Quote:
VI) Doris Day hát ‘Que sera sera’ trong một phim của Hitchkoch
Có vài ngày (vào thập niên 1960), dư luận, báo chí ở nước ta, cũng bàn luận sôi nổi về việc :
Doris Day hát ‘Que sera sera’ trong một phim của Hitchkoch
(Bàn rằng cô Doris Day hát rất hay và cụm từ ‘Que sera sera’ rất hay)
Rất dễ nhận thấy rằng
VII) ‘Que sera sera’ sai văn phạm
‘Que sera sera’ sai văn phạm, bởi lẽ ‘Que’ bao giờ cũng là túc từ chẳng phải là chủ từ.
Hồi ấy, tôi đọc những bài trên báo về ‘Que sera sera’, và ngạc nhiên vì thấy rằng chẳng có ai nói rằng ‘Que sera sera’ sai văn phạm
VIII) ‘Que sera sera’ là bị dịch sai từ câu ‘whatever will be, will be’
a) Một hôm, vào thập niên 1980, tôi đang đi dạo trên đường phố Ba Lê, bỗng thấy có một rạp hát đang chiếu phim trong đó có bài ca ‘Que sera sera’ , (rạp hát này thường chiếu phim Mỹ cũ, nói tiếng Anh, phụ đề Pháp-ngữ _-tôi thường vào rạp hát này xem phim Mỹ cũ, khi nào nhớ tiếng Anh, thì vào xem ở rạp hát này), tôi bèn vào xem phim. Đó là lần đầu tiên tôi xem phim ‘The man who knew too much’ ; phim của Hitchkoch nên rất hay; xem mãi đến đoạn Doris Day hát ‘Que sera sera’, trong tòa đại sứ, giọng ca lảnh lót, lảnh lót, lảnh lót, chơi vơi ...
Nghe xong bài ca, tôi tự bảo:
Té ra là thế ! ‘Que sera sera’ là bị dịch sai từ câu ‘whatever will be, will be’
(câu ‘whatever will be, will be’ có trong bài ca, chính ra là tựa đề bài ca)
b) dịch chữ ‘what’ sang tiếng Pháp : có vấn đề, vấn đề là
_-chữ ‘what’ có thể là chủ từ, có thể là túc từ
_-còn chữ ‘que’ bắt buộc phải là túc từ
_-đó là chữ ‘what’, ‘whatever’ thì lại khó thêm
c) câu ‘whatever will be, will be’ có kẻ đã dịch sang tiếng ta, là ‘cái gì (phải) đến, sẽ đến’ . Dịch sang tiếng ta như vậy thì chỉnh về văn phạm. Lý do là vì chữ ‘cái gì’ giống như ‘what’ có thể là chủ từ, có thể là túc từ. Nhưng ‘cái gì’ là ‘what’ chưa phải là ‘whatever’ ; whatever thường được dịch là ‘bất cứ cái gì’; tuy thế, ‘bất cứ cái gì (phải) đến, sẽ đến’ có thể đứng gọn trong một câu ca hay không?
d) Bàn thêm: ‘bất cứ cái gì’ thường được ngườI Việt ta dịch sang tiếng Pháp là ‘ n’importe quoi’ ; nhưng người Pháp
_-thường dùng cụm từ n’importe quoi, với ý chê bai
_-còn cụm từ ‘bất cứ cái gì’, không với ý chê bai thì là ‘quoi que ce soit’
(Chữ Pháp phức tạp như thế đó !)
e) câu ‘what will be, will be’ có thể dịch sang tiếng Pháp là ‘Ce qui sera, sera’. Dịch sang tiếng Pháp như vậy thì chỉnh về văn phạm; nhưng hát lên thì không kêu bằng ‘Que sera sera’.
Không những thế, đó là ‘what’ chưa phải là ‘whatever’ ...