had removed a group called "E47", which had mobilised both military and non-military members to report posts they did not like to Facebook in an effort to have them taken down. The source said the group was connected to a list of Force 47 groups identified by Reuters.

A Facebook spokesperson confirmed that some groups and accounts were taken down on Thursday for "coordinating attempts to mass report content." A company source said the action was one of Facebook's largest takedowns initiated under its mass reporting policy.

But many of the Force 47 accounts and groups identified by Reuters remain active. Since they are operated by users under their real names, they do not violate Facebook policies, the company source said.

Vietnam's foreign ministry, which handles enquiries to the government from foreign media, did not immediately respond to a request for comment on the takedown.

Unlike in neighbouring China, Facebook is not blocked in Vietnam, where it has 60 million to 70 million users. It is Vietnam's main platform for e-commerce and generates around $1 billion in annual revenue for the company.

It has also become the main platform for political dissent, launching Facebook and the government into a constant tussle over the removal of content deemed to be "anti-state".

Vietnam has undergone sweeping economic reforms and social change in recent decades, but the ruling Communist Party retains a tight grip over media and tolerates little dissent.

Last year, Vietnam slowed traffic on Facebook's local servers to a crawl until it agreed to significantly increase the censorship of political content in Vietnam. Months later, authorities threatened to shut down Facebook in Vietnam entirely if it did not locally restrict access to more content.

In a statement to Reuters, a Facebook spokesperson said the company's goal was to keep its services in Vietnam online "for as many people as possible to express themselves, connect with friends and run their business".

"We've been open and transparent about our decisions in response to the rapid rise in attempts to block our services in Vietnam," the spokesperson said.

Vietnam does not have the wherewithal to sustain a Chinese-style "Great Firewall" and develop local social media alternatives, said Dien Luong, a visiting fellow at the ISEAS-Yusof Ishak Institute in Singapore.

"This has paved the way for Facebook to become the platform of choice for Force 47 to safeguard the party line, shape public opinion and spread state propaganda."

'SKILLED AND MALICIOUS'

There is no official definition of what constitutes a "wrong view" in Vietnam. But activists, journalists, bloggers and - increasingly - Facebook users, have all received hefty jail terms in recent years for spreading "anti-state propaganda", or opinions which counter those promoted by the Party.

Last week, Le Van Dung, a prominent activist who regularly broadcasts live to thousands of followers on Facebook, was arrested after more than a month on the run, according to a police statement.

Dung, who goes by "Le Dung Vova" was detained on charges of "making, storing, spreading information, materials and items for the purpose of opposing the state", under Article 117 of Vietnam's Penal Code.

He faces up to 20 years in prison if found guilty.

Force 47 takes its name from Directive 47, a policy document issued by the army's General Political Department on Jan. 8, 2016. Analysts say it was created as an alternative to hiring civilian "opinion shapers" - or "du luan vien" - that had operated on a smaller, less successful scale.

"Since the 'du luan vien' were not as well trained in Party ideology or as conservative as military officials, their performance was not as good as expected," said Nguyen The Phuong, a researcher at the Saigon Center for International Studies. "Force 47 is also less costly. Military officials consider it part of their job and don't ask for an allowance."

The size of Force 47 is not clear, but in 2017, the general in charge of the unit at the time, Nguyen Trong Nghia, said it had 10,000 "red and competent" members. The true number could be much higher: the Reuters review of known Force 47 Facebook groups showed tens of thousands of users.

The Facebook source said the E47 group it had taken action against was made up of an active membership of military and non-military members.

Nghia now heads the main propaganda arm of the Party. Vietnam's information ministry recently promulgated a social media code of conduct that closely resembles Force 47 directives, urging people to post about "good deeds" and banning anything that affects "the interests of the state."

'STRUGGLE ON THE INTERNET'

In March, conferences were held at military bases across Vietnam to mark five years since the creation of Force 47.

State media reports about the meetings named at least 15 Facebook pages and groups it said were controlled by Force 47 which collectively had over 300,000 followers, according to a Reuters analysis of those groups.

Rather than being a single army unit, Force 47 soldiers appear to carry out their activities alongside their usual duties and create locally targeted content, the reports revealed.

In addition to Facebook, Force 47 creates anonymous Gmail and Yahoo email addresses, and accounts on Google's YouTube and Twitter, according to the reports.

YouTube said it had terminated nine channels on Friday for violating its policies on spam, including a channel identified by Reuters as a suspected Force 47 operation.

Twitter said it had not seen any activity by Force 47.

Many of the Facebook groups reviewed by Reuters played on patriotic sentiments with names such as "I love the Socialist Republic of Vietnam", "Vietnam in my Heart", "Voice of the Fatherland" and "Believe in the Party".

Some groups, such as "Keeping company with Force 47" and "Roses of Force 47" were obvious in their affiliation, while others - such as "Pink Lotus" and a few groups that used the names of local towns in their titles - were more subtle.

The posts varied in content, with many extolling Vietnam's army, founding leader Ho Chi Minh, or Party chief Nguyen Phu Trong. Others showed screenshots of "wrong information" posted by other Facebook users, marked with a large red "X".

"These developments unfolding in Vietnam are scary and have expanded with impunity," said Dhevy Sivaprakasam, Asia-Pacific policy counsel at internet rights group Access Now.

"We are witnessing the creation of a reality where people are not safe to speak freely online, and where there's no concept of individual privacy."

[chieclavotinh]

https://www.pen-deutschland.de/de/2021/05/18/vietnam-pham-doan-trang-wird-ehrenmitglied-des-deutschen-pen/?fbclid=IwAR0ZHs7pDpWVvB63gdRKPSJbiMhdcGzIv86ufcDN a8twSqc9UinyBfx_Sgg

Văn bút Đức phong bà Phạm Đoan Trang làm ‘thành viên danh dự’
VOA Tiếng Việt

Tổ chức Văn bút (PEN) của Đức vừa phong blogger, nhà báo độc lập Phạm Đoan Trang làm “thành viên danh dự” và yêu cầu Việt Nam phóng thích bà Trang ngay lập tức.

“Việt Nam là một trong những quốc gia trên thế giới đặc biệt hạn chế quyền tự do ngôn luận. Đảng Cộng sản khủng bố những người làm truyền thông rất tàn nhẫn và nghiêm trọng, nên bà Trang đã bị cấm liên lạc với gia đình và luật sư của bà”, ông Ralf Nestmeyer, Phó Chủ tịch kiêm Đại diện Ủy ban “Những người cầm bút bị giam cầm” của PEN nói trong thông cáo báo chí ngày 18/5.

Nhắc đến bà Phạm Đoan Trang trong cương vị là người sáng lập tạp chí trực tuyến “Luật Khoa” và biên tập viên của trang “theVietnamese”, tổ chức của Đức nhận định bà Trang “là một trong những người chỉ trích chính phủ Việt Nam được biết tiếng nhiều nhất”, đã giúp cho người dân Việt Nam dễ dàng hiểu về luật pháp, bảo vệ quyền lợi của họ và chống lại sự cai trị độc đoán của Đảng Cộng sản.

Bà Phạm Đoan Trang bị bắt vào ngày 6/10/2020, bị khởi tố về các tội “tuyên truyền chống nhà nước” theo Điều 88 Bộ luật Hình sự 1999 và tội “làm, phát tán thông tin nhằm chống nhà nước” theo Điều 117 Bộ luật Hình sự 2015. Bà hiện đang phải đối mặt với án tù lên đến 20 năm vì các cáo buộc trên.

Một tháng trước khi bị bắt, bà Trang và cộng sự đã công bố “Báo cáo Đồng Tâm”, một ấn phẩm dày 128 trang bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh với nội dung về vụ đụng độ giữa công an và người dân thôn Hoành, xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, Hà Nội, vào đầu tháng 1/2020 do tranh chấp đất đai, khiến ông Lê Đình Kình, thủ lĩnh tinh thần của người dân Đồng Tâm, và ba công an thiệt mạng. Đây được xem là nguyên nhân dẫn đến vụ bắt giữ nhà báo độc lập này.

“Vì công việc của mình, bà Trang nhiều lần lọt vào tầm ngắm của các cơ quan chức năng Việt Nam. Vào tháng 8 năm 2018, bà bị cảnh sát giam giữ và phải nhập viện. Giờ đây, bà lại có nguy cơ bị ngược đãi trong tù”, tổ chức PEN nói trong thông cáo.

Bà Phạm Đoan Trang từng nhận được học bổng Feuchtwanger của Villa Aurora ở Los Angeles vào năm 2014, nhưng bà đã từ chối ở lại Hoa Kỳ sau khi hoàn thành việc học.

Sau khi trở về nước, ngoài việc điều hành các trang mạng trực tuyến trên, bà Phạm Đoan Trang còn cho ra đời nhiều ấn phẩm gây tiếng vang như Chính trị bình dân, Cẩm nang nuôi tù, Phản kháng phi bạo lực… trong điều kiện phải lẩn trốn và ẩn náu ở nhiều nơi.

Năm 2017, bà Trang được tổ chức People In Need trao giải thưởng Homo Homini và vinh danh bà như “một trong những nhân vật hàng đầu trong giới bất đồng chính kiến của Việt Nam đương đại”.

Năm 2019, bà được Tổ chức Phóng viên Không Biên giới trao giải thưởng “Tự do báo chí” với hạng mục “Tầm ảnh hưởng” vì những hoạt động truyền thông đặc biệt hiệu quả “bất chấp những hoàn cảnh khắc nghiệt nhất” và cả “những đe dọa đến tính mạng, thân thể”.

[chieclavotinh]

Vì Sao Tôi Cho Con Tôi Đi Tỵ Nạn Giáo Dục
Bs Phạm Ngọc Thắng

Tôi không muốn kể chuyện mang tính chính trị, chính em như có bạn lầm tưởng. Tôi chỉ muốn kể chuyện mình như tâm tư suy nghĩ. Tôi học Michelangelo, khi ông trả lời câu hỏi ông làm thế nào để tạc tượng đẹp thế. Ông nói: Cái đẹp tự có trong đất, trong đá… tôi chỉ là người đẽo bỏ những cái xấu khỏi tuyệt tác thôi.

Tôi muốn chỉ ra cái xấu để bỏ xấu đi, còn để lại toàn cái đẹp, sao khó quá. Hôm nay tôi kể lại câu chuyện này, chuyện nguyên nhân tại sao con tôi phải đi du học rồi định cư tại nước Úc. Tại sao nếu cần thì tôi sẽ trở thành một Aussie mà ở lại Việt Nam mãi làm gì.

Như mọi người cho con đi du học, tôi mong muốn cho các cháu được hưởng một nền giáo dục tiên tiến hơn, hiện đại và không bị chịu các áp lực trong cuộc sống hiện tại ở đất nước mình.

Tôi không muốn nói nhiều về lợi và hại của việc cho con đi du học. Điều đó để mọi người tự tìm hiểu, tôi chỉ nói lý do tại sao tôi đồng ý cho con đi du học.

Khi đứa lớn nhà tôi thi đại học xong, tôi biết con tôi đã được mẹ nó làm xong các thủ tục để cháu đi học ở nước ngoài, điều mà tôi không thể thực hiện được. Năm đó, cháu đạt 23.5 điểm, đủ để đỗ tất cả các trường cháu đăng ký khi thi đại học. Đủ cả vào hệ B của một trường Y danh tiếng, nhưng cháu không thích làm bác sỹ như bố. Lý do, bác sỹ như bố khổ quá, mấy chục năm làm nghề không có tiền, nghèo quá, con không thích.

Đúng thôi, tôi không làm phòng mạch, không kê toa để ăn hoa hồng, không bán thuốc, không tìm cách thu thêm tiền của những người bệnh thập tử nhất sinh, nghèo là đúng rồi. Nhưng con nhìn bố như một người nghèo khổ, thì buồn quá. Bố nghèo nhưng không khổ, không bần cùng, con à.

Cho con đi, nhìn mặt nó rạng rỡ mà tôi buồn muốn khóc. Nhớ lại năm ấy, mình cũng thi đại học như nó, được hai chục ngày đã vác ba lô làm lính. Những ngày quân trường ập vào đầu, không còn chỗ để mong ước, mộng mơ.

Ngày báo điểm về, tôi được 21 điểm, Toán Lý Hóa là 7-8,5-5,5 dù Hóa là môn tôi học rất giỏi, thi học sinh giỏi thành phố. Số điểm đó thiếu đúng nửa điểm định mệnh đủ để được đi du học bằng kinh phí quân đội chi trả.

Nửa điểm đó quyết định cuộc đời tôi nhiều lắm, lái cuộc đời tôi đi theo hướng kỳ lạ lắm lắm. Nhưng tôi không tiếc nuối, hay tìm cách phúc tra làm gì, có nói bố tôi giúp cũng chẳng được. Một người cộng sản như ông, câu xin xỏ là thừa, không bao giờ mở miệng xin xỏ, chạy vạy hay quỵ lụy hèn hạ.

Ước mơ được học ở một nền giáo dục tiên tiến luôn là một ước mơ đẹp, ai cũng mong muốn như thế. Bố không đạt, nay con cái được đi học là bố mãn nguyện lắm rồi, con hơn cha, nhà ta có phúc.

Nhưng,

Con đi, buồn ở lại
Bố nằm, ngơ ngẩn cười
Có hạt bụi đi lạc
Chảy giọt nước mắt rơi.

Con đi, buồn lắm. Bố nhớ các con đến từng chi tiết, con ăn, con ở, con quậy, con nghịch, con học, con chạy, con nhẩy… nhớ các con lắm.

Rồi con cũng học thành tài, con ở lại và nhập tịch Úc quốc, bố mừng cho con. Một đất nước chấp nhận con, con sẽ vất vả lắm, nhưng chắc chắn sẽ không có cuộc đời đầy dông bão như bố, kẻ đầu tiên chui ra khỏi hang sâu tăm tối để đi tìm cuộc đời của mình. Để trả lời câu hỏi của con, của bố: Ta được sinh ra để làm gì hay chỉ là nô lệ của nghị quyết, nô lệ của đồng tiền, nô lệ của danh lợi cá nhân, bố đã trải qua hàng thập kỷ sống trong sự ghẻ lạnh của cộng đồng riêng bản thân. Con chiên trắng bao giờ chả là là con ghẻ trong bầy cừu nô lệ.

Được tin con ở lại, thành người Úc, bố lại nhớ thầy Lê Hải Chi, giáo sư bảo bố: Thắng ơi, con sinh ra ở nước khác thì con còn có ích cho dân nhiều lắm, con ở môi trường này, rồi cũng chỉ thế thôi. Người thầy của chúng tôi tiên đoán: Với cái thẳng thắn thật thà này, con khó sống trong môi trường kinh viện chỉn chu lắm. Họ thà dùng một cây cảnh còn hơn trồng đại thụ, con ạ. Khi nào bay được, con về với đại ngàn, Thắng nhé.

Lời thầy không vận vào tôi, dù năm đó tôi mới hơn 20 tuổi mà lại vận vào con tôi. Sống ở đâu cũng được, sống để cống hiến cho cộng đồng chứ không phải sống như một con vật chỉ biết thu vén cho cái tổ của mình, lúc nào, tôi cũng nghĩ như vậy.

Đến thằng em, ý thức của con trai đã rõ hơn, chị trường chuyên Nguyễn Thượng Hiền thì con cũng phải tự đỗ chuyên Gia Định, chả nhờ ai, con tự thi, tự đỗ.

Năm học thứ nhất, những chuyện liên tiếp đến, cháu buồn. Bạn bè đứa đi đứa ở, trường lớp gây áp lực học thêm, học nếm, những trò đời thực đen bẩn vấy vào tâm trí cháu. Bà xã bảo, chắc phải cho Xị đi học sớm thôi anh ạ.

Tôi buồn se sắt, đã một đứa cho nước Úc rồi, giờ nốt ư, còn ra sao nữa.

Mình yêu đất nước mình đến thế, ước mơ con cái giỏi giang dựng xây cuộc sống, đất nước đến thế! Làm sao chẳng đứa con nào tiếp bước, sao chẳng đứa nào tiếp đoạn đường dang dở bố đang đi ư…

Nhưng điểm quyết định nhất, nhát búa ác đòn nhất giáng vào đầu tôi là những câu nói của vợ.

Nàng bảo, anh không biết chứ, ngày anh đi làm dự án, tối nào cũng có đứa gọi điện thoại đến chửi bới em, có đứa tìm đến nhà chửi bới anh là đồ khốn nạn, cầm tiền của bạn bè đi đánh bạc, bán dự án lấy năm triệu đô la, mua nhà bên Singapore, có vợ nhí á hậu, đẻ được thằng con trai đẹp lắm… Chuyện đó, em tin anh, anh không phải loại đốn mạt ấy. Nhưng nói mãi cũng thành ác cảm, và cũng thấy anh khác khác mất rồi.

Nhưng chúng nó còn bắn tin dọa em, thằng Thắng không buông dự án cho chúng tao thì sẽ đẩy thằng Xị vào gầm ô tô… Nếu thằng Xị bị thế thì em đoạn tuyệt với anh, không tình nghĩa gì nữa.

Tôi hộc lên u uất, lũ người kia, chúng mày táng tận lương tâm đến thế ư?

Lũ khốn kia… Nghe tao nói đây, nếu chúng mày làm thế, tao thề tìm chém chết từng thằng một.

Gầm lên như hổ độc, nhưng biết làm gì đây, thôi thì đành thế chấp tất cả cho con đi du học, tôi rũ xuống bất lực. Những lựa chọn cuộc đời lấy mất của tôi nhiều thứ quá.

Bố chẳng định hướng tương lai cho con được nữa rồi, con trai.
Bố không được đỡ con khi con nhỡ vấp ngã nữa rồi, con trai.
Bố không được chỉ bảo con đối nhân xử thế nữa rồi, con trai.
Bố không được dạy dỗ con chơi, con học, con làm từng việc nhỏ xíu nữa rồi, con trai.
Bố không được làm bạn của con nữa rồi, con trai.

Hết lớp mười, con trai tôi đi du học, đi tỵ nạn giáo dục.

Vẫn biết, và rất biết nhưng góc khuất của giáo dục Việt nam, một nền giáo dục đang loay hoay đổi mình, để tìm tầm cao mới.

Vẫn biết, và rất biết cách để cho con được học những trường nào tốt nhất mà con trai thích, nhưng con phải đi du học dù bố chẳng thích.

Con sẽ được hưởng nền hòa bình yên ả.

Con tránh được ô nhiễm.
Ô nhiễm môi trường sống.
Ô nhiễm đồ ăn thức uống, thuốc chữa bệnh.
Ô nhiễm văn hóa lai căng mất bản chất.
Ô nhiễm suy nghĩ bị áp đặt.
Ô nhiễm cơ hội phát triển.

Con đi đi, cầu mong con sẽ cứng cỏi chịu đựng được áp lực của cuộc đời mới.

Bố cười khan: Nước Úc ơi, sao khôn thế.

Vợ chồng tao chăm bẵm con cái, chi tiền ăn tiền thuốc tiền học cho con cái. Giờ chúng mày hưởng cả, lại đòi chúng nó phải giỏi nữa… Sao khôn thế!

Con đi du học, bố chỉ thấy buồn khổ không tả.

Ai cũng muốn đất nước vươn lên, mà nhà nào có điều kiện, những người có điều kiện hạng nhất của đất nước lại tìm mọi cách cho con đi học và đi hẳn. Còn lấy ai dựng xây đất nước tương lai.

Hay là lấy bọn sửa điểm, chuyên tu tại chức học hành lòng vòng mua bằng mua chức làm chủ nhân ông trong tương lai.

Thế thì còn khổ đến bao giờ nữa đây.

Chỉ thấy các con đi, rồi đi mãi.

Chưa thấy trào lưu về cội như người Hoa. Chính những trí tuệ Hoa kiều hồi hương, cùng cơ chế thuận lợi đã đưa được Trung Hoa thành đại cường quốc từ một nước đói nghèo.

Giặc mà xâm chiếm bờ cõi, mà thôn tính nội địa thì phải đánh.

Nhưng cái gì họ giỏi, thì phải học.

Chuyện tỵ nạn giáo dục, chỉ có thế thôi!
…

Mỗi một Quốc gia đều có nguồn nguyên khí riêng của nó; hiền tài là nguyên khí quốc gia.

Đất nước nào trọng hiền tài, đất nước ấy sẽ phát triển.

Tiêu diệt hiền tài, với khẩu hiệu:

Trí, Phú, Địa, Hào
Đào tận gốc, trốc tận rễ.

Thì hậu họa là ngày hôm nay.

Thế thôi.

[chieclavotinh]

https://www.youtube.com/watch?v=AO4m1XQEMiY

Portrait of Pham Doan Trang - Laureate of 2022 Martin Ennals Award

Pham Doan Trang is a leading journalist and an advocate for democracy in Vietnam, raising awareness on a broad human rights agenda in Vietnam. She advocates for the guarantee of civil liberties such as freedom of expression, freedom of the press, freedom of assembly, raises awareness about a wide range of topics including LGBTQ+ rights, women’s rights, environmental issues, the territorial conflict between Vietnam and China, police brutality, suppression of activists and political prisoners. In a country where the Communist Party’s one-party rule leaves no room for voices of criticism and opposition factions, Pham Doan Trang’s entrepreneurial work is an unparalleled achievement. She co-founded several leading media outlets such as the Luat Khoa Magazine, providing political and legal analysis, the Green Trees, Vietnam’s only pro-democracy, underground environmental rights organization and the Liberal Publishing House, printing banned books written by Vietnamese civil society leaders. She published articles in various Vietnamese print and online media.

Her efforts to protect human rights in Vietnam is marked by her ability to attract international attention to Vietnam’s concerning human rights record. Her blog includes English translations of her writing in Vietnamese, and she has travelled internationally with other bloggers and activists to draw attention to human rights problems in Vietnam. She is considered among the most influential, respected, and persecuted human rights defenders in Vietnam today. She has always been a major source of inspiration and mentorship for Vietnamese civil society and the next generation of human rights defenders.

From October 7, 2020 and until October 21, 2021, Trang was held in incommunicado detention. On December 14, 2021, she was sentenced to nine years in prison for “conducting propaganda against the state”. There are growing concerns about her health.


https://ichef.bbci.co.uk/news/744/cpsprodpb/B5A6/production/_125020564_e391bf42-91c6-489e-880c-4b78218837be.jpg

[chieclavotinh]

Xin Lỗi Tháng Tư !
BÌNH NGỌC

Thời trai trẻ, gác bút nghiên, gác mọi ước mơ ...lên đường "đánh Mỹ!"
Cây súng trên vai, máu đỏ trong tim!
Mụ lí trí! Hùng hục vượt Trường Sơn.
Đêm nghỉ, ngày đi, giày vẹt gót, áo sờn vai thấm lạnh!
Mẹ còng lưng vắt kiệt sức, mỏi mòn, thao thức đợi con về!
"Ba mươi tháng Tư" : Bên Thắng cuộc, hả hê!!!
Con trở thành kẻ "kiêu binh!" trong đoàn "quân Giải phóng!"
Nhưng! Ba mươi tám năm sau con vô cùng thất vọng!
Không hiểu mình đi Giải phóng cho ai???
Chỗm trệ trên cao, toàn những kẻ bất tài!
Đáy xã hội, nhiều "dân oan!" mất đất.
Những nghịch lý, tai ương...chồng chất!
Khoảng cách "sang, hèn" cứ rộng mãi ra.
Người ở "quê" không còn tha thiết với "ao nhà".
Tràn vào Miền Nam "ngoạ, chiếm, xâm canh...từ núi, rừng, chợ búa, thị thành, lầu cao, gác tía ....!"

Ngay như nhà ta thôi!
Chỉ có mình tôi "gọi là : góp công giải phóng".
Chẳng tước quan gì! Mà cũng cả xóm kéo vào.
Người thì bán rau, lượm ve chai, giặt ủi, bán thịt chó, thuốc Lào ...
Thậm chí có cả lừa gạt, bảo kê, hút chích, đĩ điếm, bụi đời...
Đi đâu, ở đâu cũng gặp toàn người "ngoài ấy".
Còn đố ai tìm thấy bóng dáng người "miền trỏng!" hiện diện trên quê hương mình đấy?
Nhà cửa, ruộng vườn ngoài ấy họ bỏ hoang ???
Quê Hương tôi, tên thật đẹp (làng Vàng).
Cũng có đình, chùa, bờ xôi, ruộng mật!
Không hiểu vì sao nhiều người "bỏ tất ?" để vào Nam chen lấn, đua đòi?

Riêng tôi
Đã hơn sáu mươi năm, đang ở cuối cuộc đời .
Vẫn cháy bỏng! Muốn được về nơi mình "chôn nhau, cất rốn!"
Đã mấy năm nay, tôi đã làm kẻ "chạy trốn!"
Trốn khỏi "sai lầm !" những năm, tháng ...đã đi qua!
Trở về quê hương, cất lại một nếp nhà!
Tập làm nông, ngớ ngẩn tìm những mảnh gốm xưa, và "Hoài niệm!" thuở ấu thơ ....
Bỗng choàng tỉnh! Đôi khi tìm thấy mình trong đó.
Cửa, cổng nhà tôi cứ mở toang! Kể cả khi trời đang nổi giông, nổi gió ...
Mỗi tháng Tư về tôi lại nhớ vào Nam!
Xin lỗi ! "tháng Tư!"
Xin lỗi ! Miền Nam, những việc tôi đã làm!
Xin lỗi tất cả!
Cả những người "bên thua cuộc!"
Biết sao được !
Mọi người chúng ta sinh ra, đâu có thể chọn được thời cuộc
Nhưng : Lẽ đời, Đen, trắng phải phân minh!
Xin lỗi! "Tháng Tư!"
Hãy tha thứ cho mình! Rất chân thành, chứ không phải lời giả dối.

[chieclavotinh]

Tôi Bỏ Đảng
Đại tá Phan Huy

Tôi sinh ra trên quê nghèo đất Bắc
Cộng sản nòi nối gót của cha anh
Bố của tôi, một cách mạng lão thành
Đi kháng chiến thuở tầm vông giáo mác

Lúc còn nhỏ, tôi đã nghe về Bác
Một ông già râu tóc bạc phơ phơ
Tôi hát bài, em thấy Bác trong mơ
Cô giáo bảo, bác là tiên là Phật

Tôi lớn lên, nghe những lời đường mật
Được vào đoàn, vào đảng bác quang vinh
Cờ búa liềm, hình lãnh tụ Lê Nin
Thay tổ quốc và Hùng Vương dựng nước

Đảng dạy tôi, chủ nghĩa mình đi trước
Đưa năm châu lên thế giới đại đồng
Nhà nước ta của giai cấp công nông
Dân là chủ, đảng viên là đầy tớ

Tôi ngất ngây trong hào quang lý tưởng
Tình nguyện vào chiến đấu ở miền Nam
Cứu đồng bào ra khỏi cảnh lầm than
Mà đảng nói do bàn tay Mỹ nguỵ

Ánh sáng Miền Nam đưa tôi về chân lý
Vùng đất hiền hoà, nhân bản, phồn vinh
Cuộc sống tự do, dân chủ, nghĩa tình
Không sắt máu, căm thù, như miền Bắc

Tôi uất hận cho đảng mình láo khoét
Lùa dân vào một cuộc chiến tổn hao
Phung phí máu xương bộ đội, đồng bào
Để phục vụ cho quan thầy quốc tế

Từ đó đảng hiện nguyên hình đồ tể
Vung búa liềm đập nát cả quê hương
Một miền Nam hạnh phúc hoá tang thương
Một xã hội thiên đường thành địa ngục

Và bây giờ cả hai miền đất nước
Đã san nghèo, cào khổ giống như nhau
Cùng đội chung cái ách nạn trên đầu
Một chủ nghĩa ngông cuồng đầy tội ác

Người chủ nhân thành dân oan tan nát
Khóc vang đường, ngủ chật những vườn hoa
Người đầy tớ trên lầu cao chất ngất
Lợi ích đổi trao quanh yến tiệc rượu trà

Thì ra đảng thầu bán buôn xương máu
Và biển trời sông núi để chia nhau
Nuôi bầy chó dữ, dưỡng đám giòi sâu
Quyết đàn áp những tấm lòng yêu nước

Đảng cũng rước bọn Tàu ô xâm lược
Vào ém quân trên khắp cả ba miền
Để dự phòng khi dân Việt vùng lên
Sẽ đàn áp tiếp tay bầy giặc cướp

Đảng khốn kiếp chẳng thiết gì tổ quốc
Sẵn sàng dâng xã tắc của cha ông
Để cầu phong độc trị đến ngàn năm
Hàm thái thú đời cha truyền con nối

Đảng ghê tởm! Tôi chán chường muốn nói:
"Xin trả người, thẻ máu với cờ ma
Tôi sẽ đi về, với nguồn cội ông cha
Cùng dân tộc, dựng lại cờ quang phục!"

[chieclavotinh]

“In an unjust society the only place for a just man is prison.”

“Luật” cho Phạm Đoan Trang
Tuấn Khanh

Trong những ghi chép của tôi về Phạm Đoan Trang, có rất nhiều chi tiết mà hôm nay khi lật xem lại, nối kết với nhau, chợt thấy đã đủ trở thành một cuốn sách biểu trưng, mô tả hành trình một thanh niên lớn lên từ nền giáo dục xã hội chủ nghĩa, bật ra nhận thức giữa những vòng thép gai tuyên truyền, lên tiếng và trở thành một biểu tượng của thế hệ Việt Nam sau 1975, quyết dấn thân cho một lý tưởng vì đất nước mình.

Nhưng điều quan trọng là hành trình đó đã cùng lúc giúp mô tả rõ luật pháp Việt Nam, tương tự như một loại vàng mã được đốt quanh năm để nhảy múa, ma mị trước mắt nhân dân, nhưng vô nghĩa. Và dù không cố tình, nhưng chính Phạm Đoan Trang đã trở thành nhân vật chính, dẫn dắt một câu chuyện hấp dẫn khiến mọi thứ lộ ra rõ ràng trong máu và nước mắt của cô, về cái gọi là luật pháp. Tôi mở lại lịch sử cuộc tranh đấu cá nhân ngắn ngủi ấy trong đêm, rồi tần ngần trước ba cột mốc chính của Phạm Đoan Trang, dự báo nhiều điều cho hôm nay của cô, mà tôi chép lại sau đây. Phạm Đoan Trang chủ trương đấu tranh bằng lý lẽ, chữ nghĩa. Nhưng vây quanh cô thì rất khác, rất “luật pháp”.

Cột mốc đầu tiên, đó là tháng 4-2017. Sự căng thẳng vây quanh Trang đã dâng cao. Giới công an viên Hà Nội đã cất sự mềm mỏng, vui vẻ vào hộc bàn, họ dùng đến các phương tiện khác, đời thật hơn. Cuộc diễu hành bằng xe đạp tưởng niệm một năm chuyện Formosa gây cá chết ở các bờ biển miền Trung bị công an ngăn cản ở Hà Nội. Và dù không có mặt trong đoàn xe, Phạm Đoan Trang cũng bị đưa về cơ quan làm việc.

“Địt mẹ con mặt l.!” – Trang kể rằng một công an viên trẻ, sau khi không nói được lý do vì sao đưa Trang vào đồn, đã chỉ mặt Trang, quát. Khi bị Trang phản ứng lại, anh này cũng không nói gì được, lại quát “Thứ mày thì tao đái vào mồm ấy”. Sự việc diễn ra trước mặt vài viên công an, và cả những phụ nữ của ngành ngồi nơi đấy. Nhưng tất cả đều im lặng. Câu chuyện khi ấy, nó giới thiệu cho biết sự khởi đầu của giai đoạn phía an ninh không còn đối xử với Trang là một người dân phản ứng vấn đề xã hội bình thường nữa. Sau cuộc bắt giữ không luật ấy, cuộc đời nhà báo Phạm Đoan Trang bắt đầu đối diện với những điều còn khốc liệt hơn.

Cột mốc thứ hai, tháng 6-2018, khi Sài Gòn và Hà Nội liên tiếp nổ ra những cuộc biểu tình để nhắc lại tình hình môi trường bị tàn phá, cũng như phản đối luật an ninh mạng và luật đặc khu. Trang cũng xuống đường đi bộ cùng mọi người. Sự kiện đáng nhớ là lần ấy, một thanh niên trẻ khỏe im lặng cứ đi bên cạnh Trang. Dù có chút nghi ngờ, nhưng Đoan Trang nghĩ rằng chắc là sẽ không làm gì có hại, ngoài việc theo dõi.

Nhưng không. Vào lúc ồn ào, chộn rộn, bằng một cú dẫm vào bàn chân Trang hết sức nghiệp vụ để giữ lại, tay thanh niên lại đạp bồi thêm một cú vào phía dưới đầu gối khiến Trang quỵ xuống lập tức, kết quả là ngay lập tức khớp chân sưng lên ngay, tổn thương nặng. Anh thanh niên biến mất. Cứ tưởng là một chấn thương nhỏ và sẽ sớm hết trong vài ngày, nhưng rồi vì tình hình đau đớn kéo dài khiến Trang phải đi bệnh viện. Không thể giải thích nổi là vì sao cả hai nơi Trang đến khám, sau khi chụp X-quang, các bác sĩ đều bảo đó là chuyện không có gì để đáng quan tâm. Cho đến khi cảm thấy mọi thứ quá bất thường, Trang chạy vào Nam và đến bệnh viện của một bác sĩ quen, mới biết cú đạp rất có nghề ấy đã khiến cô bị đứt dây chằng chéo, chỉ còn vướng một sợi cơ sắp hoại tử. Chỉ trễ một ngày, Trang sẽ phải ngồi xe lăn suốt đời.
Trang trong một chuyến đi lặng lẽ, thoát từ nhà chạy vào Nam trong đêm

Dây chằng chéo là gì? Vị bác sĩ giải thích cho biết những dây chằng chéo này nối kết xương đùi (ở trên) và xương chày (ở dưới) để giữ cho trục chi dưới thẳng, chịu được sức nặng của cơ thể mà vẫn co duỗi được ở khớp gối. Khi bị đứt dây chằng chéo, hai xương này sẽ không bám vào nhau mà như hai đoạn xương lủng lẳng, không thể liên kết được để chịu trọng lượng cơ thể khi đi đứng. Cú đạp vào đầu gối từ phía bên sẽ làm cho khớp gối bẻ quặt vào trong, gây đứt hoặc giãn dây chằng chéo. Tình huống thường gặp nhất là một cú đạp chơi xấu trên sân cỏ hoặc cầu thủ tennis bị khuỵu xuống trong tư thế gối gập vào trong, hay do một cú đạp mạnh từ phía bên đầu gối do một tay nhà nghề, giỏi võ thuật và biết rất rõ hậu quả gây tàn phế của cú đạp này theo luật – luật của đường phố. Dù được cứu không bị mất hẳn một chân nhưng Trang đã phải chịu tàn phế suốt đời. Mãi mãi cô không bao giờ có thể lấy lại bước đi thanh thoát ngày xưa của mình.

Cột mốc thứ ba là buổi ca nhạc của ca sĩ Nguyễn Tín vào tháng 8-2018. Không có tiếng đàn hát nào trong câu chuyện này mà chỉ có tiếng bôm bốp của chiếc nón bảo hiểm được dùng làm công cụ để đánh liên tục vào đầu của Đoan Trang. Bốn thanh niên nói giọng Bắc đặc sệt, đi xe máy đeo khẩu trang, đánh một cách chăm chỉ và toàn tâm, cho đến khi chiếc nón ấy vỡ làm đôi. Đoan Trang nói rằng, trước đó, cô bị một chiếc xe bảy chỗ với những nhân viên an ninh đưa đi, đến đoạn đường vắng. Một người có vẻ là chỉ huy ra lệnh Đoan Trang đi xuống xe. Lúc này, đường vắng và xa lạ, giấy tờ và tư trang của Đoan Trang đã bị tịch thu ngay ở chỗ định biểu diễn, nên cô phản ứng về việc không thể về được nếu bỏ lại đây. Lúc ấy, người ra lệnh bèn lấy tờ 200.000 đồng đưa cho Trang và nói cô bắt taxi về.

Trang đứng ở về đường, còn hoang mang vì chưa hiểu chuyện gì. Cô vẫn còn đau vì khi ngăn cản buổi diễn, những nhân viên an ninh đã đánh cô liên tục trước đó. Cô cũng nhìn thấy xe bảy chỗ ấy không đi luôn mà chạy ra xa khoảng vài trăm thước rồi quay đầu, đậu lại, nhìn về phía chỗ Trang đứng. Cũng vừa lúc ấy, hai chiếc xe với bốn thanh niên ập đến, không nói lời nào, tấn công ngay lập tức, dĩ nhiên, có cả “địt mẹ” kèm theo mỗi cú giáng. Khi họ bỏ đi, thì là lúc Trang cố gắng lết đi, nhờ người đưa cấp cứu…

Trong câu chuyện với ba cột mốc mà tôi ghi lại ở trên, cho thấy có vô số chi tiết không hề nằm trong khung luật pháp. Bạn có thể hình dung mọi thứ giống như là cách của các băng đảng sử dụng để ra uy, kiểm soát khu vực bảo kê của mình. Những cuộc tấn công một cách có hệ thống và rừng rú vào một phụ nữ đã được tổ chức hoàn hảo đến mức bất kỳ công dân nào có lòng tin vào luật pháp đều có thể trở thành nạn nhân. Và rồi Phạm Đoan Trang hôm nay thì bị bắt bởi những điều luật được đưa ra rất mơ hồ. Vàng mã lại được đốt lên, múa may ở sân khấu “luật” ở Việt Nam.

Sẽ không ai nhắc đến những câu chuyện này trong phiên tòa sẽ diễn ra với Đoan Trang. Sẽ chẳng bao giờ có chuyện nhà nước Việt Nam đàn áp những người dân. Sẽ chẳng có ai tranh đấu ôn hòa bị bắt, mà chỉ có những kẻ vi phạm pháp luật. Sẽ chẳng có bao giờ chuyện đàn áp nhân quyền. Vì Việt Nam là một quốc gia luôn quan tâm và xem nhân quyền là một trong những vấn đề quan trọng để tiến bộ.

Ghi trên vàng mã, đốt trên sân khấu “luật” cũng với những kẻ mặc áo quan tòa, là những dòng như vậy.

[chieclavotinh]

https://www.institutdefrance.fr/actualites/le-prix-mondial-cino-del-duca-2023-remis-a-duong-thu-huong/

She Dares To Live Free
Brian Eads / Reader's Digest 10-1998

Vietnam's most famous novelist writes what others only think
The insistent knocking on the hotel room door in Hanoi startled us. "Maybe the secret police," I half joked. As the interpreter translated my remark, Duong Thu Huong grinned impishly.

My rendezvous last March with Vietnam's world-famous novelist was forbidden. Foreign journalists wanting to meet Huong, a fearless critic of her nation's Communist regime, need official permission, which is seldom granted, and must be accompanied by a government minder. I had neither. But when I'd proposed meeting anyway, she agreed without hesitation. "I'll meet whom I please," the petite 51-year-old said.

Now, as I opened the door, seven men in green uniforms and peaked hats burst into the room. "You have broken the laws of Vietnam," their leader barked. Huong was not intimidated. Composed, eyes narrowed in contempt, she watched as they pored over notebooks, documents and copies of her novels lying about the room. Twenty minutes later the officers escorted us outside.

"This is good for you," Huong said to me in French as we approached a posse of waiting vehicles. "This is the reality of Vietnam today. It is a police state."

Government agents have tapped her telephone, restricted access to or banned her novels, and imprisoned her without trial. It is a measure of the power of her writing that Viet-nam's leaders have tried so hard to silence her. And it is a measure of her courage and determination that they have failed.

Singing Soldiers

Huong was two when her father joined Ho Chi Minh's guerrillas in their fight against French colonial rule. Five years later, in 1954, he returned home to a hero's welcome in the Communist North. In the ruthless land-reform program that soon followed, Party cadres condemned an estimated 10,000 people to death, stripped some 100,000 "landlord" farmers of their land and imprisoned thousands. Some of Huong's relatives fled to Saigon in the anti-communist South; her father remained.

"My enduring memory of childhood is being hungry," says Huong. One day when she and some classmates were digging in their school playground to plant vegetables, they unearthed a heap of human skulls. Huong heard that Communists had murdered landowners there.

The discovery was unsettling, but it didn't shake the young woman's patriotic fervor. Huong enrolled at an arts college in Hanoi, where she studied music, dance and painting. When she graduated, Vietnam was again locked in conflict, "the war against the Americans."

Although not a Party member, Huong volunteered in 1968 to lead a Communist Youth Brigade of "singing soldiers." Their mission was to "sing louder than the bombs," boost soldiers' morale with theatrical performances, care for the wounded and bury the dead. For Huong it was the start of a painful disenchantment .

Subversive Thoughts

She served on the front line for the next seven years. Of the many women in Huong's troupe, she was one of the few to survive. Living in caves, underground tunnels and the jungle, Huong witnessed all the horrors of war.

She married and had two children, but the union was unhappy and would ultimately fail. The independent-minded young woman rebelled against the traditionally submissive role assigned to wives in Vietnamese society.

Huong began to have other, subversive thoughts. According to the Communist Party, Vietnam was fighting American invaders. But to Huong it looked like a civil war. Most enemy prisoners were Vietnamese, just like her.

When North Vietnam won the war on April 30, 1975, Huong hitched a ride to Saigon to see relatives. She was struck by their wealth and elegance. For years Huong had been told that Vietnamese in the South lived like dogs under the Americans.

But what overwhelmed her were the books. Literature in the North was heavily censored. In Saigon she discovered Balzac, Flaubert, Tolstoy.

Her disillusionment only deepened when she returned to Hanoi. Working as a screenwriter at a Hanoi film studio, Huong watched as the ideals for which she sacrificed her youth were abandoned. The authorities, she noted, were "interested only in themselves." The army meat ration, for example, used to be equal regardless of rank. Now she saw ordinary soldiers getting less than a quarter-pound a month, while lieutenants got more than a pound. Huong, who recalls hunger vividly, was shocked.

She started writing and distributing political pamphlets, arguing that Vietnam's "socialism" was more like feudalism. Censors ordered her to stop. She spoke out against censorship and lost her job. Only her exemplary war record saved her from worse punishment. "Shut up now," she was warned, "because next time nobody can save you." Meanwhile, late into the night, she began to pour out her feelings in short stories.

In the early 1980s Vietnamese leaders began edging toward economic reforms to encourage investment in the shattered economy. Friends urged Huong to join the Communist Party. Only inside the Party, where decisions were made, they reasoned, could she fight effectively for human rights and artistic freedom. Against her better instinct, Huong agreed. But she continued to write.

Paradise of the Blind

In her first novel, Beyond Illusions, Huong presents a passionate young heroine who is confronted at every turn by cynicism and lies, but affirms that even in a society that degrades moral values, liberty and personal dignity are worth striving for.

Huong's message struck a deep chord, and the book sold an enormous 60,000 copies in Vietnam. She wasn't sure whether it slipped through the cracks in state control or benefited from a brief thaw in artistic repression. Either way, it made her famous.

Next came Paradise of the Blind, a haunting story of Hang, a young woman whose modest dreams - a new roof for her mother's shack and a college education - are trampled by Party corruption. No writer before had been brave enough to say so explicitly that Vietnam's Marxist "paradise" exists only for those blind to the truth.

"My novels are cries of pain," Huong says. They are also regarded by many as works of art. Paradise of the Blind sold 100,000 copies and became the first Vietnamese novel since the Vietnam War to be translated into English and published in the United States. It is read and studied today in American college classrooms.

Huong was now attracting international acclaim and would speak out ever more boldly. At a conference organized by Communist Party General Secretary Nguyen Van Linh in 1988, Huong declared there was no "intelligentsia" in Vietnam. All that the "archaic" one-party state produced, she told them, were servants.

After her speech an official quietly offered Huong "a nice house built for ministers." It was a flagrant attempt to buy her silence. "Twenty thousand teachers are waiting for a house," she replied. "If the comrade wants to give away a house, give it to them."

Eventually Huong would be summoned to a meeting of her Party cell. High officials demanded that she be expelled for "indiscipline." A ballot was held: five members voted for her expulsion, five against. Relishing the absurdity of the situation, she used her own vote to expel herself.

Publishing houses now refused to print her books, and one morning in April 1991 she was arrested. The government accused her of sending abroad documents containing "state secrets" when, in fact, she had sent the manuscript for Novel Without a Name. Though never formally charged or brought to trial, Huong was locked in a small, windowless cell and endlessly interrogated.

"If you die, nobody will remember you one week later," an officer taunted. But Amnesty International adopted her as a "prisoner of conscience" and urged her release. Ironically, when she was finally freed after more than seven months, her guards confessed that they enjoyed her novels.

Bowing to international pressure, Hanoi allowed Huong to travel to France. At a ceremony in Paris in December 1994, French Culture Minister Jacques Toubon praised Huong's struggle for freedom, then decorated her with the high literary honor of Chevalier de l'Ordre des Arts et des Lettres.

Huong could have sought political asylum in France but instead returned to Vietnam. "I want to stay here to insult those in power," she says.

Stung by her criticism, the government has revoked her passport, and she is watched by its agents. Even so, Huong knows that international stature gives her a measure of protection few in her country enjoy. Amnesty International estimates there are currently close to 60 political prisoners in Vietnam; one of them, Nguyen Dan Que, a doctor, is in jail for 20 years because he advocated democratic reform.

Flowers That Cannot Bloom

While we were detained by the authorities in Hanoi last March, officers interrogated Huong for several hours. "You must read and remember the laws of Vietnam," they said.

"Okay," Huong replied. "But I don't have a good memory."

In a separate room I was questioned for seven hours, then told to leave the country. Some days later I telephoned Huong from Bangkok to see how she was. "They asked me a lot of stupid questions," she said. "But I'm used to it."

"The government is determined to silence Huong," says Siobhan Dowd of International PEN, which campaigns for persecuted writers. "But she is irrepressible."

"I never intended to become a writer," Huong reflects. "It just happened." But she also feels the pull of the past. "I lost many friends in the war, and their ghosts haunt me. They're like flowers that cannot bloom."

Through her writing, she says, she wants "to gain respect for my rights as a free citizen here in my own country," Those rights are still denied her. But by daring to say in public what others think , Huong has already won a major victory, notes Phan Huy Duong, her translator. "She gives an example every day that if you dare to live as a free person, you can."

[Triển]

When North Vietnam won the war on April 30, 1975, Huong hitched a ride to Saigon to see relatives. She was struck by their wealth and elegance. For years Huong had been told that Vietnamese in the South lived like dogs under the Americans.

But what overwhelmed her were the books. Literature in the North was heavily censored. In Saigon she discovered Balzac, Flaubert, Tolstoy.


Cho nên người ta mới hay nói là miền Nam có một nền giáo dục khai phóng, tự do và nhân bản. Chế độ phục vụ người dân chứ không phải ngược lại.

[chieclavotinh]

https://www.hollows.org/au/home

MẮT SÁNG VẪN NHƯ MÙ!
Hoàng Xuân Thảo

Một người bạn là bác sĩ thiện nguyện từng theo đoàn chuyên gia mổ mắt của chương trình Fred Hollows đến Việt Nam để mổ mắt cho người nghèo, giúp họ nhìn thấy ánh sáng.

Tính cho đến nay, chương trình Fred Hollows đã hoạt động thiện nguyện tại Việt Nam được 25 năm, đã mổ miễn phí và giúp cho hàng chục ngàn người Việt Nam sáng mắt.

Hôm nay tình cờ gặp bạn, tôi tò mò hỏi xem mấy lần đi Việt Nam làm thiện nguyện có ấn tượng chuyện gì không?

Anh bạn cười nói “Ấn tượng thì nhiều, nhất là khi lên mấy vùng cao vùng xa thấy người dân khổ ghê lắm! Nhưng ấn tượng nhất là mình mổ mắt cho họ xong, mắt sáng rồi nhưng vẫn như mù!” Tôi ngạc nhiên hỏi sao kỳ vậy, thì anh bạn ngồi xuống kể.

Anh nói mấy lần đi Việt Nam, lần nào đoàn mổ xong cũng có 1 buổi liên hoan giữa nhân viên của đoàn và bệnh nhân, để giao lưu trao đổi và ăn mừng. Anh kể nói chuyện với người dân, họ rất vui khi được mổ mắt miễn phí và thấy lại được ánh sáng, nhưng họ lại luôn miệng cám ơn Đảng cám ơn Nhà Nước! Một ông cụ còn nói nhờ ơn Đảng và Nhà Nước tạo điều kiện cho đoàn thiện nguyện thì đoàn mới đến được Việt Nam!

Thực tế là các bác sĩ của đoàn đều là tình nguyện, không chỉ bỏ công sức thời gian mà còn bỏ tiền túi ra để đến Việt Nam mổ mắt miễn phí, tiền thuốc men dụng cụ đều do người dân Úc quyên góp hỗ trợ cho đoàn, đảng và nhà nước CSVN chẳng bỏ ra đồng xu nào, còn thường xuyên ăn bớt, ăn gian tiền thuốc men và làm giả danh sách bệnh nhân để lấy tiền bỏ túi riêng nữa!

Anh bạn nói thống kê của chương trình cho thấy 25 năm qua tình trạng sức khỏe và nhãn khoa của Việt Nam chẳng có gì khởi sắc. 25 năm vẫn thấy ngần ấy người nghèo, vẫn thấy ngần ấy người mù, mổ xong vẫn ơn đảng ơn nhà nước, chỉ có cán bộ ra đón đoàn là thấy ngày càng mập ra và đi xe xịn hơn trước!


Chương trình Fred Hollows
Liên tiếp 25 năm
Tới Việt Nam mổ mắt
Giúp cho kẻ nghèo nàn.

Cả hàng ngàn đôi mắt
Xưa sống trong tối tăm
Nay nhờ thầy nhờ thuốc
Thấy sáng như trăng rằm.

Mổ hoàn toàn miễn phí
Do những tiền lạc quyên
Từ những miền xa lạ
Những người chẳng hề quen.

Làm phúc chẳng phải dễ
Nào thủ tục nọ kia
Nào bao nhiêu giấy phép
Đoàn cũng giữ theo nề.

Miễn là người bệnh tật
Đang trong cảnh mù lòa
Tìm thấy được ánh sáng
Trong lòng như nở hoa.

Để chung niềm vui lớn
Đoàn mở tiệc liên hoan
Ai nấy mừng hơn hớn
Thầy thuốc lẫn bệnh nhân.

Một người là đại diện
Phát biểu lời tri ân:
“Nhờ ơn Bác và Đảng
Mắt chúng tôi lại lành!”

Đêm ấy ông thầy mổ
Thở dài và buồn so:
“Mổ cũng như chưa mổ
Mắt sáng vẫn như mù!”

Dân tôi lạ thế đấy
Bị tẩy não cả rồi
Chẳng biết ơn ai cả
Ơn Bác, Đảng mà thôi!

[Thùy Linh]

:z51:
Sa Đéc
Tội nghiệp cho người trồng mà cũng tội cho hoa


https://youtu.be/EY0hxiK4GZI?si=4WuBMPQI4NuJeFaN

[005]

:z51:
Sa Đéc
Tội nghiệp cho người trồng mà cũng tội cho hoa


Đây là những người bán sỉ mà, những người bán lẻ mới tội nghiệp. Thật ra người tội nghiệp nhất là những người bên ngoài có tết, trong lòng không tết, vì tiền không đủ sống để ăn tết chứ huống gì còn mua hoa mua bông. Coi tin tức thấy nhiều người từ quê lên thành làm việc, sống chui rúc trong các ổ chuột, đến tết không có tiền về quê vì thất nghiệp và đời sống vốn dĩ bình thường đã vất vả mưu sinh. Thêm cái người Việt mình sợ và xem trọng mặt mũi. Có thì khoe, khó thì che.

[Thùy Linh]

:)
Ai cũng tội nghiệp hết. anh Năm à.
Người mua đi bán lại có lỗ cũng còn sướng hơn những người bán sĩ mà là người nông dân trồng hoa ở làng hoa Sa Đéc như bà trong clip, nơi nổi tiếng trồng hoa kiểng ở miền Tây cung cấp khắp nơi.

Trồng tốn biêt bao nhiêu vốn, mồ hôi, công sức, mướn nhân công, thời gian dãi nắng dầm mưa, nào đất, phân, châu. tưới nước đến khi ra hoa thì không ai mua, họ đứt vốn hết có khi thiếu nợ dài dài, lấy gì ăn?

Một năm mong vào dịp Tết kiếm tiền về ăn Tết, có người trồng rồi tự chở lên Sài Gòn bán, bán ế ẩm quá mà nào tiền chi phí chở, tiền mướn chỗ, ăn uống, đến 30 Tết họ đành bỏ hết hoa, dưa hấu còn mai thì cắt bỏ hết nhánh mai, chở cái thân mai về dưỡng, về nhà ăn Tết buồn hiu.
~~
Tết năm nay thương lái từ ngoài Bắc không vào mua, thương lái ở trong Nam cũng không đến mua.
Cả VN chợ hoa năm nay đều đều bị ế. Nhiều người không mua đợi 29, 30 Tết hạ giá mới mua hoặc đợi người ta bỏ thì lại lấy hoa về chưng nữa .
Hạ giá 2 chậu vạn thọ 30 ngàn = USD$ 1.25 cents, 1 chậu không tới 1 đô Mỹ. Ở Úc chị TL mua 1 cặp chậu vạn thọ nhỏ hơn $28 .

Cũng có người không giàu mà phát tâm giúp đỡ những người bán hoa Tết, :z57:như cô Thảo Cali nhờ thân nhân đi mua hoa ế rồi đem cho, duyên ai nấy gặp .


https://youtu.be/mEqKPfPT-RI?si=Rrtr_BDdgqCSxrYD

[Thùy Linh]

~~:z57:~~


Làng hoa Sa Đéc


https://youtu.be/_Fyyf390LtI?si=2MEnJZS4RyvvFmaP

[Thùy Linh]

Chưa có năm nào như năm nay, nông dân trồng hoa, dưa hấu bị lỗ cả công lẫn vốn


https://youtu.be/lnKSIzt5M78?si=7k-ZcrTQoe3o7qNS

[ốc]

Hồi xưa chợ hoa Sài gòn họp trên đại lộ Nguyễn Huệ, dân đi chụp hình ké đông hơn người đi mua thiệt. Ngày 30 Tết cũng còn đầy hoa lúc dẹp chợ, phải chặt hết cho bà con khỏi lụm mót. Mỗi Tết mỗi ế. Hông bao giờ thấy ai nói năm nay bán đắt. Ế thường niên mà sao vẫn chưa bị phá sản hoặc là hông biết trồng gì khác? Rồi Tết năm tới lại bán để than ế tiếp.

Muốn khỏi ế thì bán ít lại, trưng mấy tấm hình mẫu thôi, chừng nào khách chịu mua thì mới xách chậu bông ra giao hàng.

Mỗi năm khi gần Tết
Lại thấy nguyên chợ hoa
Bày chậu đào quất cảnh
Bên phố đông người qua
Bao nhiêu người chụp ảnh
Tấm tắc ngợi khen hoài
Hoa xanh đỏ đủ thứ
Như chào đón ngày xuân
Nhưng mỗi năm mỗi ế
Người mua ở nơi đâu
Cúc bỏ đầy thùng rác
Thược dược quăng ra đường
Thương hồ vẫn ngồi bán
Trên đường không ai mua
Mai vàng rơi trên đất
Nhiều người đi lượm lên
Năm sau chợ lại mở
Lại thấy trưng tùm lum
Những hàng hoa năm cũ
Lại ở đây như thường
(Vũ đình Liệng)

[Thùy Linh]

:)
Thơ nhại của Ốc cũng hay dữ dằn ha .

Chợ hoa Nguyễn Huệ chị ba có đi, cả ban ngày và giác tối . Tối đi vào như bát quái trận đồ bị dòng người đưa đi theo một chiều mệt muốn nghỉ thở từ đầu cho đến cuối mới ra khỏi được, sợ luôn.
Chợ hoa Tết tại Huế cũng có đi mà ban ngày.
~~
Năm nào người trồng hoa Tết cũng có thương lái đến mua về bán sĩ cho người khác, hay bán lẻ, có loại hoa bán hết sạch cũng có hoa dư lại bỏ, mai thì cắt nhánh bỏ đem thân cây mai về, đúng !
Nhưng người bán đến cuối cùng dù dư cũng đã có lời, phần bỏ là mất bớt lời chứ không có lỗ .

Nhưng không năm nào tệ như năm nay, cả làng hoa nông dân cũng trồng hoa Tết như mọi năm số lượng rất lớn, lại không có thương lái đến mua, hoặc đặt cọc mà bỏ tiền cọc chạy luôn, vài người mua số lượng ít, bán lẻ tẻ không có cơ hội ra đến chợ, mấy chục ngàn chậu hoa nằm đó phải bỏ hết ...chỉ một chỗ thôi, còn bao nhiêu chỗ khác như Sa Đéc, Lai Vung, Vĩnh Long, Mỹ Tho, ...

Coi clip này mới thấy ...28 Tết mà trong vườn hoa còn bạt ngàn, mo^.t chủ mà còn 15 ngàn chậu hoa nằm đó, bao nhiêu công cán, vốn liếng, thời gian, nhân công (1 ngày 400 ngàn = khoảng USD $14) mà chủ vườn không bán sĩ cho ai được, hoặc chịu bán huề vốn hay lỗ vốn .
Long An

https://youtu.be/Z35y-zLGxzY?si=Va6-r3TQ2WdrTvXa

[Thùy Linh]

Mai năm nay bị dội nên rớt giá bán rất rẻ, công chiết nhánh, chăm sóc cả năm, tiền phân, thuốc sâu, chậu, đủ thứ .
Ở VN mua một chậu mai rồi sang năm người ta không cần mua nữa.

Thấy người chị hồi ở chợ Biên Hoà mua chậu mai lớn thật lớn, Tết xong người ta chở đi chăm sóc ăn tiền công, gần Tết chở đến.
Mai trồng trong chậu không biết chăm năm sau không ra hoa . Bây giờ chị về hưu dọn qua cù lao ở gần bờ sông thì trồng vườn mai luôn nên không cần mua .


https://youtu.be/ZrbSY67u138?si=MO_ITeJtAJn1MWIo

[chieclavotinh]

https://m.media-amazon.com/images/I/61GsWdTC3fL._AC_UF1000,1000_QL80_.jpg

Dân tộc… lưu vong
Ngọc Vinh

1. Trong lịch sử nhân loại, có hai dân tộc chịu số phận bi thảm hơn các dân tộc khác. Rất không may, một trong hai lại là dân tộc Việt chúng ta. Một trong hai còn lại là Do Thái.

Cái “lỗi” của dân tộc Do Thái là sinh ra Chúa rồi hành hình Chúa trên thập giá. Họ đã bị kỳ thị, xua đuổi, bị truy bức giết hại và lưu vong khắp nơi. Năm 1947, cái dân tộc rã rời nát vụn đó đã cùng nhau gom góp từng đồng tiền, từng mảnh đất để gầy dựng lại quốc gia của mình. Định mệnh bi thảm của dân tộc đã khiến họ gắn kết với nhau thành một khối, nhờ đó quốc gia Israel đã phát triển không ngừng. Một mình họ đã đánh bại quân đội của liên minh các nước Ả rập để bảo vệ sự tồn vong của đất nước. Và giờ, họ đã có bom nguyên tử…

Khác với dân tộc Do Thái lưu vong hơn ngàn năm trước, dân Việt chỉ bắt đầu lưu vong đại trà từ sau 30 Tháng Tư, 1975. Dân tộc này không hành hình Chúa nhưng vẫn phải chịu một định mệnh bi thảm không kém. Cuộc chiến tranh giữa hai miền anh em với vũ khí bom đạn của ngoại bang kết thúc, đất nước được gom về một mối những tưởng sẽ bắt đầu một thời đại vàng son, nhưng không ngờ, thời đại đó biến thành một cuộc phân ly bi thảm.

Vượt qua cả dân tộc Do Thái, người Việt “vươn lên” dẫn đầu lịch sử lưu vong của nhân loại bằng cuộc di cư chính trị quy mô nhất về mặt số lượng từ trước đến nay. Hàng triệu người đã lao ra biển trên những chiếc tàu đánh cá các loại để thoát khỏi đất mẹ của mình, chấp nhận cả cái chết để… lưu vong. Một phần của dân tộc đã làm mồi cho cướp biển cho cá mập và bị nhốt trong những trại tị nạn nghẹt thở ở các nước Đông Nam Á đồng liêu.

Cuộc di cư khốc liệt của người Việt đã đưa họ đến khắp nơi trên thế giới, kể cả Châu Phi, điều mà trước 1975, cả hai miền Nam Bắc đều không hề có. Tâm thức lưu vong kể từ mốc thời gian đó, đã phục kích trong các tầng lớp dân Việt, đóng đinh trong đầu họ cho đến tận ngày nay, không ngơi nghỉ và không có cơ hội để chấm dứt…

2. Sau 30 Tháng Tư, 1975, ở Phan Thiết quê tôi, người vượt biên bằng đường biển rất nhiều do thành phố này sống bằng kinh tế biển với rất nhiều tàu đánh cá. Người Phan Thiết không chỉ giúp “đồng bọn” quê mình vượt biển mà còn giúp cả dân Sài Gòn, với giá vài ba cây vàng/người, có khi chủ tàu chỉ thu đủ sở hụi để mua dầu, thực phẩm và đút lót cho bộ đội biên phòng. Có nguyên một làng chài hay cả xóm đạo vượt biên sạch.

Sau đó, khi đất nước đói meo, thì những người vượt biên bắt đầu góp phần gầy dựng quê nhà bằng… những thùng hàng gởi về từ nước ngoài. Dân quê tôi gọi đó là hàng thùng. Một người vượt biên thoát được qua nước ngoài thì cả gia đình được nhờ, cả gia đình cùng thoát thì dòng họ được nhờ. Dân sống bằng hàng thùng chả cần làm gì vẫn phong lưu vì nhận hàng thùng đều đặn gởi về. Gia đình nào sống bằng hàng thùng thì con trai rất dễ lấy vợ và con gái, dù xấu, cũng rất dễ lấy chồng. Tâm thế chờ đợi hàng Mỹ, hàng Tây đã ăn sâu từ đó vào ký ức của cộng đồng. Không chỉ chờ đợi hàng thùng và đô la từ nước ngoài, người thân trong nước của các Việt kiều thường xuyên sống trong tâm trạng chờ đợi được bảo lãnh. Gặp nhau là họ hỏi thăm nhau bằng một câu cửa miệng: “bao giờ đi?” Đi ở đây chính là lưu vong, là thoát khỏi nơi họ chôn nhao cắt rún!

3. Năm 2017, tôi đi du lịch Mỹ để thăm thú bạn bè định cư ở đất nước này. Ngày tôi đi cũng là ngày một nhà báo đồng nghiệp rất thân với tôi tại Đài Phát Thanh TP.HCM xách va ly qua Mỹ để… lưu vong. Anh đã nghỉ hưu và được gia đình bảo lãnh. Rất nhiều nhà báo mà tôi quen biết khi về hưu đã sang Mỹ định cư, coi việc lưu vong là điều hết sức bình thường. Ai thắc mắc tuổi già còn sang Mỹ để làm gì, cứ hỏi họ đi rồi sẽ nhận được câu trả lời.

Tại Mỹ, tôi ghé San Jose thăm L.Hoàng, bạn học thời trung học của tôi ở Phan Thiết. Năm 1977, trong khi tôi đi bộ đội thì Hoàng vượt biên. Cậu qua Mỹ rồi tiếp tục học hành để lấy bằng kỹ sư, giờ cậu là trưởng một bộ phận trong một công ty có 5,000 căn hộ cho thuê. Cậu ở trong khu da trắng, với một ngôi nhà trị giá $800,000 và lái chiếc “Mẹc” 7 chỗ.

Mười bảy tuổi, Hoàng đã là nhà tổ chức vượt biên cho người khác và từng vô tù ngồi 6 tháng. Sau khi tổ chức nhiều chuyến tàu vượt biển thành công, cậu cùng 5 anh chị em của mình quyết định ra đi. Giờ họ cùng nhau sinh sống trên đất Mỹ. Hoàng bảo tôi khi gặp lại, rằng gia đình cậu lúc đó nghèo quá và thấy đất nước cũng nghèo quá nên vượt biên là con đường duy nhất mà cậu buộc phải lựa chọn. Cậu bảo,“tao đâu muốn sống lưu vong, nhưng không vượt biên làm sao có tương lai. Nước Mỹ lúc đó là miền đất hứa và họ đã cưu mang tao nên cuối cùng tao cũng quen với cuộc sống bên này.”

Đã có 3 thế hệ người Việt sống lưu vong trên đất Mỹ, thế hệ thứ nhất là những người bỏ chạy khỏi nước khi quân đội miền Bắc tràn vào Sài Gòn và những người vượt biển. Thế hệ thứ hai là các sĩ quan VNCH và gia đình họ qua đây theo diện HO cùng với những người được thế hệ thứ nhất bảo lãnh. Thế hệ thứ 3 là con em người Việt sang du học, tìm kiếm việc làm, định cư và bảo lãnh cha mẹ. Trong số cha mẹ này có rất nhiều cán bộ nhà nước, họ đầu tư tiền bạc cho con cái ăn học, mua nhà cửa, gởi tiền vào tài khoản ngân hàng và chờ đợi thời cơ để… lưu vong. Tiền họ có được, dĩ nhiên đến từ túi của nhân dân, vì lương tháng của Thủ tướng Việt Nam chưa tới 20 triệu đồng Việt Nam (khoảng $850) thì họ lấy gì để nuôi con du học?

4. Mỗi năm, người Việt trong nước bỏ tiền tỉ đô la để mua nhà ở Mỹ. Ai có khả năng này? Chỉ có cán bộ và doanh nhân. Ở một thành phố của quận Cam, có cả một” ngôi làng” của cán bộ nhà nước. Họ chuyên sống bằng hồn của Trương Ba nhưng da hàng thịt. Họ ở Việt Nam, làm việc trong bộ máy của chế độ nhưng tâm hồn thì để trong những ngôi nhà ở Mỹ. Ở đó có con cháu họ chờ sẵn. Giống như Võ Kim Cự Formosa vậy, nếu cần thiết lên đường xuất ngoại là đi thôi. Tiền đã gởi, nhà đã mua, con cháu đã chuẩn bị đón chào. Tôi biết Tổng biên tập một tờ báo nọ, vẫn đương chức ở Việt Nam nhưng đã có thẻ xanh ở Mỹ. Tổng biên tập phải là đảng viên, nhưng chuyện này dễ ẹt, một khi lòng người đã muốn… lưu vong thì không có gì là không thể. Có Tổng biên tập một tờ báo chửi Mỹ không còn nước non gì, thế mà cuối đời xách đít qua Mỹ để sống… lưu vong.

Các nhà báo đàn anh tôi, cùng lứa tuổi tôi hoặc nhỏ hơn ở Sài gòn, bằng cách này cách khác, đều gởi con du học Mỹ hoặc Úc. Đó là tương lai mới không chỉ cho con cái họ mà cho cả họ. Giờ họ là công dân Việt Nam nhưng mai mốt đây họ sẽ là công dân Mỹ Úc, nếu muốn. Cả đất nước đều như vậy. Nhiều công dân Việt hiện nay đã lên kế hoạch cho cuộc sống tương lai của mình không gắn với Việt Nam. Dân thường, cán bộ viên chức, nhà văn nhà báo, lãnh đạo cấp cao… Không từ một tầng lớp nào. Ai dám chắc rằng các lãnh đạo cao cấp ko chọn trước cho mình một chỗ để… lưu vong khi cần thiết. Cuộc đời, thời cuộc mà, đâu nói trước được điều gì. Người thân Mỹ chọn chỗ sẵn ở Mỹ, người thân Tàu chọn chỗ sẵn ở Tàu. Có biến là “dzọt” thôi. Vậy thì làm sao trách các công dân Việt thu nhập thấp tìm qua Đài Loan hay Nhật Bản để… lưu vong bất hợp pháp. Đã lưu vong thì bình đẳng, giống như sự bình đẳng của con người trong tuyên ngôn nhân quyền vậy, dù người giàu tiền và nghèo tiền thì chọn cách lưu vong khác nhau.

5. Vậy tại sao người Việt lại khát khao… lưu vong như thế? Câu hỏi này quá dễ trả lời bằng câu thành ngữ Việt Nam “đất lành chim đậu.”

Khi đất mẹ không còn lành thì người dân Việt sẽ tìm cách ra đi như một tất yếu để tìm đến mảnh đất lành hơn. Không ai muốn tương lai gia đình con cái mình sống trong môi trường nhiễm độc, nền giáo dục – y tế thiếu chất lượng, sự bất nhất giữa nói và làm của những người điều hành xã hội, sự giả dối lừa lọc nhau giữa người và người, niềm tin cùn mòn vì mọi thứ đều có thể làm giả, từ học vấn giả, nhân cách giả, đến cả lịch sử cũng bị làm giả; những “thành phố đáng sống” thì kẹt xe và ngập nước quanh năm, sinh mạng con người không biết “đứt bóng” lúc nào bởi tai nạn giao thông; dân sinh thì khổ ải, dân chủ và dân quyền thì lắm vấn đề và người dân thì bị cấm đoán nói lên sự thật của đất nước mình… vân vân và vân vân. Đó là chưa kể nỗi sợ hãi bị mai phục và thôn tính đến từ anh bạn vàng ròng láng giềng khổng lồ phương Bắc…

6. Chưa bao giờ tôi muốn sống lưu vong, nhưng tôi lại muốn con cái mình được đào tạo bởi nền giáo dục Mỹ, Úc và đó cũng là nơi sinh sống thật tuyệt cho chúng nếu chúng muốn… lưu vong. Tâm thức cá nhân được định hình từ tâm thức xã hội, do vậy ngay trong bản thân, tôi đã bị tâm thức lưu vong chế ngự, kể từ khi đứa con của tôi bắt đầu xách cặp tới trường để học… tiếng Anh.

Một quốc gia sao có thể hùng cường khi người dân của quốc gia ấy cứ nhấp nhổm… lưu vong và không coi trọng đất nước của mình? Khó có thể gắn kết những con người nhấp nhổm ấy lại với nhau bằng tình cảm quốc gia để đoàn kết như dân Do Thái.

Ai cũng biết rằng, kẻ lưu vong là kẻ bị nhổ bật gốc rễ khỏi quê hương, như bụi lúa bị nhổ bật khỏi ruộng nước. Đó là một nỗi đau từng là điều không chịu nổi đối với người tha hương xa xứ, vậy mà giờ đây, nó đang biến thành một món ăn tâm lý hạng nhất của người Việt chúng ta. Vì đâu nên nỗi cuộc này, hả người?

[Triển]

Ai cũng biết rằng, kẻ lưu vong là kẻ bị nhổ bật gốc rễ khỏi quê hương, như bụi lúa bị nhổ bật khỏi ruộng nước. Đó là một nỗi đau từng là điều không chịu nổi đối với người tha hương xa xứ, vậy mà giờ đây, nó đang biến thành một món ăn tâm lý hạng nhất của người Việt chúng ta. Vì đâu nên nỗi cuộc này, hả người?


Vị phó cục trưởng nhấn mạnh rằng “Đây là cơ hội cho chúng ta tiếp tục duy trì và ổn định thị trường lao động ngoài nước, đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài”.

Trong hàng chục năm nay, Việt Nam thực hiện chính sách đưa người lao động tới các nước đối tác để giải quyết một loạt vấn đề gồm tạo công ăn việc làm, giảm sức ép về việc làm trong nước, học hỏi nâng cao tay nghề, cải thiện đời sống của người lao động và gia đình họ, và thu ngoại tệ về cho đất nước.


Việt Nam đã "thống nhất".... 49 năm rồi. Chính xác, sang năm là đúng "nửa thế kỷ" thống nhất. Nhưng nước VN thì vẫn chìm đắm trong khổ lụy vì sự lãnh đạo tài tình của đảng csVN. Giải quyết nạn thất nghiệp bằng cách đưa dân ra nước ngoài làm thuê. Dân không chống lại, thì chỉ có nước chịu sự chi phối của cái đảng đó thôi. 49 năm rồi mà vẫn còn người hỏi "vì sao nên nỗi". Một thế hệ được tính 30 năm. 49 năm rồi là đã có 2 thế hệ, dường như người ta không học được điều gì cả.

[ốc]

Vô Thưởng vô phạt:

Vietnam loses its second president in two years
https://www.theguardian.com/world/2024/mar/21/vietnam-president-vo-van-thuong-resignation


President Vo Van Thuong’s alleged “violations and flaws have negatively affected public perception, as well as the reputation of the party and the state”, state media reported on Wednesday, citing an announcement from the Central Committee of the Communist party of Vietnam. No further details of any alleged violations were released.

Thuong held the role of president for just over a year after Nguyen Xuan Phuc, his predecessor, was forced out due to corruption scandals involving officials under his control.

Vietnam’s parliament approved Thuong’s resignation in a closed session at an extraordinary meeting on Thursday, according to the state-run Tuoi Tre news website, and is set to discuss his replacement.

Đổi tới đổi lui thì cũng vẫn là một đảng độc tài cai trị hoài và làm sai hoài.

Vậy nên những thứ tai ương
Ở không yên ổn ngồi không vững vàng
Mác đưa lối đảng đưa đường
Lạc hoài giữa bốn bức tường mà chi
(Việt thường tân thanh)

[chieclavotinh]

Sợ Cả Tiếng Đàn Guitar
Nguyệt Quỳnh

Khi tiếng khô khốc của cánh cửa nhà giam đóng sập lại
Vẫn có tiếng đàn văng vẳng
Bởi những dây đàn từ trái tim ấy
Vẫn ngân nga

Đất nước chúng tôi – kinh thánh và đàn guitar
Vẫn vang lên từ những xà lim đầy bóng tối
Nơi tình yêu từ đáy tim con người cất lên tiếng nói
Bằng những rung động dào dạt thiết tha
Nơi cuộc đời giáng xuống con người vô vàn tai hoạ

Người ta đã đánh gãy chân chị
Người ta lăng mạ chị
Người ta làm nhục chị
Nhưng có lẽ chỉ chúng ta mới có khả năng làm nhục chính mình

Chị không nhục và thế là cả một hệ thống cường quyền bị lăng nhục
Họ điên cuồng truy bắt
Họ tống giam chị
Họ biến nhà tù thành nơi sống ý nghĩa nhất
Nơi có tuổi trẻ, nhiệt huyết và tình yêu

Nơi người ta giam nhốt Phan Kim Khánh, Trần Hoàng Phúc, Trịnh Bá Phương…
Nơi người ta còng tay Phạm Chí Dũng, Nguyễn Tường Thuỵ, Châu Văn Khảm…
Nơi con người nói với đất nước mình
Bằng tiếng nói thật thà của con tim

Ôi! Làm thế nào tình yêu đó lại chỉ có ở những xà lim
Mà nó không ở cùng trái tim anh, tim chị?

Phố ngoài kia cờ và hoa bay trong mộng mị
Người chen chúc người
Sao vẫn cô đơn
Ở ngoài kia không còn ai nói về quê hương
Ngoài những chiếc còi rỗng
Những bài diễn văn dài thậm thượt
Của một thời đã qua rất lâu

Ôi! Dân ta sống mỗi ngày và mơ về một đất nước ở đâu đâu
Dân ta đói và khát
Không phải gạo cơm
Dân ta đói và khát nhiều thứ khác
Như đêm dài đói những ban mai

Làm thế nào chúng ta có thể nói với con mình về một đất nước tương lai
Khi những phiên toà “Chuột” tiếp tục ném người vào ngục tối
Làm thế nào cho tôi đừng gian dối
Với tâm hồn như trang giấy trắng thơ ngây!

Và thế là con thà chết ở eo biển Manche
Hay ở Grays trên chiếc xe bít bùng đông lạnh
Con thà chết cũng không chọn nơi này
Với “Chính trị bình dân” với “Phản kháng phi bạo lực”
Với “Báo cáo Đồng Tâm” với “Tội ác phải bị trừng phạt”

Ôi! Chúng ta quay lưng – Chúng ta ngoảnh mặt
khi tự do của chính mình bị giẵm đạp
Nói gì đến nỗi đau của tha nhân
Chúng ta đi về chẳng hề bâng khuâng
Như những con sâu nằm êm trên lá nát
Mặc cho dân mình vật vã với oan sai

Chúng ta sống mỗi ngày không cần biết đến ngày mai
Chúng ta hoang mang
Chúng ta sợ hãi

Như lãnh đạo đất nước này – chúng đang sợ …
Sợ đám đông
Sợ người ngay
Sợ lời nói thật
Và, sợ… cả tiếng đàn guitar

[chieclavotinh]

https://www.youtube.com/watch?v=kJV3jVNEIsc


Sài Gòn giải phóng tôi
Nguyễn Quang Lập

Mãi tới ngày 30 Tháng Tư, 1975, tôi mới biết thế nào là ngày sinh nhật. Quê tôi người ta chỉ quan tâm tới ngày chết, ngày sinh nhật là cái gì rất phù phiếm. Ngày sinh của tôi ngủ yên trong học bạ, chỉ được nhắc đến mỗi kỳ chuyển cấp. Từ thuở bé con đến năm 19 tuổi chẳng có ai nhắc tôi ngày sinh nhật, tôi cũng chẳng quan tâm. Đúng ngày “non sông thu về một mối” tôi đang học Bách Khoa Hà Nội, cô giáo dạy toán xác suất đã cho hay đó cũng là ngày sinh nhật của tôi. Thật không ngờ. Tôi vui mừng đến độ muốn bay vào Sài Gòn ngay lập tức, để cùng Sài Gòn tận hưởng “ngày trọng đại.”

Kẹt nỗi tôi đang học, ba tôi không cho đi. Sau ngày 30 Tháng Tư, cả nhà tôi đều vào Sài Gòn trừ tôi. Ông bác của tôi dinh tê vào Sài Gòn năm 1953, làm ba tôi luôn ghi vào lý lịch của ông và các con ông hai chữ “đã chết,” giờ đây là triệu phú số một Sài Gòn. Ba tôi quá mừng vì ông bác tôi còn sống, mừng hơn nữa là “triệu phú số một Sài Gòn.” Ông bác tôi cũng mừng ba tôi hãy còn sống, mừng hơn nữa là“gia đình bảy đảng viên Cộng Sản.” Cuộc đoàn tụ vàng ròng và nước mắt. Ông bác tôi nhận nước mắt đoàn viên bảy đảng viên Cộng Sản, ba tôi nhận hơn hai chục cây vàng đem ra Bắc trả hết nợ nần còn xây được ngôi nhà ngói ba gian hai chái. Sự đổi đời kỳ diệu.

Dù chưa được vào Sài Gòn nhưng tôi đã thấy Sài Gòn qua ba vật phẩm lạ lùng, đó là bút bi, mì tôm và cassette của thằng Minh cùng lớp, ba nó là nhà thơ Viễn Phương ở Sài Gòn gửi ra cho nó. Chúng tôi xúm lại quanh thằng Minh xem nó thao tác viết bút bi, hồi đó gọi là bút nguyên tử. Nó bấm đít bút cái tách, đầu bút nhô ra, và nó viết. Nét mực đều tăm tắp, không cần chấm mực không cần bơm mực, cứ thế là viết. Chúng tôi ai nấy há hốc mồm không thể tin nổi Sài Gòn lại có thể sản xuất được cái bút tài tình thế kia.

Tối hôm đó thằng Mình bóc gói mì tôm bỏ vào bát. Tưởng đó là lương khô chúng tôi không chú ý lắm. Khi thằng Minh đổ nước sôi vào bát, một mùi thơm rất lạ bốc lên, hết thảy chúng tôi đều nuốt nước bọt, đứa nào đứa nấy bỗng đói cồn cào. Thằng Minh túc tắc ăn, chúng tôi vừa nuốt nước bọt vừa cãi nhau. Không đứa nào tin Sài Gòn lại có thể sản xuất được đồ ăn cao cấp thế kia. Có đứa còn bảo đồ ăn đổ nước sôi vào là ăn được ngay, thơm ngon thế kia, chỉ giành cho các du hành vũ trụ, người thường không bao giờ có.

Thằng Minh khoe cái cassette ba nó gửi cho nó để nó học ngoại ngữ. Tới đây thì tôi bị sốc, không ngờ nhà nó giàu thế. Với tôi cassette là tài sản lớn, chỉ những người giàu mới có. Năm 1973 quê tôi lần đầu xuất hiện một cái cassette của một người du học Đông Đức trở về. Cả làng chạy đến xem máy ghi âm mà ai cũng đinh ninh đó là công cụ hoạt động tình báo. Suốt mấy ngày liền, dân làng tôi say sưa nói vào máy ghi âm rồi bật máy nghe tiếng của mình. Tôi cũng được nói vào máy ghi âm và thất vọng vô cùng không ngờ tiếng của tôi lại tệ đến thế. Một ngày tôi thấy tài sản lớn ấy trong tay một sinh viên, không còn tin vào mắt mình nữa. Thằng Minh nói, rẻ không à. Thứ này chỉ ghi âm, không có radio, giá hơn chục đồng thôi, bán đầy chợ Bến Thành. Không ai tin thằng Minh cả. Tôi bĩu môi nói với nó, cứt! Rứa Sài Gòn là tây à? Thằng Mình tủm tỉm cười không nói gì, nó mở casette, lần đầu tiên chúng tôi được nghe nhạc Sài Gòn, tất cả chết lặng trước giọng ca của Khánh Ly trong Sơn Ca 7. Kết thúc Sơn Ca 7, thằng Hoan bỗng thở hắt một tiếng thật to và kêu lên, đúng là tây thật bay ơi!

Sài Gòn là tây, điều đó hấp dẫn tôi đến nỗi đêm nào tôi cũng mơ tới Sài Gon. Kì nghỉ hè năm sau, Tháng Tám năm 1976, tôi mới được vào Sài Gòn. Ba tôi vẫn bắt tôi không được đi đâu, “ở nhà học hành cho tử tế,” nhưng tôi đủ lớn để bác bỏ sự ngăn cấm của ông. Hơn nữa cô họ tôi rất yêu tôi, đã cho người ra Hà Nội đón tôi vào. Xe chạy ba ngày ba đêm tôi được gặp Sài Gòn.

Tôi sẽ không kể những gì lần đầu tôi thấy trong biệt thự của ông bác tôi, từ máy điều hòa, tủ lạnh, ti vi tới xe máy, ô tô, cầu thang máy và bà giúp việc tuổi năm mươi một mực lễ phép gọi tôi bằng cậu. Ngay mấy cục đá lạnh cần lúc nào có ngay lúc đó cũng đã làm tôi thán phục lắm rồi. Thán phục chứ không ngạc nhiên, vì đó là nhà của ông triệu phú. Xin kể những gì buổi sáng đầu tiên tôi thực sự gặp gỡ Sài Gòn.

Khấp khởi và hồi hộp, rụt rè và cảnh giác tôi bước xuống lòng đường thành phố Sài Gòn và gặp ngay tiếng dạ ngọt như mía lùi của bà bán hàng tạp hóa đáng tuổi mạ tôi. Không nghĩ tiếng dạ ấy dành cho mình, tôi ngoảnh lại sau xem bà chủ dạ ai. Không có ai. Thì ra bà chủ dạ khách hàng, điều mà tôi chưa từng thấy. Quay lại thấy nụ cười bà chủ, nụ cười khá giả tạo. Cả tiếng dạ cũng giả tạo nhưng với tôi là trên cả tuyệt vời. Từ bé cho đến giờ tôi toàn thấy những bộ mặt lạnh lùng khinh khỉnh của các mậu dịch viên, luôn coi khách hàng như những kẻ làm phiền họ. Lâu ngày rồi chính khách hàng cũng tự thấy mình có lỗi và chịu ơn các mậu dịch viên. Nghe một tiếng dạ, thấy một nụ cười của các mậu dịch viên dù là giả tạo cũng là điều không tưởng, thậm chí là phi lý.

Tôi mua ba chục cái bút bi về làm quà cho bạn bè. Bà chủ lấy dây chun bó bút bi và cho vào túi nylon, chăm chút cẩn thận cứ như bà đang gói hàng cho bà chứ không phải cho tôi. Không một mậu dịch viên nào, cả những bà hàng xén quê tôi, phục vụ khách hàng được như thế, cái túi nylon gói hàng càng không thể có. Ai đòi hỏi khách hàng dây chun buộc hàng và túi nylon đựng hàng sẽ bắt gặp cái nhìn khinh bỉ, vì đó là đòi hỏi của một kẻ không hâm hấp cũng ngu đần. Giờ đây bà chủ tạp hóa Sài Gòn làm điều đó hồn hậu như một niềm vui của chính bà, khiến tôi sửng sốt.

Cách đó chưa đầy một tuần, ở Hà Nội tôi đi sắp hàng mua thịt cho anh cả. Cô mậu dịch viên hất hàm hỏi tôi, hết thịt, có đổi thịt sang sườn không? Dù thấy cả một rổ thịt tươi dưới chân cô mậu dịch viên tôi vẫn đáp, dạ có! Tranh cãi với các mậu dịch viên là điều dại dột nhất trần đời. Cô mậu dịch viên ném miếng sườn heo cho tôi. Cô ném mạnh quá, miếng sườn văng vào tôi. Tất nhiên tôi không hề tức giận, tôi cảm ơn cô đã bán sườn cho tôi và vui mừng đã chụp được miếng sườn, không để nó rơi xuống đất. Kể vậy để biết vì sao bà chủ tạp hóa Sài Gòn đã làm tôi sửng sốt.

Rời quầy tạp hóa tôi tìm tới một quán cà phê vườn. Uống cà phê để biết, cũng là để ra dáng ta đây dân Sài Gòn. Ở Hà Nội tôi chỉ quen chè chén, không dám uống cà phê vì nó rất đắt. Tôi ngồi vắt chân chữ ngũ nhâm nhi cốc cà phê đen đá pha sẵn, hút điếu thuốc Captain, tự thấy mình lên hẳn mấy chân kính. Không may tôi vô ý quờ tay làm đổ vỡ ly cà phê. Biết mình sắp bị ăn chửi và phải đền tiền ly cà phê, mặt cậu bé hai mươi tuổi đỏ lựng. Cô bé phục vụ chạy tới vội vã lau chùi, nhặt nhạnh mảnh vỡ thủy tinh với một thái độ như chính cô là người có lỗi. Cô thay cho tôi một ly cà phê mới nhẹ nhàng như một lẽ đương nhiên. Tôi thêm một lần sửng sốt.

Một giờ sau tôi quay về nhà ông bác, phát giác sau nhà là một con hẻm đầy sách. Con hẻm ngắn, rộng rãi. Tôi không nhớ nó có tên đường hay không, chỉ nhớ rất nhiều cây cổ thụ tỏa bóng sum sê, hai vỉa hè đầy sách. Suốt buổi sáng hôm đó tôi tha thẩn ở đây. Quá nhiều sách hay, tôi không biết nên bỏ cuốn gì mua cuốn gì. Muốn mua hết phải chất đầy vài xe tải. Giữa hai vỉa hè mênh mông sách đó, có cả những cuốn sách Mác-Lê. Cuốn Tư Bản Luận của Châu Tâm Luân và Hành Trình Trí Thức của Karl Marx của Nguyễn Văn Trung cùng nhiều sách khác. Thoạt đầu tôi tưởng sách từ Hà Nội chuyển vào, sau mới biết sách của Sài Gòn xuất bản từ những năm sáu mươi. Tôi hỏi ông chủ bán sách, ở đây người ta cũng cho in sách Mác-Lê à? Ông chủ quán vui vẻ nói, dạ chú. Sinh viên trong này học cả Mác-Lê. Tôi ngẩn ngơ cười không biết nói gì hơn.

Chuyện quá nhỏ, với nhiều người là không đáng kể, với tôi lúc đó thật khác thường, nếu không muốn nói thật lớn lao. Tôi không cắt nghĩa được đó là gì trong buổi sáng hôm ấy. Tôi còn ở lại Sài Gòn thêm 30 buổi sáng nữa, vẫn không cắt nghĩa được đó là gì. Nhưng khi quay ra Hà Nội tôi bỗng sống khác đi, nghĩ khác đi, đọc khác đi, nói khác đi. Bạn bè tôi ngày đó gọi tôi là thằng hâm, thằng lập dị. Tôi thì rất vui vì biết mình đã được giải phóng.

[chieclavotinh]

BA LẠNG VÀNG VÀ BA TRIỆU ĐÔ LA
Kiều Thị An Giang

Berlin, mùa Thu 2014. Một người bạn rủ tôi đi theo một phái đoàn tôn giáo, để thỉnh đạo, học hỏi và viết, bạn ấy bảo thế. Sau này, tôi biết, họ đi khảo sát tình hình bà con Việt kiều bên này để xây thêm một ngôi chùa. Thời điểm đó, tại Berlin, đã có ít nhất hai ngôi chùa của người Việt. Riêng chuyện xây chùa ở Đức là một câu chuyện khác. Câu chuyện mà tôi kể đây chỉ liên quan đến ba lạng vàng.

Trong phái đoàn tôn giáo có rất nhiều đại đức, hòa thượng trị vì những ngôi chùa nổi tiếng tại Việt Nam. Có một vị nhìn như La Hán, thâm u và phiêu diêu, không biết đường tu đã đến cửa nào. Còn lại, đại loại cũng như ta cả, từ ăn nói đến sinh hoạt, tham sân si đủ cả. Đó là điều khiến tôi ngỡ ngàng. Nhưng thôi, Mô Phật. Chuyện đâu biết đó. Ngày cuối cùng, các vị ấy đã làm một việc ngoài dự kiến là sang thăm chùa Linh Thứu, ngôi chùa nổi tiếng nhất Berlin về quy mô, lịch sử và số người thăm viếng. Chùa Linh Thứu vốn của bà con thuyền nhân, sau này xây dựng lại khang trang và là nơi hành lễ của bà con Phật tử khắp nơi, không phân biệt là thuyền nhân hay người ra đi từ miền Bắc. Một vị tùy viên báo chí (Hội “Phật giáo nhà nước”) hỏi tôi, có phải ngôi chùa ấy nổi tiếng chống… Cộng không? Ý ông ta là chống bà con “phía bên này”, và dĩ nhiên, chống phá “Đảng”. Câu trả lời là: Không.

Cả phái đoàn cùng mục sở thị chùa Linh Thứu. Lúc ở trong ngôi chùa ấy, tôi mới biết đoàn không chỉ có các tăng ni mà còn rất nhiều Phật tử đi cùng. Kiểu “ông thầy ăn một, bà cốt ăn hai”. Họ đi bằng tiền túi hay có ai bao thì không rõ. Bậu xậu khá đông. Rồi một người bạn chỉ vào một người đàn bà cao lớn đẫy đà, dáng quê kểnh nhưng lộ vẻ quan cách, Bạn ấy bảo rằng, bà kia là vợ ông ấy, ông nọ, to lắm, giá mà làm quen được thì hay. Tha hồ mà nhờ vả. Cứ tưởng sang đến đất nước tự do, chỉ cần sống đúng luật, làm công dân tốt của nước họ đã là hạnh phúc. Nhưng không, không ít người vẫn thích tìm đến những cây đa cây đề xin tý bóng râm.

Người bạn ấy vừa thách vừa năn nỉ tôi, làm thế nào xin được của bà phu nhân nọ cái… “card visit”. Thế là máu tò mò và yêng hùng nổi lên. Tôi đồng ý. Quan sát tình hình, tôi nhận ra bà ta đi cùng một nhóm người, trong đó có một cô gái trẻ, dáng như người giúp việc hay thư ký gì đó. Tôi tỉa ngay cô nàng. Sau năm phút nói chuyện, cô đưa cả hai tay cho tôi phán. Tình duyên, gia đạo, công danh. Chỉ ba câu, cô đã rối rít bám chặt lấy. Tôi lờ đi. Thính rải thế là đủ. Chỉ đợi cá lớn cắn câu.

Đoàn ra đến sân bay, tôi làm như vô tình đứng gần vị phu nhân nọ. Quan chức Việt Nam có ai không mê tín? Càng lên cao càng cần đến thần linh. Chồng làm càng to, bổng lộc càng nhiều, vợ con càng lê la đình chùa miếu mạo. Có bà còn hầu đồng theo bóng quanh năm. Tôi cứ theo cái quy luật ấy mà triển khai và hợp đồng tác chiến, chả phải thiên nhãn thiên thủ gì cả. Còn xem tay, xem tướng, cũng cần có chút kiến thức, nhưng chủ yếu dựa vào thần giao cách cảm, linh cảm, trực giác… (cái này đã giúp tôi tránh được vô số tai ương trong cuộc sống), cộng với kinh nghiệm sống, và một phần không nhỏ của tài…. bắt nọn, đoán mò.

Cô gái đang say đòn xán ngay đến. Một hai rằng chị xem nốt cho em đi, chị nói trúng quá, như nằm gậm giường ý. Lần này thì bà phu nhân giỏng cả hai tai lên nghe, sấn ngay vào. Rồi! Coi như cá đã cắn câu. Khi bà ta rút cái “card visit” ra đưa cho tôi, cô bạn đi cùng há hốc miệng vì thán phục. Chính mắt cô thấy bà ta tự làm quen chứ không phải tôi, nhé. Tôi đưa cho vợ chồng cô cái “card”, coi như hoàn thành lời thách đấu. Với tôi, tất cả những thứ ghi trong đó kèm chức vụ lằng nhằng đều vô nghĩa. Có điều, không ai biết tại sao bà phu nhân lại đưa cho tôi cái “card”.

Bàn tay bà ấy có hình cái quan tài nằm giữa cung phu. Tôi bảo. Bà cuống lên, thì thào với tôi, rằng bà đang cúng ba lạng vàng để đúc một cái chuông cho nhà chùa. Chùa nào thì bà không nói. Nhưng bà nói chùa ấy linh lắm cơ. Bao lâu nay, bà đi van vái, đút vàng để đúc chuông khắp nơi. Bà sang Đức không ngoài mục đích ấy. Cái tâm của bà hẳn động lòng Trời Phật, vì mỗi khi thỉnh chuông, vàng của bà sẽ lay động đủ mười phương. Có một điều tôi không nói với bà, rằng bà có cúng cả ngàn cây vàng cũng không xóa được cái quan tài nằm chình ình giữa cung phu. Phật chả độ vàng, Phật độ tâm, bà ạ.

Bởi bà ấy là phu nhân ông Nguyễn Bắc Son. Sau này tôi mới biết, đó là ông bộ trưởng hét ra lửa, xịt ra khói, ộc ra tiền những năm ấy. Ông là sĩ quan quân đội to vật vã, là Bộ trưởng Bộ Thông tin Truyền thông, là đại biểu Quốc hội… Ông Son dính vào vụ án tham nhũng ồn ào mà cuối năm ngoái bị xử tử hình nhưng gia đình kêu khóc vật vã xin tha và nộp lại ba triệu USD tiền nhận hối lộ. Không biết, nếu khi ấy, vợ ông Bắc Son cúng đủ ba triệu USD thì cái quan tài liệu có mờ đi không? Liệu có kết cục như hôm nay không?

Nói thêm tí ạ. Vụ chùa chiền hồi đó, tôi có lần tiếp xúc với một nữ Phật tử tại Berlin thuộc loại “hét ra oai, khạc ra tham vọng”, bàn tay thì ngắn mà muốn che cả trời. Hiện chị ấy đang ung thư máu giai đoạn cuối. Mô Phật. Hình như Phật tại tâm. Không phải tại nơi cửa chùa.

[Thùy Linh]

TL xin phép ké vô mục Việt Nam, không dám bình luận về mặt đạo đức của người bị nói hay người nói .

Sáng nay có người quen cho coi YouTube clip này.

TL chỉ nhìn vào khía cạnh an toàn, xăng mà vô chai tùm lụm còn chất vô bao dẫn xe đi bộ, xăng nhễu ra ai quăng tàn thuốc là nổ như một quả bom gây hoả hoạn, án mạng .


https://youtu.be/ebyyszoF0uE?si=epfZgNzcD6XXRXnZ

[005]

BA LẠNG VÀNG VÀ BA TRIỆU ĐÔ LA
Kiều Thị An Giang

Bởi bà ấy là phu nhân ông Nguyễn Bắc Son. Sau này tôi mới biết, đó là ông bộ trưởng hét ra lửa, xịt ra khói, ộc ra tiền những năm ấy. Ông là sĩ quan quân đội to vật vã, là Bộ trưởng Bộ Thông tin Truyền thông, là đại biểu Quốc hội… Ông Son dính vào vụ án tham nhũng ồn ào mà cuối năm ngoái bị xử tử hình nhưng gia đình kêu khóc vật vã xin tha và nộp lại ba triệu USD tiền nhận hối lộ. Không biết, nếu khi ấy, vợ ông Bắc Son cúng đủ ba triệu USD thì cái quan tài liệu có mờ đi không? Liệu có kết cục như hôm nay không?

Nói thêm tí ạ. Vụ chùa chiền hồi đó, tôi có lần tiếp xúc với một nữ Phật tử tại Berlin thuộc loại “hét ra oai, khạc ra tham vọng”, bàn tay thì ngắn mà muốn che cả trời. Hiện chị ấy đang ung thư máu giai đoạn cuối. Mô Phật. Hình như Phật tại tâm. Không phải tại nơi cửa chùa.


Nói tóm lại đại ý của bài này là:
"Sau lưng một người đàn ông tư bản đỏ là một người đàn bà tay vác cái hòm".
Ác nghiệp khó giải trừ. :)

[chieclavotinh]

Cuộc đầu độc vĩ đại ở Việt Nam
Thạch Thảo

Những chuyến xe đêm buồn thảm và tuyệt vọng

Từ bao nhiêu năm nay rồi, quê tôi có những chuyến xe đêm đi thành phố khởi hành lúc một giờ sáng, đến Sài Gòn lúc năm giờ. Có hai loại hành khách thường phải đi xe khuya như vậy: Một là người đi làm thuê và hai là người đi khám bệnh. Đến Sài Gòn lúc năm giờ sáng, người làm thuê kịp giờ đến xí nghiệp và người đi khám kịp vào bệnh viện “bắt số” để xếp hàng. Hành khách đi khám bệnh thường quen nhà xe và quen biết nhau vì họ đi lên đi xuống Sài Gòn tái khám từ năm này qua tháng nọ.

Trên xe, họ trò chuyện thân thiết, hiểu rõ hoàn cảnh gia đình cũng như bệnh tình của nhau, và thường nhắc đến những người bệnh vắng mặt. Cứ dăm ba chuyến xe không gặp thì hiểu là người ấy đã “về nhà” rồi, có nghĩa là về trên chuyến xe chở xác của bệnh viện. Đa số người bệnh trên những chuyến xe khuya ấy đều bệnh ung thư. Quê tôi bệnh ung thư nhiều vô số, đến nỗi có ai đó bị bệnh phải đi Sài Gòn khám là mọi người nói như mặc định “lại ung thư rồi”.

Ở cửa ngõ Sài Gòn hướng miền Tây có Bệnh viện Triều An, gần như đó là bệnh viện dành cho người miền Tây và dành cho bệnh nhân ung thư. Lúc ông Trầm Bê còn đương thời, ông đã dành một khoản từ thiện tài trợ cho bệnh nhân ung thư, bệnh nhân nghèo bệnh nặng được miễn giảm viện phí ở Triều An.

Con sông quê đã hết hiền hòa

Đa số bệnh nhân ung thư ở quê tôi là nông dân. Trong văn chương nghệ thuật, hình ảnh con sông quê luôn đẹp đẽ hiền hòa. Giờ khác rồi, những con sông quê miền Tây vẫn đẹp mà không hiền chút nào. Tất cả ô nhiễm tới nỗi không ai dám tắm sông nữa. Hình ảnh trẻ con bơi đùa trên sông là xưa rồi. Chúng biết sông rất dơ, hễ xuống sông tắm là sẽ bị ngứa, ghẻ lở, nhiễm độc.

Thành phố có công ty vệ sinh đô thị thu gom rác, chứ nông thôn làm gì có, bao nhiêu rác người dân đều thải xuống sông. Cống rãnh đều dẫn ra sông mà không bao giờ và không ai nghĩ đến chuyện xử lý nước thải. Chợ nông thôn hầu hết đều ở ven sông, tan buổi chợ là tất cả rác rến lùa hết xuống sông. Cách đây mươi năm, hầu hết người dân nông thôn đều đi vệ sinh trên cầu cá, tức là đào cái ao nuôi cá tra, phía trên làm cầu tiêu để lấy phân nuôi cá. Tất nhiên là cái ao có đường cống thông ra sông rạch, có nước ra vô. Sau khi cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt ra Chỉ thị 100 cấm cầu cá thì đỡ hơn, nhưng đây đó vùng quê vẫn còn.

Dù sao thì rác hữu cơ có dơ chút mà không độc. Những dòng sông quê nhiễm độc là bởi phân hóa học, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, những loại thuốc bảo vệ thực vật cực kỳ độc hại bón trên ruộng lúa, xong rồi xả hết ra sông. Miền Tây trồng lúa ba vụ một năm, đất không có thời gian hồi phục nên phải xài phân thuốc thật nhiều thì lúa mới trúng. Cứ nhìn những doanh nghiệp kinh doanh phân bón, thuốc nông nghiệp giàu lên như thế nào thì đủ biết người nông dân sản xuất lúa toàn bằng phân thuốc.

Khi được sử dụng xong, các chai thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ bỏ lăn lóc bên bờ ruộng hoặc liệng hết xuống sông, hầu như không ai xử lý đúng cách cả. Chúng ta biết là thuốc sâu độc hại ra sao, thuốc diệt cỏ còn hơn vậy. Những người tự tử bằng thuốc sâu thì còn cứu được, chứ uống thuốc cỏ là bó tay luôn. Nông dân biết hết, nhưng họ tỉnh bơ, họ vẫn trữ thuốc độc trong nhà, trong nhà bếp, pha thuốc vào bình xịt xong vứt chai thuốc lăn lóc sau hè. Thậm chí mấy quán tạp hóa ở quê bán thuốc sâu, phân bón chung với thực phẩm luôn.

Mấy anh nông dân than với tôi là mỗi khi đi xịt thuốc về, họ “mắc bịnh” cả tuần chưa hết: Nhức đầu, mệt mỏi, nóng sốt, bải hoải chân tay… Đó chính là tình trạng nhiễm độc thuốc trừ sâu, nhưng họ “quen” rồi, nếu khuyên họ mặc đồ bảo hộ lao động, đeo khẩu trang và kính bảo vệ thì họ không bao giờ nghe, vì “vướng víu khó làm việc”, họ bảo vậy. Những bệnh nhân ung thư tương lai là đây chứ đâu.

Người nông dân đã hết thật thà

Đến nhà nông dân, bạn sẽ thấy họ trồng riêng một mảnh ruộng, một mảnh vườn “đồ nhà”, tức là không bón phân xịt thuốc, để dành riêng nhà họ ăn. Họ biết rõ bón phân xài thuốc là rất độc nhưng họ vẫn làm – để lúa có năng suất cao, rau cải xanh tốt – để bán cho người khác ăn. Riêng gia đình họ khôn hơn, chỉ ăn đồ nhà. Chưa hết, nếu ngày xưa mua gạo về để lâu trong khạp, bạn thấy có mọt. Giờ kiếm không ra con mọt nào đâu, gạo đều đã được xử lý chất bảo quản, để bao lâu cũng không mọt, không mốc. Còn rau cải, người đi chợ có xu hướng tìm rau cải có sâu để bảo đảm không bị xịt phân thuốc, nhưng làm gì tìm ra được. Rau xanh mướt, nhưng đem về nhà để tới chiều là bấy nhầy ra, ủng thối.

Nhà nông bây giờ khỏe re, nuôi heo không còn lo cám gạo rau muống và xắt chuối cây như ngày xưa. Tất cả heo gà vịt cá tôm đều nuôi bằng thức ăn công nghiệp có chất tăng trọng. Đôi khi tôi nghĩ có phải vì thế mà con người cũng béo phì hơn xưa không, ăn thịt toàn chất tăng trọng cơ mà. Tôi có người bạn, con gái làm trang trại nuôi gà công nghiệp. Bạn nói, nó cho gà ăn toàn thuốc và thực phẩm công nghiệp nhập khẩu Trung Quốc, mở đèn, mở máy lạnh cho gà ăn suốt ngày đêm.

Chỉ 3 tuần lễ là con gà to 3-4 kg. Gà không thể đứng nổi, phải nằm ăn, vì xương không phát triển kịp đủ để nâng đỡ trọng lượng. “Bắt con gà lên sẽ thấy nó nặng trịch và thịt cứng ngắc, rất sợ” – bà bạn cho biết vậy. Gà nuôi bằng thuốc rất yếu, dễ chết, chỉ cần cúp điện tắt máy lạnh chừng vài mươi phút là gà ngã ra chết hết luôn. Họ còn nuôi thuốc cho gà đẻ trứng sai, trứng to và đẻ trứng hai tròng đỏ; nhưng con gà đẻ chỉ một, hai lứa là chết vì kiệt sức. Nếu như ở quê tôi không mấy ai ăn thịt gà công nghiệp thì cả Sài Gòn này đều ăn, nhất là các quán cơm gà bình dân bán cho công nhân và sinh viên. Gà vườn giá hai trăm ngàn trong khi gà công nghiệp chỉ khoảng bảy chục ngàn một ký, Người nghèo ăn đồ độc hại là điều đương nhiên rồi.

Người bán thực phẩm, những mụ phù thủy độc ác

Có lần tôi ra cảng cá, thấy cá từ tàu mang lên ướp nước đá nhão nhoét, tôi thắc mắc “Cá như này sao bán được?” Chủ vựa trả lời: Đây mới là cá tươi, bạn hàng mang cá về nhà sẽ “muối” hàn the và ure, hôm sau mang ra chợ thấy cứng sảng, tươi chong chớ mà ăn độc lắm á em.

Hàn the là chất cấm sử dụng trong thực phẩm, là chất độc và lưu trữ vĩnh viễn trong cơ thể mà không bị đào thải qua bài tiết, nhưng người dân quê vẫn sử dụng để bảo quản thực phẩm, làm cho thức ăn tươi lâu, cứng giòn và dai. Chả lụa ướp hàn the sẽ dai ngon và để ngoài nhiệt độ thường hàng tuần lễ không bị hư. Hàn the ướp dưa chuột, dưa kiệu cho giòn, hàn the hay formol dùng trong sản xuất bún, bánh phở cho dai và để được lâu. Người ta còn dùng Tynopal là chất tẩy trắng trong công nghiệp giấy để làm cho bún trắng sáng. Chập tối đi chợ chiều, tôi từng bắt gặp người bán rải từng vốc hàn the lên thớt thịt để giữ thịt có màu đỏ tươi; sáng mai đem ra bán lại, bán hết thịt cũ mới bán tới thịt tươi, trong khi người nội trợ cứ nghĩ đi chợ sớm sẽ mua được thịt tươi ngon, tội nghiệp biết bao!

Đi về vùng biển, tôi được bà con ngư dân chia sẻ một bí mật trong cách làm tôm khô. Tôm biển từ tàu đánh bắt xa bờ (đi ít nhất nửa tháng mới về) thì phải ướp để bảo quản. Cá có thể ướp nước đá, nhưng tôm tép thì không bởi tôm ướp nước đá sẽ bị đen đầu. Do đó, ngư dân phải muối tôm bằng hàn the để giữ được con tôm có màu tươi. Vậy là tôm khô biển rất độc hại, bạn chỉ nên ăn tôm biển từ những tàu đánh bắt gần bờ sáng đi chiều về mà thôi.

Cá khô cũng vậy. Bây giờ ra chợ hải sản khô người ta không thấy ruồi. Cả làng cá ven biển phơi cá lớp lớp trên giàn phơi bốc mùi tanh nồng cũng không thấy con ruồi nào đậu vào. Tại sao? Bạn bè miền biển cho tôi biết, gia đình họ tự phơi cá ăn chứ không bao giờ mua ở chợ, vì cá khô bây giờ đều được ngâm “thuốc ruồi”. Đó là một loại hóa chất diệt côn trùng mua từ bên kia biên giới Việt Nam – Campuchia, chỉ cần ngâm cá vào hóa chất, treo lên giàn một đêm là cá khô bán được, không cần phơi nắng, không bị ruồi bu sinh dòi, làm “cá một nắng” bằng cách ngâm thuốc sẽ bảo quản lâu mà không cần đông lạnh gì cả.

Người ta cũng phát hiện nhà kinh doanh hải sản nhuộm ruốc bằng phẩm màu công nghiệp, đó là chất Rhodamine B dùng nhuộm vải, có thể gây ngộ độc cấp tính và gây ung thư. Vàng Ô (Auramine O) là tên thương mại của chất diarylmethane. Đây là chất màu tổng hợp, chỉ được sử dụng trong công nghiệp để nhuộm và dùng để làm màu sơn quét tường. Thế nhưng người Việt dùng chất đó để nhuộm màu vàng cho măng và dưa cải! Và họ dùng oxyt đồng để nhuộm cho dưa chuột ngâm chua giữ được màu xanh tươi.

Ở Sài Gòn, dù thèm sầu riêng đến mấy tôi cũng không mua. Nhiều người giống như tôi vậy. Họ sợ sầu riêng ngâm thuốc. Con buôn đến từng vườn sầu riêng, bao mua hết vườn, trái non trái già gì họ cũng hái hết, rồi ngâm sầu riêng trong thùng hóa chất; vài hôm sau, sầu riêng chín đều, bán được hết. Những loại trái cây khác như táo, nhãn…, họ cũng ngâm hóa chất – gọi là thuốc phì, chỉ một đêm là táo nở to, trái trông rất ngon; long nhãn nở to đến nỗi nứt cả hạt ra.

Chợ Việt hàng Tàu

Khi tôi đi chợ mua rau củ, tôi chỉ mua hàng xấu, củ nhỏ đèo, màu ít tươi. Tôi nói KHÔNG với hàng Trung Quốc. Tất cả rau củ quả, gia vị như cà rốt, khoai tây, củ hành, tỏi, đường, bột ngọt… đều của Trung Quốc. Chợ Việt Nam toàn hàng Trung Quốc. Rau củ Trung Quốc củ to, màu tươi đẹp, bạn mua về để sáu tháng sau không hư hỏng. Và rất rẻ. Chính một chủ vựa hàng légume nói với tôi rằng, “hàng Trung Quốc vừa rẻ, vừa đẹp, để lâu không bị hư, thì chúng tôi (các nhà kinh doanh) tất nhiên là phải mua bán rồi”.

Khi đến cửa khẩu Tân Thanh, Lạng Sơn, tôi thấy bãi hoa quả Trung Quốc chuẩn bị đưa sang Việt Nam nồng nặc mùi hóa chất bảo quản. Mỗi thùng trái cây có một bịch hóa chất, bạn sẽ không bao giờ thấy nó bởi chủ vựa đã thủ tiêu mất trước khi bán cho người tiêu dùng. Vì vậy, trái cây Trung Quốc không cần bảo quản lạnh vẫn giữ tươi nguyên mấy tháng liền. Dân buôn bán vùng biên giới gọi đó là hàng nóng. Thật bất công khi hàng Việt Nam bán sang Trung Quốc phải là hàng lạnh, trái cây phải được bảo quản bằng xe container lạnh, trong khi hóa chất bảo quản của Trung Quốc bán sang Việt Nam đầy ắp ở chợ Kim Biên, Sài Gòn.

Trong khuôn khổ một bài viết, tôi không biết nói sao cho hết những nỗi khổ của người Việt Nam khi còng lưng làm lụng để rồi phải ăn toàn chất độc, sống trong môi trường nhiễm độc và chết sớm vì bệnh tật. Trung Quốc cung cấp thuốc độc và người Việt đầu độc lẫn nhau, một cuộc đầu độc vĩ đại có thể khiến đất nước và dân tộc này suy tàn, diệt vong.

[005]

Cuộc đầu độc vĩ đại ở Việt Nam
Thạch Thảo
có thể khiến đất nước và dân tộc này suy tàn, diệt vong.


Hồi năm tui đi, Việt Nam dân số có 53 triệu dân thôi. Bây giờ là 101 triệu. 46 năm cách biệt 48 triệu. Mỗi năm tăng hơn 1 triệu.
Mà số liệu tử vong nghe rằng không nhiều, cái population pyramid nhìn như cây thông, là cái hình mà các xứ thịnh vượng mơ ước.
Cho nên bị tàu đầu độc chết vài người no star where (không sao đâu) :)


https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b1/Vietnam_population_pyramid_01.04.2019.png

[dulan]

...
Ai hành lũ lụt...

https://i.postimg.cc/xTpxYYJw/IMG-20251103-191900.jpg (https://postimages.org/)

...

Mến chào N5, chieclavotinh và cả nhà :z57:

...

[chieclavotinh]

...
Mến chào N5, chieclavotinh và cả nhà :z57:


:-)


“Bên Thắng Cuộc” cũng vượt biên
NGUYỄN HÒA

Trên chuyến xe đò từ miền Nam California về San Francisco, ngồi phía sau tôi là ba cụ già rất hay chuyện. Thoạt đầu tôi nghĩ họ là người từ Sài Gòn ra đi bằng con đường vượt biển, hay đoàn tụ gia đình như rất đông đồng bào Việt Nam sống tại Mỹ. Sau một hồi nghe lỏm, tôi nhận ra họ nói giọng Bắc, mà lại là giọng Bắc sau 1975 của những người ở phía bắc vĩ tuyến 17 trong cuộc chiến Việt Nam. Tôi sinh ra ở miền Nam, lớn lên ở Sài Gòn sau chiến tranh, tôi nhận biết các giọng nói khá chính xác.

– Vâng đúng rồi ạ, tôi ở Hà Nội, còn ông bà kia ở Hải Phòng, chúng tôi đi vượt biên bằng thuyền năm 78, lúc đấy xua đuổi người Hoa đấy.

Hong Kong

Vào khoảng cuối năm 1979, 1980, từ Việt Nam, lần đầu tiên tôi biết rằng có những thuyền nhân, rời bỏ Việt Nam từ miền Bắc, miền của phe “thắng cuộc” trong cuộc chiến Việt Nam. Và họ đi thẳng, bằng thuyền buồm, từ Hải Phòng, Quảng Ninh sang Hong Kong, lúc đó vẫn còn là thuộc địa của nước Anh.

Sau 30-4-1975, tin tức về người thân, bạn bè, hàng xóm, thầy cô giáo,… vượt biển hầu như có hàng ngày trong các thành thị miền Nam, nơi sự áp chế của “chế độ mới” lên những người “bại trận” là rõ ràng nhất. Nhà cửa, tài sản bị trưng dụng, con cái không được học hành,… chỉ còn một đường là… đi!

Nay lại có thuyền nhân đi từ miền Bắc, vùng đất của những người “thắng trận” là một điều gây ngạc nhiên.

Theo phân tích của nhà báo Bùi Văn Phú, người có một năm làm việc tại các trại tị nạn tại Hong Kong, nguyên nhân ra đi của những người này cũng khá đa dạng, có nhiều thanh niên không muốn bị bắt lính sang chiến trường Cambodia (bắt đầu cuối năm 1978), nhưng số đông có lẽ bị kích thích bởi những người Việt gốc Hoa đi trước đó, nghe hoặc đọc những bức thư họ gửi về từ phương xa, nói về những điều mà miền Bắc xã hội chủ nghĩa lúc ấy không có, như là những chiếc xe hơi, như là một siêu thị đầy hàng hóa,…

Những người ra đi từ miền Bắc này không có một quá khứ chính trị như những người ra đi từ miền Nam. Đối với họ, ra đi là tìm cuộc sống tốt hơn, tránh cảnh chiêm khô mùa thối của đồng bằng Bắc bộ, tránh cảnh vần đổi công của hợp tác xã,… Họ không bị phân biệt đối xử về chính trị như những đồng bào ở miền Nam. Thế mà họ vẫn đi.

Trong số những thuyền nhân gốc miền Bắc này có khá đông sĩ quan công an hoặc quân đội nhân dân Việt Nam. Trường hợp khá nổi tiếng là Thiếu tá Vu Song Thao, Phó giám đốc công an Quận Hồng Bàng, Hải phòng. Vào năm 1989, ông bỏ trốn sang Hong Kong vì sợ bị trừng phạt sau khi gửi đơn tố cáo cán bộ tham nhũng đến Thủ tướng lúc đó là ông Đỗ Mười. (Tài liệu Cơ quan tị nạn Liên Hiệp quốc.)

Tại Hong Kong, những người miền Bắc này được cho vào những trại khác với những thuyền nhân gốc miền Nam, để tránh những xung đột đổ máu từng xảy ra. Cuộc nội chiến tưởng đã chấm dứt sau hai mươi năm lại kéo dài vào những trại tị nạn Hong Kong.

Theo những con số thống kê khác nhau, có từ 200 ngàn đến 230 ngàn người tị nạn Việt Nam đến Hong Kong trong khoảng thời gian từ 1975 đến năm 2000, thời điểm trại tị nạn cuối cùng đóng cửa. Trong số hơn 200 ngàn người này, theo phỏng đoán của ông Bùi Văn Phú, số người đi ra từ miền Bắc phải hơn một nửa.

Những người miền Bắc này đa số được cho định cư tại nước Anh, vì nước Anh là chủ thuộc địa Hong Kong khi họ vượt biên đến đó.

Đông Âu

Nếu những người miền Bắc đến Hong Kong là nông dân, dân chài lưới, thì có một số đông những người miền Bắc khác vượt biên sang châu Âu từ Đông Âu, lẻ tẻ trước năm 1989, và ồ ạt sau 1989 khi bức tường Bá Linh và khối cộng sản sụp đổ. Họ là những người khấm khá nhất trong nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa lúc đó, được ưu tiên nhất lúc đó, hoặc đi du học, hoặc đi làm công nhân trong các nhà máy của các quốc gia cộng sản Đông Âu. Họ vẫn ra đi.

Kỹ sư Nguyễn Đình Xuân, sống ở Đông Đức vào thời gian trước 1989, cho biết mặc dù nước Đông Đức cộng sản được xem là khá nhất trong khối cộng sản, nhiều người Việt, mà đa số ra đi từ miền Bắc, mặc cho nguy hiểm vẫn tìm cách vượt biên về phía Tây.

Cộng sản Đông Âu sụp đổ. Không còn những chương trình du học đại trà, không còn những hợp đồng sử dụng nhân công Việt Nam, nhưng người Việt từ miền Bắc tiếp tục đi sang Nga, Đông Âu, và sau cùng là Tây Âu, bằng những con đường khác.

Cuối những năm 1990, tác giả có mặt ở Hungary và chứng kiến những nhóm người Nghệ Tĩnh ở với nhau trong những khu Gypsy của thủ đô Budapest. Họ có những đầu mối liên lạc, xin hộ chiếu, visa, qua những mối dây đồng tộc, đồng hương với nhau.

Đông Âu sụp đổ, dòng người Việt đi từ miền Bắc sang vẫn không dừng lại. Những quốc gia Đông Âu hậu cộng sản dần dần tham gia cộng đồng châu Âu, với một không gian rộng lớn không biên giới, càng kích thích dòng người ra đi, mà điểm đến cuối cùng không còn là những Ốp (nơi người Việt tập trung buôn bán) ở thủ đô Moscow của nước Nga, không còn là Chợ Bốn con cọp ở Budapest (khu chợ trời ở thủ đô Hungary) nữa, mà là những nhà kính trồng cần sa tại Anh, những hàng quán cần lao động rẻ tại Pháp,…

30 năm sau ngày Đông Âu cộng sản sụp đổ, người ta phát hiện 39 thi thể người Việt trong một thùng đông lạnh tại Anh. Tất cả những người này đều là người ra đi từ miền Bắc, vượt biên vào nước Anh bất hợp pháp.

Nếu lấy thời điểm 1979 làm điểm mốc cho những người Việt gốc miền Bắc vượt biên sau sự kiện xua đuổi người Việt gốc Hoa, thì đã tròn 40 năm, những người của “bên thắng cuộc” vẫn bỏ chạy. Họ cũng chẳng phải là kẻ chiến thắng.

[005]

:-)


“Bên Thắng Cuộc” cũng vượt biên
NGUYỄN HÒA

Trên chuyến xe đò từ miền Nam California về San Francisco, ngồi phía sau tôi là ba cụ già rất hay chuyện. Thoạt đầu tôi nghĩ họ là người từ Sài Gòn ra đi bằng con đường vượt biển, hay đoàn tụ gia đình như rất đông đồng bào Việt Nam sống tại Mỹ. Sau một hồi nghe lỏm, tôi nhận ra họ nói giọng Bắc, mà lại là giọng Bắc sau 1975 của những người ở phía bắc vĩ tuyến 17 trong cuộc chiến Việt Nam. Tôi sinh ra ở miền Nam, lớn lên ở Sài Gòn sau chiến tranh, tôi nhận biết các giọng nói khá chính xác.

– Vâng đúng rồi ạ, tôi ở Hà Nội, còn ông bà kia ở Hải Phòng, chúng tôi đi vượt biên bằng thuyền năm 78, lúc đấy xua đuổi người Hoa đấy.

Hong Kong

Vào khoảng cuối năm 1979, 1980, từ Việt Nam, lần đầu tiên tôi biết rằng có những thuyền nhân, rời bỏ Việt Nam từ miền Bắc, miền của phe “thắng cuộc” trong cuộc chiến Việt Nam. Và họ đi thẳng, bằng thuyền buồm, từ Hải Phòng, Quảng Ninh sang Hong Kong, lúc đó vẫn còn là thuộc địa của nước Anh.

Sau 30-4-1975, tin tức về người thân, bạn bè, hàng xóm, thầy cô giáo,… vượt biển hầu như có hàng ngày trong các thành thị miền Nam, nơi sự áp chế của “chế độ mới” lên những người “bại trận” là rõ ràng nhất. Nhà cửa, tài sản bị trưng dụng, con cái không được học hành,… chỉ còn một đường là… đi!

Nay lại có thuyền nhân đi từ miền Bắc, vùng đất của những người “thắng trận” là một điều gây ngạc nhiên.

Theo phân tích của nhà báo Bùi Văn Phú, người có một năm làm việc tại các trại tị nạn tại Hong Kong, nguyên nhân ra đi của những người này cũng khá đa dạng, có nhiều thanh niên không muốn bị bắt lính sang chiến trường Cambodia (bắt đầu cuối năm 1978), nhưng số đông có lẽ bị kích thích bởi những người Việt gốc Hoa đi trước đó, nghe hoặc đọc những bức thư họ gửi về từ phương xa, nói về những điều mà miền Bắc xã hội chủ nghĩa lúc ấy không có, như là những chiếc xe hơi, như là một siêu thị đầy hàng hóa,…

Những người ra đi từ miền Bắc này không có một quá khứ chính trị như những người ra đi từ miền Nam. Đối với họ, ra đi là tìm cuộc sống tốt hơn, tránh cảnh chiêm khô mùa thối của đồng bằng Bắc bộ, tránh cảnh vần đổi công của hợp tác xã,… Họ không bị phân biệt đối xử về chính trị như những đồng bào ở miền Nam. Thế mà họ vẫn đi.

Trong số những thuyền nhân gốc miền Bắc này có khá đông sĩ quan công an hoặc quân đội nhân dân Việt Nam. Trường hợp khá nổi tiếng là Thiếu tá Vu Song Thao, Phó giám đốc công an Quận Hồng Bàng, Hải phòng. Vào năm 1989, ông bỏ trốn sang Hong Kong vì sợ bị trừng phạt sau khi gửi đơn tố cáo cán bộ tham nhũng đến Thủ tướng lúc đó là ông Đỗ Mười. (Tài liệu Cơ quan tị nạn Liên Hiệp quốc.)

Tại Hong Kong, những người miền Bắc này được cho vào những trại khác với những thuyền nhân gốc miền Nam, để tránh những xung đột đổ máu từng xảy ra. Cuộc nội chiến tưởng đã chấm dứt sau hai mươi năm lại kéo dài vào những trại tị nạn Hong Kong.

Theo những con số thống kê khác nhau, có từ 200 ngàn đến 230 ngàn người tị nạn Việt Nam đến Hong Kong trong khoảng thời gian từ 1975 đến năm 2000, thời điểm trại tị nạn cuối cùng đóng cửa. Trong số hơn 200 ngàn người này, theo phỏng đoán của ông Bùi Văn Phú, số người đi ra từ miền Bắc phải hơn một nửa.

Những người miền Bắc này đa số được cho định cư tại nước Anh, vì nước Anh là chủ thuộc địa Hong Kong khi họ vượt biên đến đó.

Đông Âu

Nếu những người miền Bắc đến Hong Kong là nông dân, dân chài lưới, thì có một số đông những người miền Bắc khác vượt biên sang châu Âu từ Đông Âu, lẻ tẻ trước năm 1989, và ồ ạt sau 1989 khi bức tường Bá Linh và khối cộng sản sụp đổ. Họ là những người khấm khá nhất trong nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa lúc đó, được ưu tiên nhất lúc đó, hoặc đi du học, hoặc đi làm công nhân trong các nhà máy của các quốc gia cộng sản Đông Âu. Họ vẫn ra đi.

Kỹ sư Nguyễn Đình Xuân, sống ở Đông Đức vào thời gian trước 1989, cho biết mặc dù nước Đông Đức cộng sản được xem là khá nhất trong khối cộng sản, nhiều người Việt, mà đa số ra đi từ miền Bắc, mặc cho nguy hiểm vẫn tìm cách vượt biên về phía Tây.

Cộng sản Đông Âu sụp đổ. Không còn những chương trình du học đại trà, không còn những hợp đồng sử dụng nhân công Việt Nam, nhưng người Việt từ miền Bắc tiếp tục đi sang Nga, Đông Âu, và sau cùng là Tây Âu, bằng những con đường khác.

Cuối những năm 1990, tác giả có mặt ở Hungary và chứng kiến những nhóm người Nghệ Tĩnh ở với nhau trong những khu Gypsy của thủ đô Budapest. Họ có những đầu mối liên lạc, xin hộ chiếu, visa, qua những mối dây đồng tộc, đồng hương với nhau.

Đông Âu sụp đổ, dòng người Việt đi từ miền Bắc sang vẫn không dừng lại. Những quốc gia Đông Âu hậu cộng sản dần dần tham gia cộng đồng châu Âu, với một không gian rộng lớn không biên giới, càng kích thích dòng người ra đi, mà điểm đến cuối cùng không còn là những Ốp (nơi người Việt tập trung buôn bán) ở thủ đô Moscow của nước Nga, không còn là Chợ Bốn con cọp ở Budapest (khu chợ trời ở thủ đô Hungary) nữa, mà là những nhà kính trồng cần sa tại Anh, những hàng quán cần lao động rẻ tại Pháp,…

30 năm sau ngày Đông Âu cộng sản sụp đổ, người ta phát hiện 39 thi thể người Việt trong một thùng đông lạnh tại Anh. Tất cả những người này đều là người ra đi từ miền Bắc, vượt biên vào nước Anh bất hợp pháp.

Nếu lấy thời điểm 1979 làm điểm mốc cho những người Việt gốc miền Bắc vượt biên sau sự kiện xua đuổi người Việt gốc Hoa, thì đã tròn 40 năm, những người của “bên thắng cuộc” vẫn bỏ chạy. Họ cũng chẳng phải là kẻ chiến thắng.




Có một sự thật rất lạ, là 3/4 người Việt học tập và đi làm việc khi xưa ("hợp tác lao động") từ Đông Âu chạy sang đây và ở lại vẫn cứ nghĩ họ không giống chúng mình, người Việt tị nạn cs, một chút ít tự ti luôn có trong họ, sau 30 năm vẫn vậy, nghĩa là khi họ có tiền chạy một chiếc xe Tesla, bạn sẽ thấy họ rất tự hào và muốn phơi bày sự thành công về mặt tài chính của họ ngay trước mặt bạn.
Nhưng khi trao đổi với họ, bạn sẽ dễ dàng nhận ra, sau 30 năm họ vẫn chưa hội nhập được. Tin tức họ đọc là đọc từ các trang báo Việt Nam. Về ý thức hệ 7 phần là không hiểu gì về xã hội và con người ở đây. Đơn giản là vì họ chưa cầm được chiếc chìa khóa đời sống nơi họ định cư: ngôn ngữ! Một loại thú vui mà 99% những người này hay có, là đam mê về VN khi có dịp.

Có lẽ con cái của họ mà chúng ta ít gặp sẽ hội nhập rất sạch sẽ. Cũng có thể rất thành công. Nhưng lớp người trẻ này chỉ có thể gặp tình cờ trong các môi trường làm việc của họ. Chứ hội hè của cha mẹ chúng Xuân Hạ Thu Đông, dường như không còn trong tự điển tiếng Việt của lớp trẻ này nữa. :)

[HXhuongkhuya]

​
Con Không Có Chùa!


https://youtu.be/gWbUaG0uwds?si=JfeftTF-4gGrovvl

Theo Dấu Chân Trần có nhiều clips hay bây giờ mới chiếu, 5 và các anh chị bạn có coi kênh này chưa?
Khi xưa HK Vô Sở Hữu của Conikal theo dạng documentary rất thích, giờ tới Theo Dấu Chân Trần.

[005]

​
Con Không Có Chùa!


https://youtu.be/gWbUaG0uwds?si=JfeftTF-4gGrovvl

Theo Dấu Chân Trần có nhiều clips hay bây giờ mới chiếu, 5 và các anh chị bạn có coi kênh này chưa?
Khi xưa HK Vô Sở Hữu của Conikal theo dạng documentary rất thích, giờ tới Theo Dấu Chân Trần.



Hay quá.
Cám ơn Hương Trần. :z67:
Mới coi phân nửa. Để dành coi từ từ, không thôi lại hết. :)

[chieclavotinh]

Cây đắng nở hoa
Thế Giang

… Từ giờ cho tới trung tuần tháng Mười, bác sẽ có hai, ba dịp được rượu chè, đãi đằng… đầu tháng Mười Một sẽ có tin vui thật lớn. Tin nầy sẽ thay đổi hoàn toàn cuộc đời bác… Bệnh nặng nhưng sẽ qua đựợc, không lo, số bác được nhờ con cái…

– Tháng Mười ta hay tây?

Người đàn ông trạc ngoài 50 bồn chồn hỏi.

– Tháng Mười dương, tôi bói bài Tây nên nói theo dương lịch.

– Như vậy có nghĩa trong tuần tới nầy?

– Vâng, bài nó hiện lên như vậy. Bác còn muốn hỏi chuyện gì nữa không?

Người đàn bà mặc áo cánh trắng hơi khó đoán tuổi, có vẻ dân kẻ chợ, ngồi xếp chân vòng tròn trên cái phản độc nhất trong căn nhà lá xốc lại cỗ bài. Người đàn ông tần ngần dấp nước bọt vào ngón tay để rút tiếp con bài cái: “Được uống rượu thì đúng rồi, trong tháng nầy làng có đám giỗ của ông Cả Hương, ông Thuận cuối xóm mới “đi” năm ngoái… Còn ai nữa nhỉ? Đám liệt sĩ chống Mỹ thì cha mẹ, vợ con túng thiếu đã thôi giỗ từ hai, ba năm nay… À, còn thím Tuất xóm Gạch, chồng mới chết bên Kăm-phu-chi-a…thảo nào mà mình không nhớ, chứ cả năm có ngần ấy dịp để uống rượu mà quên sao được.”

– Đây nầy, tôi nói có sai đâu, thế nào rồi con ách rô cũng hiện ra mà. Cam đoan trong tháng nầy sẽ có tin vui lớn…, từ con cái và tài lộc còn vượng phát nữa.

Người đàn ông nhấp nhổm người trên phản, chiếc quần đùi đã tụt xuống dưới rốn để lộ ra cái bụng răn reo. Chùi tay vào manh vải độc nhất trên người đó, ông táy máy sờ vào con bài đỏ nằm bên con bản mệnh của mình.

– Phỉnh người già là mang tội lắm đấy, không lẽ tháng nầy thằng Sơn nó gửi quà cho tôi. Tháng vừa rồi nhận thư nghe nó than ở bên Nga cũng túng thiếu lắm, tiền học bổng mua sách học còn không đủ nữa là…

– Cái nhà bác nầy, nói thế mà nghe được à, bài nó nói sao thì tôi nói vậy chứ ăn tiền ăn bạc gì của nhà bác mà tôi nói sai nói quàng?

– Ý bà muốn chê mấy buồng chuối của tôi đắt không muốn mua nên tưởng tượng ra như vậy chứ gì?

– Trời Phật ơi! Bác ăn nói như vậy không sợ Trời vật hay sao? Thuận mua vừa bán, làng nầy thiếu gì chuối mà tôi phải đi ép uổng bác cơ chứ?

Người đàn ông còn chưa yên tâm nên thử tiếp:

– Ý bà muốn bao nhiêu?

– Thì vẫn như hồi đầu tôi mà cả với bác ấy. Cái chuyện “mua non” chuối nầy tôi cũng không muốn lắm đâu, nó thất đức làm sao ấy mà nhỡ ra xấu trời là mất sạch vốn.

– Ấy ấy, sao bà lại nói thế, tôi có dám nghĩ gì đâu… mà bà vẫn mua đấy chứ?

– Tôi mua là để giúp bác, lãi lời là bao nhiêu… mà số bác cũng khá tới nơi rồi…

– Vị chi tất cả là bảy buồng, nhân cho 18 là 126 đồng. Bà có mang theo tiền không?

Sợ kéo dài thêm, bà hàng chuối sẽ đổi ý nên người đàn ông vội kết thúc câu chuyện.

Người đàn ông vừa nhẩm tính trong đầu: bốn cân gạo nhân cho 20 là tám chục đồng, hai cút rượu 16 đồng, số còn lại mua nửa cân lạc về nhấm và rang mặn để ăn dần. Phải rồi, mua gạo ngay chứ chần chừ, nấn ná là mình lại uống rượu hết. Mình khô mép cũng lâu rồi, hai cút không biết có đủ cho hai bữa không. Trời hôm nay mát uống rượu sẽ ngon lắm đây.

Bữa giỗ năm nay bà cả Hương làm thật linh đình. Ngay từ sáng hôm qua đứa con dâu đã đạp xe lên tận chợ huyện để mua thịt lợn và đậu phụ. Chợ làng thường chỉ có lợn nhỏ và bệnh nên người ta mới giết. Tuy vậy bà cũng gióng giả với làng nước rằng sẽ mua vét cho hết nếu ai ra sau 8 giờ sáng.Ông bí thư xã nghe thấy vậy ngứa tai lắm, nhất là khi vợ rỉa rói đay nghiến làm sao ông lại để yên chuyện hủ lậu giỗ gả nầy trong địa hạt cai quản của mình, định bụng sẽ triệu tập dân làng họp về nếp sống văn minh, lành mạnh và tiết kiệm vào ngay tối hôm trước ngày giỗ để ngăn chặn.Nhưng bà cả Hương thật khéo lo xa, khi cái công văn mời họp còn thảo dở để trên bàn thì bà đã xởi lởi chui vào cổng nhà ông, tay xách cái thủ lợn được bọc kín trong mấy lớp lá chuối. Chị vợ hít mùi máu lợn liền nháy mắt cho chồng. Ông hiểu ý nên lỉnh qua bên Văn hóa thông tin xã cho các bà tiện nói chuyện.

Không khí giỗ chạp rạo rực đến từng nhà. Các lão ông lo lắng không biết bà quả phụ ông cố chủ nhiệm hợp tác xã mua rượu ở đâu. Rượu của làng này nấu thì tệ lắm, chua loen loét mà uống mãi vẫn chưa ngọt được cuống họng. Đám trẻ con băn khoăn về chỗ ngồi của chúng. Năm ngoái cô con dâu trưởng của bà Hương đã lùa tất cả xuống bếp, mà mâm trẻ con thì thiếu đủ các món nên chúng vừa ăn vừa tranh thủ nhét xôi nhét thịt vào túi áo.

Lát nữa khi những đứa dại khờ còn đang thòm thèm đứng mút tay nhìn lén qua khe cửa xem người lớn uống rượu thì chúng thong thả kéo nhau ra đình, vừa đi vừa nhấm nháp chỗ xôi thịt vừa thủ được.

– Nhớ mời bằng được bác Đặng con nhé. Tội nghiệp cái ông nhạc sĩ lỡ thời, cho ông ấy một hai cút rượu vào là chuyện trò rôm rả, nổi đình nổi đám. Thật bốn thằng mõ ngày xưa pha trò không bằng một mình bác ấy. Cái chân giò u cất trong khạp gạo lát nữa nhớ gói về cho bác. Cấm quân bay không được phạm vào!

Cô con gái phàn nàn rằng vụ cà chua, khoai tây năm nay chưa chắc được mùa, u làm giỗ tốn kém quá, khéo không kéo lại được.

Bà Hương cười mát giảng giải cho con gái:

– Quân bay nông cạn lắm; một vốn bốn lời, tao làm bữa giỗ nầy đấm mõm cả làng, đến kỳ đại hội xã viên tới chúng nó sẽ dồn phiếu cho anh cả mày vào chức chủ nhiệm hợp tác xã. Nhìn đấy, cơ nghiệp nhà nầy tạo nên chỉ trong ba năm thầy mày làm chủ nhiệm đó thôi.

Tuy được u giải thích như vậy, song đám đàn bà trong nhà vẫn thông mưu với nhau cùng giấu bớt rượu thịt.

– Rước cụ xơi rượu…

– Vâng bác cứ để mặc em… hình như mâm ta còn thiếu món giò bò?

Ông Mưu “lác” buông đũa nhỏm người nhìn qua bên cạnh, nơi các ông bí thư, chủ tịch, công an xã đã bắt đầu từ trước đó nửa giờ.

– Giò bò chỉ cho các chức sắc thôi, cánh ta xơi tạm giò thủ vậy. Kìa, còn có cả ông Huyện đội nữa nầy… Thằng con trai út bà Hương đợt nghĩa vụ quân sự nầy được hoãn… hèn gì mà có giò bò…

Nhưng rồi thì đám mâm thấp vế cũng cho qua đi cơn ganh tị. Đĩa thịt lợn luộc ngộn mỡ, đĩa cá trôi rán nguyên con đang mở mắt nhìn chòng chọc thế kia thì bố ai mà lo nghĩ chuyện xa xôi cho được.

Khi tiệc rượu vừa lên đến cao trào, tiếng mời rượu, tiếng gọi món ăn và tăng tẳng đâu đây tiếng đàn miệng đang đi dạo cho khúc quan họ thì cô con gái bà Hương tay bưng bát canh miến nóng hỏi vọng từ ngoài sân, lướt qua mấy chục cài đầu người đang nhấp nhô lượn sóng:

– Có ai là ông Đặng Đình Hưng ở đây không? Ra có người cần gặp.

– Hưng nào. Đặng Đình Hưng nào? Làng nầy làm gì có ai tên Đặng Đình Hưng?

Có tiếng người thắc mắc hỏi lại:

– Đặng Đình Hưng phải không? Đúng rồi, cái nhà bác nhạc sĩ Đặng ở ven đê đó.

Ông công an xã xác nhận lại.

– Mà ai cần gặp? Ông hỏi tới.

– Cháu không rõ, họ đi xe Volga từ Hà Nội về đang đỗ chờ ngoài đình làng đấy.

– Xe Volga hả? Thôi thế thì đúng rồi, thằng cháu trai tôi đang làm lái xe cho ông Bộ trưởng nên đánh xe về làng đấy.

Ông Tươi “ba toác” đặt mạnh chén rượu xuống, ẵm vội cái tin đáng hãnh diện đó vào lòng.

– Ai! Ai? Cái thằng Toan lại rước “các ông” về đấy à? Thôi chết tôi rồi, nhà còn mỗi con gà mái đẻ, thịt nốt thì lấy ai mà ấp trứng…?

Bà vợ ông Tươi đang vừa cho con bú vừa vê nắm xôi thất thanh hỏi: Xe Volga màu gì?

Ông bí thư xã cài vội cái khuy áo ngực,vuốt lại mái tóc, cắt ngang lời bà:

– Có phải xe màu đen không?

– Vâng, xe màu đen ông ạ.

Cô con gái bà Hương xác nhận lại.

– Bỏ mẹ rồi, ông bí thư tỉnh uỷ chứ không phải ai đâu… mà có đúng xe màu đen không hay mày nhầm với màu xanh đậm?

– Cháu nhìn phớt qua nên không chắc lắm.

– Đám thanh niên đâu rồi?

– Chi đoàn xã sáng nay đi hội diễn văn nghệ trên huyện chiều mới về.

Có ai đó nhanh nhảu báo cáo.

– Gọi ngay cho tôi đám dân quân!

– Chúng nó còn đang uống rượu.

– Rượu với chè cái gì, bố chúng nó về thăm mà chúng nó còn rung đùi ngồi uống à? Nổi kẻng báo động chiến đấu cấp một lên cho tao!

Đám trai làng lầm bầm chửi, song vẫn lốc nhốc đứng dậy.

– Chia làm hai cánh, một xuống ao hợp tác xã đánh mươi cân cá. Chỉ lấy cá chép trên một ký thôi nghe không. Cánh còn lại vào “vườn cây nhớ ơn Bác” hái hai xọt cam về đây. Mẹ tiên sư, về mà không báo trước hai ba hôm cho người ta kịp chuẩn bị.

– Ao hợp tác xã tát hết vào tuần trước rồi, chả còn gì đâu mà bắt.

Anh xã đội trưởng làu bàu.

– Xuống ao cá bác Hồ!

– Ao đó “bác” dặn chỉ để cho gia đình liệt sĩ và những người có công với cách mạng.

– Ông bí thư tỉnh uỷ không đẻ ra cả cách mạng ấy à. Quân bay có muốn chết cả lũ không? Ông mà chết thì chúng mầy cũng chết!

Khi kẻng báo động vừa khua vang ngoài đầu xóm thì hai người khách lạ đã thập thò trước sân.

– Chúng tôi muốn gặp ông Đặng Đình Hưng…

– À, ra thế là các ông; các ông muốn gặp ông Đặng? Các ông là ai? Gặp có việc gì?

Ông công an xã đưa mắt nhìn ông bí thư thở phào rồi xoi mói nhìn khách.

– Chúng tôi ở trên Bộ Văn Hoá về gặp ông ấy có chút việc riêng.

– Việc riêng không thể nói ra đây được à?

– Tôi là Huy Du, bí thư đảng đoàn Hội nhạc sĩ, yêu cầu ông mời hộ ông Hưng ra cho chúng tôi nói chuyện!

– Dạ… dạ, bác Hưng ngồi ở góc kia…, đó ông có nhìn thấy không? Thôi để tôi vào gọi hộ cho.

Vừa thoáng nghe đến cái tên Huy Du. ông Hưng đã xây xẩm mặt mày. Bao nhiêu rượu uống từ đầu bữa tới giờ toát hết hơi lạnh sau gáy. Nhè miếng giò đang nhai dở trong miệng vào bát, ông ngồi thừ ra lo nghĩ. Ông công an xã sốt ruột bèn xốc nách ông đứng dậy.Chân nam đá chân xiêu, quên cả xỏ guốc, ông lảo đảo vịn vai đám khách đang ngồi bệt dưới đất lần ra ngoài. Huy Du cái tên gợi lại cho ông những hình ảnh đấu tố của Bộ Văn hoá 20 năm về trước. Huy Du, bạn ông; Huy Du, người ngưỡng mộ ông; Huy Du đầu thú; Huy Du thủ trưởng; Huy Du, người phát động đấu tố Nhân Văn Giai Phẩm; Huy Du, cơn ác mộng của nửa đời ông… và bây giờ Huy Du lại về đây…

Ông còn lúng túng chưa biết xưng hô làm sao thì hắn ta đã ào tới ôm lấy vai, nụ cười gắn sẵn trên môi.

– Sao có khoẻ không Hưng? Bệnh tật vậy mà vẫn còn sức uống rượu à?

Ông cảm thấy nhột nhạt và lo sợ về cử chỉ thân mật bất ngờ nầy. Đã bao lần người ta êm ái, ân cần, nhân danh sự giúp đỡ khuyên vợ ông bỏ ông… và đẩy ông vào tù.

– Nghe tin cậu bị ung thư anh em rất lo. Hôm qua anh Trần Độ điện thoại hỏi thăm và yêu cầu mình về đón cậu đi nhà thương. Anh ấy nhường cả chiếc xe Volga thường ngày đi làm để cho cậu đấy.

Chúng nó vẫn để ý theo dõi mình? Vẫn chưa buông tha… sao chúng nó biết mình ung thư?

– Đời sống dễ chịu không? Chắc cũng khó khăn nhiều phải không? Nhưng giờ thì khá rồi! Cậu biết không, tay đại sứ của mình từ Ba Lan vừa điện về nhà xin ý kiến nên chuyển 30.000 đô-la tiền thưởng vào Ban tiếp nhận viện trợ trung ương hay chuyển vào ngân quỹ của sứ quán. Tụi mình chạy vội lên ông Phạm Văn Đồng xin giúp đỡ… Và thế là Thủ tướng ký lệnh trả lại cho thằng bé số tiền đó.

– Tiền gì? Thằng bé nào…?

– Thì thằng Sơn nhà cậu ấy. Cậu chưa biết chuyện gì xảy ra à? Thằng Sơn giật giải nhất thi Chopin ở Vác-sa-va ba ngày nay, báo chí đài phát thanh phát ầm lên mà cậu không hay sao?

– Tôi có cái đài cái đóm nào đâu mà biết… Sao? Nó đoạt giải nhất Chopin à?

– Ồ… ở đây sao người ta lại lười đọc báo, nghe đài quá! Các địa phương chả bao giờ nắm vững tình hình được…

Ông đã bắt đầu yên tâm với chiều hướng của câu chuyện, nhưng lòng vẫn còn bán tín bán nghi.

– Được ba ngày rồi à? Thế lúc nầy cháu nó ở đâu?

– Hiện cháu đã về lại Nga rồi. Nửa tháng nữa sẽ nghỉ phép về thăm nhà.

– Về Hà Nội à?

– Ừ, về Hà Nội. Sao? Cậu thấy trong người thế nào? Phải thu xếp lên ngay Hà Nội ngay bây giờ, tớ đã liên hệ với bệnh viện K, họ hứa sẽ thu xếp ngay cho cậu một chỗ nằm.

– Chả hy vọng gì đâu, xin cứ để tôi được yên ở đây. Cái bệnh nầy giỏi lắm cũng chỉ năm sáu tháng nữa là cùng, mà đừng có đụng dao kéo gì tới thì mới được…

– Cậu bệnh nầy lâu chưa?

– Nửa năm nay rồi…

– Bậy thật, thế mà chúng tớ có biết gì đâu, mãi đến hôm kia Thủ tướng điện hỏi thăm xem thằng Sơn là ai, cha mẹ nó làm gì v.v… tụi mình mới hay.

Họ sánh vai nhau đi trên đường làng. Huy Du ôm riết lấy vai ông bạn cũ, thỉnh thoảng lại ghé tai nói nhỏ điều gì rồi cười lên rinh rích. Những lúc đó, ông Hưng dừng lại, chờ cơn cười của Huy Du qua đi, hai bàn chân đi đất gãi gãi vào nhau cho đỡ ngứa rồi đi tiếp.

– Đi đây, rẽ đây… đường làng chật quá, tớ phải cho lái xe đỗ tuốt ngoài đầu đình… cậu đi đâu vậy? Tớ nhận được chỉ thị của anh Trần Độ là phải đưa cậu lên Hà Nội ngay lập tức!

– Cho tôi về nhà cái đã… còn nửa cút rượu uống dở giắt trong vách nhà… mà tôi bỏ quên đôi guốc ở đâu rồi?

– Lấy rượu thôi nhé… đồ đạc không cần, lên Hà Nội lấy quần áo của tớ mặc cho nó tươm tất một chút…

*

Gió Thu lờ lững vờn quanh dẫy nhà hai tầng quét vôi mầu vàng. Hàng sấu già mọc giăng hàng trước cửa đài phát thanh sướng run lên vì được vuốt ve.

Mở toang cửa sổ của văn phòng điều trị, ông Hưng vươn cổ uống lấy từng cơn gió. Bữa cơm chiều ba món nấu đơn giản nhưng đầy chất lượng của bệnh viện dành cho những con người tuyệt đường sinh lộ đang óc ách trăn trở trong bụng ông. Ăn uống kham khổ lâu ngày đã quen bỗng dưng từng khối thịt cá như đạn trái phá nã thẳng vào dạ dầy đâm ra hỏng bét hết cả. May mà ông nghe lời bác sĩ không ăn thêm món thịt ngỗng quay không biết của ai mua ở phố Hàng Buồm gửi vào. Quà cáp thật nhiều, của người quen có, của những cái tên lạ hoắc cũng có.

Sau cái trò Phạm Tuân lên vũ trụ, giờ lại tới tin con trai ông trở thành đệ nhất dương cầm thế giới đang gây dư luận sôi nổi trong cả nước. Quán rượu, quán cà phê, nước trà, đang khi chen chúc nhau trên xe buýt, người ta kháo nhau về cái tin bất ngờ đó. Nhiều gã thanh niên sau khi thêm thắt một vài chi tiết chung quanh cuộc thi rồi xuống giọng trầm buồn kể về cuộc đời gian truân đầy éo le của bố nó – Tôi vẫn thường uống rượu với ông Đặng Đình Hưng mà! – Một chi tiết đáng giá bảo đảm cho sự quen biết đối với bậc danh nhân. Ngay cả đến ông hàng xóm thật, hồi mà thiên tài của thằng Sơn còn mong manh trong vỏ trứng, đã một ngày hai bận sang đấm cửa nhà nó yêu cầu câm ngay cái âm thanh không thích hợp với rau muống, chuyện đấu đá ở cơ quan, để cho ông được yên tĩnh, cũng ngậm ngùi oán trách sự ngược đãi của chế độ đối với nhân tài.

Thôi cũng chả sao; bất mãn đang là cái mốt của người Hà Nội mà. Giới văn nghệ sĩ thì sung sướng ra mặt. Gặp nhau ngoài đường anh nào anh nấy mặt mũi tưng tửng làm như mình là người đoạt giải vậy. Xưa nay vốn bị coi khinh bạc, bị coi như một thứ xướng ca, mõ làng cho đảng giờ cũng đẻ ra được một cái gì, y như nàng thứ phi bỗng dưng sinh hạ cho chúa thượng một đấng con trai bèn lên mặt với đám thê thiếp. Cái đất nước quá nghèo nầy suốt đời ngửa cổ chờ đón tin trúng số độc đắc và những phen có dầu… hụt của tổng cục dầu khí, giờ đang nở mặt nở mày với thế giới.

Nhưng “Trung Ương” thì không được hài lòng lắm. Thật là một cú bất ngờ, xưa nay đã trót kìm kẹp đè nén khiến bao tài năng bị sinh non đẻ bậy, giờ lại phải ngậm đắng nuốt cay ẵm ngửa một cuộc đời đã thoát khỏi quỹ đạo của đảng bay ra ngoài giao du với thế giới. Việc nhọc lòng đầu tiên là ông Phạm Hùng buộc phải ký lệnh hết hiệu lực cái án phát vãng lưu vong cho ông bố thằng Sơn. Thứ đến là Sở quản lý nhà đất phải lo cho ông cái buồng để ở. Rồi đây, khi quan trên trông xuống, người ta trông vào, gia đình nó cũng phải có một chỗ trú thân cho tươm tất. Giới lãnh đạo văn nghệ lại phải lựa lời để thay đổi cách xưng hô. “Tên đồ tể Đặng Đình Hưng” (?) không hiểu ông nhạc sĩ Huy Du, bí thư đảng đoàn Hội Nhạc Sĩ lấy đâu ra lòng căm giận để nguyền rủa người bạn thân, kẻ đã can tội nhỏ nước mắt cho những oan hồn cải cách ruộng đất mà khi đó chính ông ta cũng là thành viên của nhóm Nhân Văn Giai Phẩm. Và cũng chính ông Huy Du nầy, khi thằng Sơn đã học hết những cái gì có được của trường nhạc Việt Nam bèn lên giọng lập trường quan điểm đe bác bỏ đề nghị gửi nó đi Nga học. May mà có dịp ông Na-ta-xon, giáo sư dương cầm Nga, ghé Hà Nội, giữa rừng âm thanh bát nháo, ông đã lọc ra tiếng đàn thằng Sơn. Nhưng ba năm liền Hà Nội vẫn lì ra với lời yêu cầu gửi thẳng nó qua cho ông dạy. Đến độ ông nổi cáu, sát hạch lại trình độ tất cả học sinh được gửi sang, đuổi về một mớ và dọa sẽ đuổi tất cả nếu không cho thằng Sơn đi. Bị dồn vào bước đường cùng nên anh đội cẩm Huy Du đành duyệt cho qua lý lịch của nó.

“… Con bị ốm nặng bố ạ, có lẽ vì hành trình đi Vac-sa-va quá dài mà con đi bằng xe lửa. Sứ quán bác đơn xin tiền lộ phí của con để đi thi, họ cũng khước từ bảo hộ cho danh xưng của con trong cuộc thi. Nhưng con quyết định liều và giáo sư Na-ta-xon một lần nữa lại giúp con, ông ấy cho con tiền đi đường, tiền thuê dàn nhạc đệm và tiền trọ… Trong cơn sốt 39.5 độ, con đã chảy nước mắt ròng: Các nước tham dự cuộc thi đều được chào cờ và cử quốc ca của mình, mà Việt Nam thì không có – Con tham dự với tư cách thí sinh tự do… Nhưng cũng nhờ sự cay đắng đó mà con gặp đươc Chopin – Những nỗi đau giao thoa với nhau đã bật lên tiếng đàn của hồn ông…”

Ông hiểu con ông như hiểu chính mình. Nó vẫn cô đơn và đầy dũng cảm như cha nó. Nhưng ngôi sao bản mệnh của nó vững hơn nên đi hết được con đường ông đã dắt nó vào và bỏ dở. Buông rơi lá thư tay nóng hổi của con trai gửi về, ông liếc mắt xuống tờ báo Nhân Dân: “Công-cua Sô Phanh – Công-cua gốc mít.” Hàng tít lớn chạy dài cắt ngang tờ báo – “…Đặng Thái Sơn, tiếng đàn vọng lên từ những căn hầm trú ẩn. Tiếng đàn bay cao hơn tiếng bom Mỹ nổ. Tiếng đàn vọng lên từ dưới những gốc mít của các trại sơ tán của trường nhạc Việt Nam. Đặng Thái Sơn, những nỗi đau của một dân tộc đấu tranh đòi độc lập…”. Cái thằng Thép Mới nầy “rỉ” quá rồi. Thi sĩ Tố Hữu vừa dồn hết cảm hứng cho Phạm Tuân vào vũ trụ nên chưa lấy lại được hơi sức. Cũng may! Ông nhớ lại hình ảnh của những đứa trẻ con đá bóng trên đường phố trong đêm khuya, từng bầy công an bịt chặt các ngã đường – như đánh trận – để đuổi bắt chúng. Những đứa trẻ ở trần mồ hôi trơn láng, khó bắt thì ngáng chân! Rồi mai đây khi những đứa bé gẫy răng, đổ máu đầu để nứt đất chui lên thành Thế Anh, Cao Cường v.v… (hai cầu thủ nổi tiếng) thì con mẹ mìn đó lại ẵm vội vào lòng. “Nhờ sự quan tâm vun trồng của đảng!”…

Ông thấy thương con ông, ông thương những đứa trẻ. Nó chỉ có một con đường, cắm đầu mà đi, đằng sau không có lối về. Khi đụng đến bức tường cuối đường thì úp mặt vào, đợi tiếng lên đạn…

Nhưng lần nầy thì đạn nổ ngược, nó đã nhảy bật qua khỏi bức tường bay thoát ra thế giới bên ngoài. Ông nhẩm đếm những xác người đã ngã gục dưới bức tường đó. Trần Dần, Phan Khôi… những Đoàn Phú Tứ lẩn thẩn suốt đời đi dép lệch, những Lê Đạt lầm lũi chui trong đêm như con cóc, người quen gặp không dám chào vì sợ liên luỵ, những thằng họa sĩ sau khi buộc lòng học nghề thợ mộc trong tù nhìn bàn tay phế thải cứng như thợ đóng cối của mình mà trào nước mắt… Còn biết bao nhiêu cuộc đời bị rút phép thông-công đẩy vào bóng tối như mình?

Ông nhớ lại những trại nuôi bò mà người ta đã lùa ông và bạn bè ông lên đó để “lấy lại tình thương, lập trường giai cấp từ những con vật!…”. Để Văn Cao bây giờ suốt ngày đi ngoài đường thơ thẩn như con bò. Còn Hoàng Cầm nữa, nó yêu từ gốc rạ toả hơi ấm sớm mai, ngơ ngẩn hỏi “lá diêu bông” ở đâu… chứng nào vẫn tật nấy, còn ngứa ngáy với thơ thì lại rũ xương trong tù mà thôi.

Khuôn mặt vợ ông từ từ hiện lên. Nàng vẫn sống mà ông như nhớ về người đã chết. Hơn chục năm rồi không gặp lại kể từ lần cuối ra toà li dị. Tất cả đã đổ vỡ, đổ vỡ từ nàng Thái Thị Liên đẹp mơ mộng, có tiếng đàn lãng mạn như tình yêu đối với ông. Người ta không thể chịu được bà trưởng hệ Piano lại là vợ của “thằng Nhân Văn Giai Phẩm.” Nàng cũng không thể chịu được con người ngày hôm qua còn là đấng tao nhân hào hoa phong nhã ngước mắt nhìn trời là nhạc ý tuôn theo mây, nay thành kẻ phẫn chí nát rượu. Con cái nàng không thể ngóc đầu lên được nếu ngày nào còn là con “thằng Nhân Văn Giai Phẩm…”. Và ông đành gạt nước mắt chia tay vợ ở tòa án rúc về xó quê hẻo lành đợi tuổi già đến khuân đi. Nghĩ đến, ông vẫn còn tủi giận. Ông vẫn còn yêu, hằng đêm ông vẫn còn nhớ. Nhưng trời đày làm sao để những con người xa thì nhớ thương mà lại gần thì thấy ghét. Một cơn ho xé phổi kéo giật ông xuống giường. Người nữ y tá trực vội xô cửa chạy vào.

– Ông lại uống rượu phải không?

– Không, tôi có uống nữa đâu, có lẽ tại lạnh, làm ơn đóng hộ cái cửa sổ.

Ông cố giơ tay chỉ ra phía sau mình.

– Ông tệ lắm, cấm thế nào vẫn lén uống. Ông Huy Du đã chỉ cho chúng tôi mánh khoé giấu rượu của ông mà vẫn không sao ngăn được.

Có tiếng lao xao trò chuyện ngoài hành lang.

– Tôi chỉ vào năm phút thôi, tôi là cháu họ của ông ấy mà…

Anh đó cố vật nài.

– Đã bảo không được là không được mà!

Tiếng đàn ông xẵng giọng đáp lại.

– … Tôi đã nói với các người rất nhiều lần rồi, người bệnh cần được tĩnh dưỡng. Yêu cầu 4 giờ rưỡi chiều mai trở lại!

Ông nhận ra giọng nói của nhạc sĩ Huy Du. – Cái thằng nầy thật lắm nghề, khi méo khi tròn, nó định làm bầu gánh hát cho cha con nhà nầy hay sao vậy? –. Cô y tá vừa khép cánh cửa lại là ông vùng dậy liền. Ngắm nghía bộ quần áo của Huy Du đưa, ông tắc lưỡi rồi trút bỏ bộ đồ bệnh nhân, mặc nó vào. Tụt người khỏi bệ cửa sổ, ông bò xuống đường. Khi chân vừa chấm đất thì chợt vang lên một hồi kẻng. Ông giật mình đứng sững người lại để định thần. À, hoá ra tiếng kẻng đổi gác của hỏa lò Hà Nội. Nháy mắt với chú công an đang bồng súng trợn mắt nhìn mình trong chấn song sắt, ông đi cứ như chạy đến quán rượu của Hoàng Cầm.

– Thằng Sơn nó về là mình có quyền xoá tên trong “sổ thiên tào” của ông bạn vàng rồi. Tiên sư nó, mỗi lần ghi nợ mình là nó xướng to lên cho vợ nghe thấy rồi lẳng lặng dúi thêm cho nửa lít mang về.