Văn Quang – Viết từ Sài Gòn : Nỗi đau của khán giả VN, nỗi nhục của bóng đá
Văn Quang – Viết từ Sài Gòn
Nỗi đau của khán giả VN, nỗi nhục của bóng đá
Đây không phải là chuyện ông bầu Kiên, (người đứng thứ 4 trong số 100 người giàu nhất Việt Nam 2010 với tài sản gần 3000 tỷ đồng), một đại gia tên tuổi lừng lẫy cả trong làng bóng đá. Ông đã, đang, từng là chủ tịch, là nhân viên hội đồng quản trị, là người hùn vốn trong vô số những ngân hàng, những đại doanh nghiệp, đại công ty… vừa bị bắt đang gây sóng gió tại VN. Ngoài việc “làm bóng đá” và ngân hàng, ông Kiên cùng những người trong đại gia đình ông kinh doanh những “mặt hàng” dân VN gọi là “siêu khủng”, “siêu hot” như kinh doanh sân golf; xây dựng hạ tầng giao thông; quản lý tài sản hữu hình và vô hình của doanh nghiệp; đại lý thu đổi ngoại tệ; xuất nhập khẩu vàng, mua bán vàng bạc đá quý... Người dân há mồm không thể ngờ lại có người lắm chức, lắm quyền và giàu đến thế. Bây giờ, qua báo chí mới được thấy căn nhà “vĩ đại” của ông trên mảnh đất kim cương ở Hồ Tây mà choáng váng. Dân nghèo còn hết hồn khi được dịp chiêm ngưỡng chiếc siêu xe Rolls-Royce Phantom Rồng, trị giá vài chục tỷ đồng của ông “trùm Kiên”.
Khi ông bị bắt lại không “dây dưa” gì đến các ngân hàng (theo tin tức “chính thống” được đưa ra).
Tuy nhiên, tối 23/8, Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã bắt và khám xét nơi ở, nơi làm việc của ông Lý Xuân Hải, nguyên Tổng giám đốc Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu (ACB). Ông Lý Xuân Hải đã được dẫn giải về Trại tạm giam để điều tra làm rõ vụ án.
Thống đốc Ngân Hàng Nhà Nước VN đã chấp thuận bổ nhiệm chức danh Tổng giám đốc với ông Đỗ Minh Toàn thay cho ông Lý Xuân Hải..
Tóm tắt ban đầu, ông Kiên bị bắt điều tra vì lý do gi?
Bầu Kiên bị bắt vì những lý do: “kinh doanh trái phép” xảy ra tại 3 công ty khác nhau. Đó là Công ty cổ phần đầu tư thương mại B&B, Công ty cổ phần đầu tư ACB Hà Nội và Công ty TNHH đầu tư tài chính Á Châu Hà Nội.
Theo nguồn tin ban đầu, ông Kiên bị cáo buộc đã dùng tư cách pháp nhân của 3 công ty nêu trên để thực hiện các hoạt động đầu tư tài chính dù các doanh nghiệp đó không có chức năng này. Ông Kiên đã lợi dụng pháp nhân của 3 công ty để vay vốn ngân hàng, mua bán cổ phiếu. Sau đó, dùng cổ phiếu thế chấp lại cho các ngân hàng, lập các kế hoạch kinh doanh khống, nâng giá trị của các công ty. Cả ba công ty này đều do ông Nguyễn Đức Kiên lập ra và giữ chức vụ chủ tịch hội đồng quản trị (HĐQT). Còn phải chờ thời gian để có những thông tin rõ ràng hơn từ các cơ quan điều tra.
“Quả bom” này bạn đọc đã biết nhiều ở hầu hết các báo trong nước cũng như ngoài nước. Tôi không tường thuật lại chi tiết bản tin. Tôi chỉ nhắc đến tâm trạng thật nhất của người dân trước sự việc này. Những biến chuyển tiếp theo, xin để một kỳ khác, có đầy đủ dữ kiện, tôi sẽ tường thuật chi tiết hơn.
Tâm lý “gửi tạm” đang là xu thế tất yếu
Ngay sau khi tin đồn bầu Kiên bị bắt, sự trấn an của Ngân Hàng Nhà Nước (NHNN) đưa ra gấp gáp, kịp thời, với lời kêu gọi của NHNN VN: “Ngân hàng Nhà nước kêu gọi người gửi tiền tại ACB hoàn toàn yên tâm. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang theo dõi sát diễn biến thị trường tiền tệ, trường hợp cần thiết, sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản để ổn định và bảo đảm an toàn hệ thống.” Nói cho rõ hơn là NHNN sẵn sàng rót tiền cho NH ACB trả cho khách. Đồng thời nhiều ngân hàng đã đồng loạt phủ nhận sự ảnh hưởng của ông Nguyễn Đức Kiên. Nhưng cái gì cũng có hai mặt, càng trấn an nhanh bao nhiêu thì càng kích thích sự nghi ngại của “khô chủ” bấy nhiêu. Cho nên, thật sự vẫn làm những người gửi tiền tại ngân hàng VN hoang mang. Không cứ gì những người dân có tí tiền dành dụm gửi tại ngân hàng (NH) ACB, là một NH lớn có liên quan ít nhiều đến ông bầu Kiên, mà ngay cả những người gửi tiền ở các NH khác, dù lớn hay nhỏ cũng ngơ ngác, tìm hiểu xem… số tiền để dành của mình liệu có giữ được không hay như ông nước hoa Thanh Hương thì… cuộc đời đi đứt. Tân Tổng giám đốc NH ACB Đỗ Minh Toàn xác nhận lượng người tới rút tiền bắt đầu tăng cao trong ngày 21/8 và tiếp tục tăng đột ngột vào hôm sau. Ông Toàn nói thêm: “Tuy nhiên đến hôm nay đã dịu bớt và bắt đầu có khách gửi tiền trở lại”.
3 lý do người dân chưa dứt khoát gửi tiền ở đâu
Trước hết là nếu rút tiền chưa đến kỳ hạn thì số lời chỉ còn có 2% hoặc 3%, thay vì 9%. Thứ hai là rút tiền về rồi cất trong tủ, không sinh lời, tiền mất giá sẽ lỗ nặng. Thứ ba là chẳng biết đầu tư vào “kênh” nào, bởi chẳng có nơi nào đáng tin cậy. Lại gặp tín dụng đen như thời kỳ ông NHNN mới “xiết đầu vào” thì tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa. Thế nên, cho đến lúc này, người dân đang vẫn cứ tạm thời để đấy cái đã, chờ xem tinh hình biến chuyển ra sao rồi tính sau. Tôi cần nhấn mạnh cho rõ là tâm lý “gửi tạm tiền ở các NH” lúc này đang là “xu thế tất yếu” buộc người gửi tiền phải tính đến. Có lẽ rồi đây những người gửi tiền thời hạn lâu dài như 6 tháng, 1 năm sẽ bớt nhiều, chỉ còn lại những người gửi ngắn hạn, 1-2 tháng. Họ đề phòng khi cần rút ra là rút được ngay. Đó chính là cái “tâm trạng tạm thời” hiện nay và là sự đề phòng thụ động rất cần thiết. Bởi vậy nếu có một biến động nào đó thì chưa biết chuyện gì sẽ xảy ra. Còn chuyện thị trường cổ phiếu hoảng loạn là của các “đại gia”, chẳng ăn nhậu gì tới “dân Bàn Cờ, ba cọc ba đồng”.
Bây giờ xin trở lại chuyện đáng nói nhất trong tuần này. Đó là chuyện bóng đá.
Nỗi đau của khán giả VN
Trước hết mời bạn đọc xem những hàng chữ sau đây của người hâm mộ bóng đá tại VN trong mấy ngáy qua:
“Tôi ngu như bò mới đi xem trận hôm qua”
Bạn Doan Cong Minh “tự sỉ vả” mình: “Hôm qua hăm hở đi xem trận chung kết, người đông như kiến...bon chen khổ sở để cuối cùng nhận ra 1 chân lý: tui thiệt ngu như bò mới đi xem trận hôm qua”.
“Tôi nghĩ muôn đời tôi không xem bóng đá Việt nữa”.
Bạn Bá sơn viết: Tôi nghĩ muôn đời tôi không xem bóng đá Việt nữa với lối đá như hôm qua tôi xem mà buồn quá. Với lối chơi thể thao như vậy nếu Việt Nam đạt đươc chức vô định Seagames tôi sẵn sàng ủng hộ đội bóng việt 5 triệu đô”.
“Chẳng bao giờ đọc những cái tin về bóng đá VN”
Bạn Hoàng Anh viết: “Chán với các tin bóng đá VN. Thật sự các cầu thủ VN không có đầy đủ tư cách, trình độ thì không bằng ai nhưng bệnh ngôi sao thì thôi rồi. Ai biết được nội tình trong một đội bóng thì phải phát ngấy với mấy ông trời con này! Cả các ông lãnh đạo và ông bầu các đội bóng cũng vậy nốt!
Đây là câu trả lời cho việc tôi chẳng bao giờ đi xem một trận bóng đá của VN, chẳng bao giờ đọc những cái tin về bóng đá VN, vì có đọc chỉ tổ bực mình làm ảnh hưởng đến công việc, gia đình”.
Như chuyện khôi hài
Bạn Nguyên Hải viết: “Không khi nào mà tôi cũng như người hâm mộ bóng đá VN đón nhận tin kết thúc giải bóng đá VĐQG và nhà tân vô địch một cách hờ hững và nhạt nhẽo đến như vậy, đúng như cách các cầu thủ Hanoi T&T ăn vạ, câu giờ.
Làm bóng đá cốt là khích lệ tinh thần dân tộc, màu cờ sắc áo và để người hâm mộ được vui mà cuối cùng chẳng thấy đâu. Buồn quá, bóng đá VN cũng như xã hội, rõ ràng đích thị ông Hiển có 2 đội bóng, quy chế bóng đá chuyên nghiệp đã cấm nhưng không xử được. Vì sao? Vì tên đăng ký đội bóng SHB Đà Nẵng ông Hiển có phải là chủ đâu! Đúng như kê khai tài sản để chống tham nhũng vậy, thật khôi hài”.
Mèo vẫn hoàn mèo
Ông Quảng than thở: “Sau khi thay tên gọi, rồi thay ban điều hành nhưng cuối cùng thì mèo vẫn hoàn mèo, bóng đá Việt Nam vẫn là sân chơi cho vài đại gia lắm tiền nhiều chiêu và toàn là quái chiêu, cả thế giới chuyên nghiệp không ai dám làm như vậy cả, các ông ấy đang ngồi xổm trên khán giả, ngồi xổm trên sự thăng tiến của bóng đá nước nhà. Bởi vậy bóng đá Việt Nam vẫn đang ngồi xổm giữa cái ao làng mà mồm vẫn ra rả đang ngồi ở biển với các nước khác. Chán !!!!!
Không còn đủ kiên nhẫn yêu đội bóng trên quê hương mình
Thưa bạn đọc, đó chỉ mới là vài nỗi công phẫn của hàng triệu khán giả VN khi xem xong trận chung kết bóng đá tranh ngôi vô địch quốc gia năm 2012.
Thật ra đã từ lâu, tôi không muốn nói đến bóng đá VN bởi tôi biết độc giả ở nước ngoài cũng “chán mớ đời” những chuyện này rồi. Ngay như ở VN, những người hâm mộ bóng đá cũng đã quay lưng lại với nền bóng đá “trên không chằng, dưới không rễ này”. Các sân bóng cứ ngày một vắng dần khán giả. Có khi nhìn vào một trận thi đấu bong đá ngay trên sân nhà, đội nhà, cũng chỉ lèo tèo vài chục đến vài trăm khán giả vào ngồi loạc choạc ở các bệ xi măng. Vài ông quan chức thể thao ngồi cho có vị trên các hàng ghế VIP trống hươ trống hoác.
Tôi nói “những người hâm mộ bóng đá VN” là chưa đủ nghĩa, thật ra có hàng chục triệu nam nữ thanh niên VN yêu bóng đá, say mê bóng đá. Bởi đó đã trở thành môn thể thao vua như “quốc hồn quốc túy” có truyền thống lâu đời tại VN rồi. Nhưng nếu trước kia người hâm mộ VN yêu ‘mê mệt” những đội bóng như Hải Quan, Tổng Tham Mưu, AJS… và những Tam Lang, Liêm, Thanh, Ngầu, Há, Rạng, Đực… thì bây giờ họ không còn “đủ kiên nhẫn” để yêu đội nào, yêu cầu thủ nào của VN nữa cả. Tại sao vậy? Vì một cầu thủ trẻ mới lên chân, được khán giả yêu thích, đã tưởng mình là “sao”, tuần sau “lật kèo” với đội bóng nghèo, nhảy sang đá cho đội giầu là khán giả chán ngay.
Ở VN có hàng chục tờ báo chuyền về thể thao và bóng đá. Nhưng người đọc bây giờ chỉ toàn đọc chuyện bên Anh, bên Ý, bên Đức, bên Pháp, kể cả chuyện bên lề, chứ không cần biết đến những cầu thủ VN tuần này đá thế nào, thắng thua cũng thây kệ. Chỉ thỉnh thoảng coi vài cái tin cầu thủ này đi chơi với chân dài nào, mua cho chân ngắn cái gì rồi tặc lưỡi “Thằng bé chăn trâu hồi này cũng xe “sì po”, căp kè tóc đỏ môi xanh, làm nhà cho bố mẹ. Thôi cũng mừng cho nó, thằng con có hiếu”… Đại khái như thế thôi.
Ở VN chẳng thiếu gì những Câu Lạc Bộ yêu Arsenal, MU, Man City… Vắng hẳn những CLB yêu đội bóng VN, chỉ còn vài ông chuyên đánh trống thổi kèn, nhảy múa lung tung theo sau vài đội bóng, khua động trận đấu thêm om xòm cho “dui”.
Đến sân xem bóng đá vào cửa tự do lại được uống bia miễn phí
Ấy vậy mà sân bóng trước đây được gọi là sân Cộng Hòa, nay được thay bằng tên sân Thống Nhất, buổi chiều ngày chủ nhật 19-8 vừa qua đã đông nghẹt khán giả. Một phần vì các báo đã tô điểm cho trận chung kết giải vô địch năm nay rất gay go, quyết liệt, hào hứng giữa hai đội bóng Sài Gòn Xuân Thành và Hà Nội T&T. Mỗi đội chỉ hơn kém nhau có 1 điểm nên ngôi vô địch tất nhiên sẽ là đội thắng. Ngoài ra còn 2 yếu tố khác là các phương tiện truyền thông quảng cáo rầm rộ chỉ bán vé ở khán đài chính, còn các khán đài cánh B-C-D đều được “tháo khoán” cho khán giả vào xem tự do. Thêm một yếu tố câu khách đến sân là được uống bia miễn phí do tổng công ty bia Sài Gòn Lê Hồng Xanh cung cấp. Có lẽ đây là điều chưa từng có ở bất cứ sân bóng nào trên thế giới kể cả ở những nước nghèo khó châu Phi. Nó cho thấy sự xuống dốc thê thảm của bóng đá VN đến nỗi phải có những “chiêu trò” mời mọc như thế, khán giả mới chịu đến sân.
Hơn 37 năm rồi, tôi mới lại được nhìn thấy khung cảnh sân bóng quen thuộc ấy đông đúc đến như vậy. Nỗi nhớ nôn nao về những ngày ngồi trên sân xem bóng đá trước những năm 1975. Thú thật là bây giờ tôi không còn muốn đến sân, hòa vào cái không khí náo nức của khán giả như xưa, tôi chỉ còn đủ can đảm ngồi xem các đội bóng VN đá qua Ti Vi. Gặp những buổi chiều hết Olympic, hết tennis Cincinnati Masters 2012 chẳng còn gì để xem, cũng gọi là có tí “máu” bóng đá nên ngồi xem một trận đấu cho hết thì giờ.
Sân bóng phải đóng cửa từ rất sớm vì hết chỗ. 16 g chiều mới khai mạc giải, mới 2 giờ trưa, khán giả bình dân từ khắp nơi đổ đến sân bóng đông như kiến. Nhiều khán giả leo trèo bất kể là hàng rào sắt đầy nguy hiểm, cố chen lấn may ra tìm được cách nhảy vào sân. Có khá nhiều khán giả lặn lội từ Hà Nội đến Sài Gòn cổ động cho đội nhà Hà Nội T&T. Cũng có rất đông khán giả từ những nơi gần Saigon như Bình Dương, Long Khánh, Biên Hòa cũng “bay” về Sài Gòn ủng hộ gà nhà Sài Gòn Xuân Thành. Cái cảnh chen chúc ấy gần 40 năm mới có một lần.
Đá “cụi”, đá “đểu”
Vậy mà họ được xem một trận vô địch như thế nào? Đáp lại lòng nhiệt tình, háo hức của khán giả, cầu thủ đội nhất bảng đã đá một trận “cụi” nhất trong lịch sử những trận chung kết trên thế giới. Khán giả bảo nhau: “Chúng nó đá đểu” là đúng. Quả là đối với khán giả thì cầu thủ đá như thế là chơi đểu thật, phụ lại lòng mong đợi của hàng triệu người. Hầu hết những tờ báo ở VN đều phải cay đắng đưa tin “Mong đợi sẽ được xem một trận bóng hấp dẫn, với quyết tâm giành chiến thắng cao của cả hai đội, trái lại, người hâm mộ bóng đá Việt Nam hăm hở đến sân lại phải xem “một màn kịch vụng về” với nhiều màn câu giờ, đá “nhường”, đá cầm hòa”.
Tại sao lại đá cầm hòa cho đội “đàn em” vô địch?
Tất cả đều nghĩ rằng với thế cuộc trước trận đấu: Hà Nội T&T đang dẫn trước với 46 điểm, Sài Gòn Xuân Thành kém hơn với 45 điểm, SH Đà Nẵng 44 điểm thì rất nhiều người hâm mộ mong chờ, đây sẽ là trận đấu quyết liệt, với các pha tấn công dồn dập, ăn miếng trả miếng hòng dành điểm. Chỉ cần có 1 trái thắng thua trên sân Thống Nhất là đội Đà Nẵng dù có thắng bao nhiêu trên sân Ninh Bình cũng là thừa, bởi vẫn kém điểm đội thắng trong trận này.
Một đội đang đứng nhất bảng (T&T Hà Nội), cần phải giành chiến thắng để lên ngôi vô địch lại dùng mọi thủ đoạn để đá câu giờ, thay tiền đạo bằng hậu vệ… để có thể kiếm được hạng nhì, nhường ngôi vô địch cho SHB Đà Nẵng. Đội Sài Gòn Xuân Thành tấn công quyết liệt nhưng hầu hết các cầu thủ “Tây”, sút những trái bóng như mơ ngủ, ngay trước cửa khung thánh mà sút bắn ra ngoài. Sự chậm chạp vụng về của những cầu thủ “ngoại” đô con, dẻo dai được tiếng là “những hảo thủ hạng nhất” làm cho người ta chán ngán. Có khán giả đã phải thốt lến “Cú đó tôi sút cũng vào, cho thằng đó nghỉ việc đi”. Khán giả trở nên nghi ngờ “làm như cầu thủ Sài Gòn Xuân Thành cũng chẳng muốn thắng vì một lý do khó hiểu nào đó, chứ chưa chắc chỉ là thiếu may mắn”. Nhưng thật ra là họ vô duyên và thiếu may mắn thật. Có bị cầm hòa thì cũng chỉ nên tự trách mình thôi.
Mặt dạn mày dầy ăn vạ nằm sân
Nhưng màn bi hài kịch thuộc về đội Hà Nội T&T trình diễn mỗi phút càng lộ rõ khi nghe tin đội Đà Nẵng thắng đội Ninh Bình một trái. Như vậy nếu hai đội ở sân Thống Nhất hòa thì Đội Đà Nẵng sẽ có thêm 3 điểm là 47 (vô địch), trong khi Hà Nội T&T 46 điểm (hạng nhì) và Sài Gòn Xuân Thành 45 điểm (hạng ba).
Ai cũng biết Hà Nội T&T và SHB Đà Nẵng đều có cùng một ông chủ là bầu Hiển. Cho nên đội Hà Nội T&T cố sống cố chết đá cụi, đá cầu hòa là để nhường ngôi vô địch lại cho đàn em. Bởi đá “tử thủ” với Sài Gòn Xuân Thành dễ hơn là mong thắng. Trong khi đội Đà Nẵng thắng đội Ninh Bình dưới cơ, dưới hạng dễ dàng hơn nhiều.
Đặc biệt khi biết tin đội Đà Nẵng đã ghi được ba bàn thì thái độ thi đấu của Hà Nội T&T trở nên cực kỳ trơ trẽn. Họ không buồn tấn công mà chỉ lo ăn vạ hay câu giờ.
Đến trọng tài chính cũng ngán ngẩm khi ông liên tục yêu cầu các cầu thủ của Hà Nội T&T đứng lên thi đấu và thôi ăn vạ. Cầu thủ Hà Nội T&T nằm la liệt, anh đầu sân, em cuối sân, cứ thế ăn vạ đủ kiểu, bất chấp sự la ó, chán chường của khán giả. Đúng kiểu mặt dạn mày dầy, nằm được là cứ nằm, kệ khán giả, kệ bóng đá, mặc kệ cả danh dự cá nhân, danh dự của cả đội bóng. Tất nhiên HLV Phan Thanh Hùng của Hà Nội T&T là người đã bày ra chiến thuật và trực tiếp “chỉ đạo” các cầu thủ đá cụi. Vậy mà ông HLV của đội này lại vừa lên chức làm HLV đội tuyển quốc gia VN!!! Ông sẽ huấn luyện cho đội tuyển quốc gia theo kiểu nào đây?
Hủy bỏ giải đấu và không tuyển chọn HLV đã chỉ đạo đá cụi
Còn rầt nhiều điều đáng nói về chuyện bóng đá VN, nhưng e làm nhàm tai bạn đọc. Ở đây tôi chỉ nêu ra ý kiến của một số khán giả nhiều tuổi vẫn say mê bóng đá. Trước hết, Liên Đoàn Bóng Đá VN (LĐBĐ VN) hãy nghe cho kỹ nỗi phẫn uất của khán giả với những chứng cớ không thể chối cãi trong trận đá “cụi” tranh ngôi vô địch này. Vậy theo đúng luật, LĐBĐ VN hãy hủy bỏ ngay kết quả của trận đấu này, coi như năm nay không có đội vô địch. Có sao đâu.
Cũng như tại Olympic Luân Đôn vừa qua. Một số cầu thủ sắp đặt trắng trợn theo cách thức bôi nhọ và ngược lại tinh thần Olympic”, Ban tổ chức đã đuổi các lực sĩ có mặt trong 2 trận vũ cầu rởm ra sân, hủy bỏ các trận đấu đó. Tám lực sĩ bị loại thẳng khỏi nội dung đánh đôi nữ. Ngay cả khi võ sĩ lãnh huy chương rồi cũng có thể bị hủy bỏ nếu dính doping. Đó là cách làm đúng luật, đúng tinh thần thể thao trong sáng.
Đội Đà Nẵng và khán giả sông Đà chắc cũng chẳng vinh dự gì khi đón nhận ngôi vô địch tử trên trời rớt xuống. “Vui là vui gượng kẻo là” đấy thôi.
Thứ hai là không tuyển chọn HLV đã chỉ đạo trận đấu cụi làm HLV đội tuyển quốc gia. Có thể thêm các biện pháp trừng phạt đội bóng và cả HLV đã bôi nhọ làng bóng đá.
Tôi không biết LĐBĐ VN có đủ bản lãnh, đủ “khôn lớn” để làm được việc này không?
Ngay cả Bộ Văn Hóa - Thể Thao cũng cần chấn chỉnh lại ngay cái LĐBĐ VN, thay thế những cái đầu già cũ bằng những những cái đầu thông minh, tâm huyết hơn.
Câu hỏi còn ở phía trước mặt. Bạn đọc hãy đợi xem màn kịch này có chìm xuồng không?
Văn Quang 24-8-2012
Văn Quang – Viết từ Sài Gòn : Chuyện ông giáo nghèo với ngân hàng và doanh nghiệp
Chuyện ông giáo nghèo với ngân hàng và doanh nghiệp
Bạn có thể hiểu đây chỉ là câu chuyện lẩm cẩm của những anh nghèo ngồi tính quẩn sự đời trong thời bão giá. Nhất là vào ngày 28-8 vừa qua, giá xăng tăng lên 650 đồng một lít càng làm cho người dân nghèo thêm điêu đứng. Nhưng như vậy vẫn là … chưa đủ, các doanh nghiệp (DN) kinh doanh mặt hàng nhiên liệu huyết mạch lại rậm rịch lên kế hoạch... xin tăng giá nữa. “Bài ca con cá” này dân VN đều hiểu hết, nó chỉ là sự chuẩn bị dư luận, rồi trước sau cũng tăng. Bởi theo biên độ cho phép là có thể tăng giá xăng 20% trong vòng một tháng, cơ quan quản lý đã chọn giải pháp là cho tăng ... từ từ. Người dân lại thót tim. Các cây xăng lại tiếp tục găm hàng chờ tăng giá móc túi dân.
Nhưng chuyện đó gây ảnh hưởng như thế nào với xã hội, xin bàn vào một kỳ sau khi đã có đầy đủ dữ liệu.
Ở đây tôi chỉ đề cập đến “quả bom” ngân hàng (NH) và “dư âm” còn đang nóng sau khi đại tỷ phú Nguyễn Đức Kiên và ông chủ tịch NH Á Châu bị tóm. Cứ cho rằng hai ông này là hai vụ án khác nhau, có nghĩa là mỗi ông vi phạm pháp luật theo một kiểu nào đó vốn là “nghề tay trái” của các các đại gia giàu địch quốc. Thế nhưng nó vẫn có liên quan mật thiết với nhau qua cái nhìn của người dân bởi cả hai ông đều là những nhân vật then chốt của các NH. Ngoài ra còn xuất hiện những tin đồn thất thiệt, khiến chính những nhân vật bị đồn cũng bất ngờ. Đó chỉ là những tin đồn vô căn cứ, có thể là do các “đại gia” trả miếng nhau, nhưng nó cũng chứng tỏ tình trạng hoang mang lây lan rất nhanh.
Niềm tin tạm bợ
Việc làm trong sạch hóa các NH là môt việc làm quá cần thiết, trừng trị bất cứ kẻ nào dù ở chức vụ nào lũng đoạn nền tài chính, thâu tóm quyền lợi cho cá nhân hay phe nhóm đều được mang ra công khai trước pháp luật. Đó là sự mong đợi của hầu hết người dân Việt. Điều đó mang lại ít nhiều niềm tin của người dân.
Nhưng bên cạnh đó vẫn là những hoang mang, lo ngại, về việc gửi tiền vào các ngân hàng. Sự lo ngại ban đầu có thể là “bấn xúc xích”, nhưng được trấn an bằng những biện pháp cụ thể nên cũng nguôi ngoai dần. Tuy nhiên, sự nguôi ngoai đó không phải là niềm tin vững chắc mà nó chỉ là tạm bợ, rất tạm bợ thôi. Buổi sáng còn tin, buổi chiều có thể “ôm sô chạy làng” vì bất cứ một lý do nào đó.
Tôi không có hân hạnh được quen biết nhiều với các vị nhà giàu, ở đây tôi chỉ kể lại một câu chuyện rất thật của dân nhà nghèo trước hiện tượng này. Dân nghèo không cần biết đến những vần đề về “kinh tế vĩ mô”. Tuy nhiên, đừng tưởng tất cả dân nghèo đều ngu, khối ông nghèo nhưng hiểu biết rất rộng, nhưng quá nhiều “lý thuyết gia” bàn về kinh tế vĩ mô cứ loạn cào cào, chẳng biết đường nào mà lần. Còn một số lớn dân nghèo, họ chỉ quan tâm đến đời sống trước mắt là cơm, gạo, áo, tiền. Và ở đây tôi cũng chỉ nhắc tới những “chuyện vặt” đó. Vì thế bạn đọc có thể hiểu đây chỉ là chuyện lẩm cẩm của những anh già rách, còn nó có phản ảnh được điều gì mặt sau của xã hội, tùy bạn nhận định.
Ông giáo già và… rau lang chấm nước mắm cáy
Lâu lắm tôi mới có dịp đến nhà ông anh ở Gò Vấp. Ở khu này thường là những dân nghèo hoặc đủ ăn đủ tiêu, ngoại trừ vài trường hợp đặc biệt. Nhà ông anh tôi là hàng xóm của một ông giáo già. Ông giáo có một cậu con trai, muốn có việc làm, công ty đưa lên tuốt Komtum và một cô con gái lấy chồng nước ngoài. Ông giáo trước dạy ở một trường trung học, thời đó học sinh gọi là “giáo sư”. Bây giờ ông đã 75 tuổi, gần đây hai người con bàn nhau, để khỏi phải đóng góp tiền chu cấp bố mẹ hàng tháng, hai chị em gom góp một số tiền cho bố gửi ngân hàng kiếm lời hàng tháng.
Một lần tôi xách ký nho vài trái táo, sang nhà ông thăm hỏi bà vợ ông bị bệnh, gặp bữa cơm vừa dọn lên, có món rau lang luộc chấm với nước mắm cáy, một đĩa tép rang khế, một đĩa thịt heo kho mặn. Gia đình ông cũng như gia đình tôi, từ Thái Bình vào Nam từ hơn nửa thế kỷ rồi, nhưng mấy cái món này vẫn là món ăn “truyền thống quê hương”, do bà con gửi từ ngoài Bắc vào. Ông bà giáo mời tôi dùng cơm. Dùng dằng chút xíu cho phải phép, tôi ngồi xuống ăn cùng ông bà vì thèm món rau lang chấm nước mắm cáy này. Từ đó thỉnh thoảng ông lại điện thoại cho tôi tán chuyện “thiên hạ sự”. Ông cũng có cái computer cũ và thường lên internet cho qua ngày tháng. Lâu rồi, cả hai chúng tôi đều có tuổi, ngại đi xa, hôm qua tôi mới có dịp ghé thăm ông giáo. Ông mừng rỡ lắm vì gặp người đồng hội đồng thuyền, cùng quê hương xứ sở, chuyện gì cũng có thể thổ lộ với nhau được, không sợ bị bới móc.
Rút hay không rút?
Câu chuyện đầu tiên của ông đi thẳng vào vấn đề nóng bỏng mà người dân nghèo có ít tiền để dành vẫn còn “thắc mắc” là chuyện “thời thế ngân hàng”. Ông hỏi ngay:
– Bác ạ, tôi có một số tiền gửi ở ACB, có nên rút ra không?
Tôi lúng túng vì khó có thể “cố vấn” cho ai trong tình hình những ngày đầu nổ ra vụ ngân hàng ACB. Người nhanh chân rút tiền, người trù trừ e ngại. Ông anh tôi và ông giáo già cùng rủ nhau gửi tiền ở NH ACB tại một chi nhánh gần nhà. Ông anh tôi hỏi, tôi cũng chưa dám có ý kiến dứt khoát về vấn đề này. Hầu hết những người dân nghèo có tí tiền gửi NH vì hai lý do: thứ nhất gần nhà để hàng tháng rút ta cho tiện; thứ hai đó là một NH lớn, còn lớn cỡ nào, tôi cũng như nhiều người bình dân khác, hoàn toàn mù tịt. Bởi vậy tôi lưỡng lự rồi trả lời lửng lơ con cá vàng:
– Tùy bác thôi, xem ra vụ này cũng gay go đấy.
Ông giáo thở dài:
– Tôi đã tính điện thoại lên hỏi bác, may lại gặp bác xuống chơi. Bác trả lời thế càng làm tôi lúng túng thêm. Nếu bác gửi ở NH ACB bác có rút không?
Tôi lại ngây mặt, chẳng biết nên gật hay nên lắc. Ông giáo thôi không dồn tôi vào “bước đường cùng” nữa. Ông bắt đầu kể lể:
– Chẳng nói giấu gì bác, các cháu cho tôi ba trăm triệu từ mấy năm nay rồi. Hồi đó mua được cái nhà cấp 4 đầu hẻm đấy, nhưng bây giờ chỉ mua được cái chòi. Cũng may, tôi có cái nhà này rồi, tính toán mãi, tôi đem gửi ngân hàng, không bị lỗ vốn vì mất giá và có tiền chi tiêu hàng tháng.
Ông giáo tính toán chi ly:
– Cách đây một năm, tiền lời hàng tháng là 14%, ngân hàng “tự động” cho tôi 16% một năm – có ông còn được đến 17-18% hay hơn thế ấy chứ. Mỗi tháng tôi cũng có được khoản hơn 4 triệu, tiêu pha cũng tạm đủ. Ốm đau lặt vặt thì lấy số tiền hưu ít ỏi đề dành mang ra chi dùng. Vậy là ốm đau nặng phải đi bệnh viện thì dĩ nhiên phải trông vào các con rồi. Tôi bị bệnh tim, nhưng cứ cù cưa, không dám đi bệnh viện. Vào đấy, chỉ thấy người và người, chờ và đợi, “thủ tục đầu tiên”, nay “viện phí” lại tăng… cũng muốn ốm thêm rồi. Thôi thì cuộc sống như thế cũng là tạm đủ, còn hơn vô số người quanh đây, cứ ngày một nghèo thêm. Họ khổ hơn mình nhiều.
Tôi đưa đà:
– Bác “tri túc” như thế là nhàn. Nhìn lên chỉ tổ gãy cổ, nhìn xuống không ai bằng mình.
Khi ông giáo nói tục
Ông giáo cười để lộ hàm răng đã bị thời gian vặt đi, thủng lỗ chỗ, ông nói:
– Thôi bác ạ, bây giờ chẳng còn thì giờ đâu nhìn lên hay nhìn xuống nữa. Nhìn ngay vào chính mình đây này. Từ khi ông Ngân Hàng Nhà Nước (NHNN) bắt phải hạ lãi suất, tiền gửi NH chỉ được 12% rồi tụt xuống 9% chỉ trong vòng vài tháng. Bác có biết nhà tôi mất bao nhiêu một tháng không?
Tôi chưa kịp tính, ông giáo đã trả lời ngay:
– Từ 16% xuống 9%, tức là mất đứt 7% rồi. Từ có 4 triệu một tháng, chỉ còn hơn 2 triệu. Lại gặp lúc cái gì cũng leo thang, từ điện nước, xăng dầu cho đến rau cỏ ở chợ, cái gì cũng lên vù vù. Mất đứt gần 2 triệu một tháng, nhưng tiền lời ở NH cũng phải tính đến cả tiền mất giá. Phải để ra ít lắm cũng 30% bù vào cái khoản đó. Tiêu hết tiền lời kể như cắn vào tay mình, nên chỉ dám tiêu chừng 2 triệu. Nhà tôi lâm vào cảnh túng thiếu. Vậy mà không dám than với các con, bởi chúng nó cũng “xuống” như mình chứ thời buổi này có thằng nào làm lao động, kể cả lao động chữ nghĩa ngoi lên đến hàng đủ ăn đủ tiêu đâu. Ngay đến con gái tôi ở nước ngoài cũng phải tằn tiện, tôi biết vậy nên không dám hé môi với các con.
Ông giáo chỉ cái computer cũ phủ một lần vải cho đỡ bụi, để chiếc bàn gỗ:
– Bác còn có khả năng chơi internet, máy của tôi bị server nó cắt rồi, chỉ cần thiếu tiền 1 tháng là… a lê hấp, nó cúp đường truyền của mình luôn. Thế là tôi thua, dù tôi chơi theo kiểu chơi bao nhiêu trả bấy nhiêu. Vậy mà mỗi tháng cũng mất gần trăm ngàn. Tiền tiêu còn chưa đủ, lấy tiền đâu ra mà trả internet. Thế là tôi đành làm thằng “dân ngu” vậy. Ngu vì bị “thiến” mất số tiền lời hàng tháng mà cóc làm gì được nhau, đếch kêu ca với ai được bác ạ.
Ông giáo vốn là người cẩn trọng, không nói tục bao giờ, nhưng ông phải thốt mấy tiếng “cóc” và “đếch” là tôi hiểu sự cay cú, sự bất mãn trong lòng ông dồn nén lâu nay như thế nào. Tôi chẳng còn biết an ủi ông bạn già như thế nào nữa.
Câu hỏi đằng sau sự thật
Chưa hả cơn giận, ông “nhằn” tiếp:
– Tôi không đến nỗi ngu mà không hiểu được đôi chút về kinh tế, các ông ấy gọi là “vĩ mô”. Nhưng quả thật tôi ngu vì không tài nào biết được chính xác tình hình lạm phát là bao nhiêu phần trăm. Các ông ngân hàng nhà nước (NHNN) và mấy bố “lý thuyết gia” nói sao thì biết vậy thôi. Tôi chỉ nhìn vào giá cả sinh hoạt và nhìn vào cái túi tiền của chính mình cùng mấy anh hàng xóm để đo lường mức độ lạm phát. Xuống thì đôi lúc có xuống, nhưng xuống đến cái mức mà các ông ấy gọi là có thể giảm bớt lãi suất tiền gửi của dân nhiều như thế thì hơi ép nhau quá. Tôi hoàn toàn đồng ý lãi suất thỏa thuận giữa các NH kỳ trước với người dân là cao, là tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các NH lớn và nhỏ. Cần phải có sự can thiệp của NHNN để làm giảm bớt gánh nặng cho các doanh nghiệp (DN). Người dân cũng cần chia sẻ với các DN để nền sản xuất không bị đình đốn. Đã có hàng chục ngàn DN ngưng hoạt động, hoặc chủ bỏ trốn để người lao động bơ vơ, mất việc làm. Đó là điều hợp lý.
Ông giáo tỏ ra người hiểu biết chứ không cố chấp. Ông ngừng lại, uống môt ly nước trà thấm giọng rồi ông lắc đầu:
– Nhưng thực tế, sự việc lại không xảy ra như thế. Bác thử tính xem, từ khi lãi suất của dân hạ thấp, số tiền đó đã giúp được bao nhiêu DN đứng lên nổi, có bao nhiêu DN vay được tiền NH với lãi suất thấp, tương ứng với số tiền NH đã được lời từ hạ lãi suất của dân? Đến bây giờ mà hầu hết DN vẫn kêu toáng lên không “tiếp cận” được vốn vay của NH. Về phía NH, tất nhiên thằng cho vay phải “nhìn giỏ bỏ thóc” chứ anh trọc đầu không còn tí tài sản nào đáng giá để thế chấp làm sao nó dám cho vay. Rồi nợ xấu lai chồng nợ xấu, NH cũng chết. Còn ông NHNN không thể bắt buộc NH cho anh trọc đầu vay được bởi nếu DN không trả NH được, ông có trả nợ đậy giùm cho nó không? Và cái mức lãi suất 15% đưa ra cũng chỉ có tính cách “đề nghị”. Thực tế thì chẳng anh nào vay được với cái triển vọng sáng choang mà các ông ấy đã đưa ra. Rồi các NH tìm đủ cách lách trần lãi suất bằng xổ số, bằng tri ân khách hàng, bằng giải thưởng … hàng trăm cách mà các ông ấy chịu thua. Và “luật bất thành văn” lại diễn tiến như trước, muốn vay tiền NH thì phải quen biết lớn, phải có “cò” đưa đường. Lâu lâu NH lại “xì ra” kiểu cho vay ưu đãi một dự án nào đó để ra cái điều có thực hiện lời đề nghị của NHNN. Song, mọi chuyện cứ i xi boong. Tôi nói vắn tắt nhưng ông thừa sức hiểu một sự thật quá thật.
Câu hỏi đặt lên bàn thờ
Ông giáo bỗng nhổm người dậy, hai tay chống xuống mặt bàn, làm cho cái xương vai nhô lên, trông ông có vẻ “hùng” hơn một tí. Ông hất hàm hỏi:
– Còn một câu hỏi cần hỏi, đứng đằng sau sự thật, là số tiền các NH bớt được của thằng gửi tiền, cứ tính trung bình là 7% như tôi thôi, nằm ở đâu? Mỗi tháng, thằng rách như tôi bị “thiến” gần 2 triệu, vậy tổng số tiền của “khu dân cư” bị “thiến” là bao nhiêu tỉ? Mà theo tính toán của các NH, số tiền của dân gửi NH lại chiếm đại đa số. Bỗng dưng anh NH vớ bở, có lý do để bớt tiền lãi suất mà khách hàng đành câm, sướng quá. Đúng là ngồi mát ăn bát vàng. Còn chúng tôi ăn… gì? Thà hy sinh quyền lợi cho dân cho nước, chứ hy sinh cho NH, cho anh nhà giàu thì đau quá. Bác có thấy không?
Tôi đâu dám trả lời. Ông giáo nhìn lên cái tường gỗ mốc thếch mà rằng:
– Câu hỏi này chắc tôi chỉ đặt lên cái bàn thờ kia được thôi.
Đúng là trên bức tường gỗ có cái bàn thờ cũng mốc thếch.
Khi nhà ông giáo “xuống dốc”
Bà Giáo thấy chúng tôi ngồi lâu bèn dọn cơm trưa, Bà giả lả:
– Bác ngồi ăn cơm với ông nhà tôi cho vui. Có bác đến chơi hôm nay ông nhà tôi mới nói nhiều thế đấy, mọi ngày ông ấy lầm lì có khi con ruồi không buồn đuổi.
Ông giáo kéo tôi sang cái sạp gỗ, rồi sợ tôi từ chối, ông nói phăng ngay:
– Chỗ người nhà với nhau, nói thật với bác là hồi này chúng tôi lấy rau làm chuẩn, tép riu kho là món mặn thường xuyên, hết tiền mua thịt rồi. Không như năm ngoái nữa đâu, rau lang chấm nước mắm cáy chỉ là món quê hương khoái khẩu thôi, còn mua được vài lạng thịt tẩm bổ cho hai cái thân già. Cứ tự an ủi rằng ăn uống như thế đỡ trúng độc của đủ mọi thứ thực phẩm của anh Trung Quốc tuồn vào. Bác tính hai vợ chồng già chỉ có 2 triệu một tháng kể cả mọi thứ tiền thuốc men điện nước, không bắt cái mồm hà tiện thì chẳng còn biết hà tiện cái gì nữa. Mấy anh xăng dầu vừa tăng giá lại ca bài con cá lỗ lã để tăng giá nữa, rồi chẳng biết còn tăng mấy lần nữa và điện nước cùng mọi thứ khác theo đà này tăng giá nữa, đó mới là đáng sợ, bác có nghe hay có tin gì ở internet không?
– Tôi cũng đọc loáng thoáng thôi. Cái “kịch bản” kêu lỗ và mấy cây xăng găm hàng chờ tăng giá là nhẵn mặt rồi, ai cũng biết. Nơi treo bảng hết xăng, chỗ mất điện, nơi hỏng máy, chỗ nhỏ giọt! Anh nào cũng chờ dịp may là móc tiền dân, chỉ có anh dân đen chết. Khối kịch bản đã mòn nhẵn nhưng người ta vẫn phải dùng. Chưa biết kịch bản này sẽ đưa tới đâu.
Cứu doanh nghiệp nào?
Ông giáo nhún vai gầy:
– Thôi thì làm luôn một lượt đi chó nó tiện việc sổ sách, đỡ mất công giải thích lòng vòng. Nhưng để giúp cho các doanh nghiệp (DN) hồi sinh cũng có lắm vấn đề bác ạ. Giúp cho anh nào làm ăn chân chính bị thua lỗ vì lạm phát còn được, chứ giúp cho mấy anh DN “tay không bắt giặc”, đưa tiền vào những chỗ chết thì uổng công vô ích thôi. Tôi nói thí dụ như gia đình một anh ở xóm trên, chẳng có nghề ngỗng gì. Ấy vậy mà đùng một cái lập DN làm da giàu xuất khẩu. Thì ra thằng con lớn trước học được nghề vá giày ở Bờ Hồ, quen biết được vài anh có máu mặt, tụ tập mấy “đồng nghiệp” ngồi lê ở đường Lê Lợi làm công ty. Sửa lại mấy cái chuồng nuôi heo cũ làm xí nghiệp. Nhưng sau đó có một công ty nước ngoài đến điều đình mua lại cái xí nghiệp èo uột đó với giá cả chục tỉ đồng. Thế là anh em nó thấy dịch vụ nhà đất kiếm tiền nhanh hơn, nhiều hơn, bèn nhảy ra kinh doanh nhà đất. Thằng anh vẫn giữ cái mác công ty xuất khẩu, thằng em làm văn phòng môi giới nhà đất. Vài năm sau, anh em nó phất lên hơn cờ khởi nghĩa, anh nào cũng ba bốn cái nhà lầu, vài cái xe “ô tô con”, một hai cô chân dài, nay đi Mỹ, mai đi Nhật, mốt đi Singapore. Thằng nào cũng là đại gia hết. Nó nhìn chúng tôi như rác.
Ông lại tủm tỉm cười mỉa mai:
– Có thằng lên chức đại gia rồi bỏ vợ, con trai, con gái học kiểu tiểu thư ăn chơi trác táng, vợ ôm mớ vàng đi theo thằng khác. Nhưng cái giá của nó phải trả chưa đau bằng thời kỳ này. Khi nhà đất đóng băng, hàng loạt biệt thự nhà cao tầng, khuyến mãi toàn vàng là vàng cũng ế khách. Hàng loạt lô đất mua rồi để đấy cho cỏ mọc hoang, không ai thèm hỏi tới. Trong khi tiền lời NH vẫn phải trả mấy tỉ đồng một tháng, có DN phải trả cả mấy chục tỉ đồng. Nhà cửa xe cộ, của chìm của nổi, đem cầm cố hết, bây giờ không vay được tiền NH, không có tiền trả nợ. Tôi hỏi ông, nếu cứu những cái DN như thế thì mang lợi ích gì cho dân? Khi nó giàu sụ, ăn chơi như đế vương, dân có được gì không mà bây giờ lại mang tiền của dân đi cứu nó?
Tôi phải “trấn an” ông giáo kẻo sợ ông lên cơn đau tim. Bây giờ mấy ông già hay chết bất ngờ (ở đây gọi là… chết đột xuất) vì đột quỵ:
– Dù thế nào cũng cần phải cho các DN đứng đắn hồi sinh, người dân lao động có việc làm. Chứ để thất nghiệp thì tệ nạn xã hội sẽ ngày càng cao, cướp bóc, mại dâm, lừa đảo lan tràn, dân còn khốn khổ hơn. Hàng hóa tồn đọng làm kinh tế trì trệ. Tất nhiên các giải pháp đưa ra phải có hiệu quả mới tránh được đổ vỡ.
Tịch thu hết tài sản của bọn sâu dân mọt nước trả lại cho dân
Ông giáo lại chắp tay nhìn lên bàn thờ:
– Lạy Trời cho các ông điều hành “kinh tế vĩ mô”, chỉ đạo “tài chánh vĩ đại” cũng khôn ngoan được như thế.
Trước khi tôi ra về, ông giáo còn đưa ra tận cửa, nói tiếp:
– Tôi cũng mong rằng các cơ quan có trách nhiệm sớm điều tra và công bố rõ tội trạng của các can phạm. Đồng thời đề nghị tịch thu hết tài sản của bọn sâu dân mọt nước, trả lại cho dân, số tiền ấy chắc chắn là rất lớn, thừa sức bù vào tiền xăng điện khỏi tăng giá, đỡ gánh nặng đè lên vai người dân nghèo. Câu chuyện của ông giáo ám ảnh tôi mãi nên không thể không viết để chia sẻ cùng bạn đọc, dù là “chuyện vặt” nhưng ít ra cũng mời bạn đọc đi “thăm dân cho biết sự tình”. Thăm dân rách, nói chuyện bình dân vui hơn là nghe lý thuyết suông. Phải không bạn?
Văn Quang 31-8-2012
