Luật Thi

[Thứ Lang]

Theo chính luật thì chữ thứ 5 luôn luôn khác thanh với chữ thứ 7 của mỗi câu. Mà chữ thứ 7 thanh của nó luôn luôn cố định thì chữ thứ 5 thanh của nó cũng mặc nhiên cố định.

Chữ thứ 5 của mỗi câu mà không giữ luật thì ngoài phạm lỗi “ngũ nhãn” như đã nói, còn coi như bị thất luật, mà thất luật thì đương nhiên thất niêm. Mà thơ thất niêm thì còn gì là giá trị của bài thơ “Đường luật chính thể” (thể chính thống).
Theo chúng ta biết, thì 2 câu thơ gọi là niêm thì phải giống y nhau mỗi thanh ở mỗi chữ từng câu, cũng gọi là “chiếu chữ”. Theo luật về niêm thì câu 1 niêm với câu 8 (niêm có nghĩa là dính).
Nghiên cứu bài thơ “Bạn đến Chơi Nhà” sau đây:
Câu 1: Đã bấy lâu nay bác đến nhà
Câu 8: Bác đến chơi đây ta với ta
(Ở trên đã nói “chữ thứ 5 luôn luôn khác thanh với chữ thứ 7 của mỗi câu”).
Như vậy ta thấy 2 câu nầy bị thất niêm, đọc lên nghe không êm tai. Ngoài việc bị thất niêm còn bị lỗi điệu thơ.
Rất nhiều người làm thơ phạm phải lỗi nầy, vì họ căn cứ theo luật “chống chế” (nhất tam ngũ bất luận, thật ra là luật của thơ lục bát).

[Thứ Lang]

Cám ơn Thứ Lang hoạ thơ khuyến khích Hương, thiển nghĩ Thứ Lang cũng nên góp ý cho tác giả cơ hội, trước khi hoạ một bài thơ chưa chỉnh đối, lỗi điệp tự thì nhỏ TLinh không nói đến nhưng thất đối mất hết giá trị bài thơ.
Có nhớ Trần đại thi huynh từng nói về "thôi xao", làm đúng luật mà còn thôi xao cho đẹp hơn huống chi chưa chỉnh.

Do Thứ Lang không quen với anh/chị Hương (HXhuongkhuya) nên không dám góp ý, vì như vậy hóa ra đường đột nên Thứ Lang ngại. Và để cho chủ nhà (Thùy Linh) thân tình hơn, dễ nói chuyện hơn.

[Thùy Linh]

~~~*~~~
Chào Thứ Lang,
Đại thi huynh Trần Nhất Lang không hề theo luật" Nhất tam ngũ bất luận" nên thơ mới hay cộng với ý và từ vựng phong phú.

Nói cho dễ hiểu cứ chữ thứ 5 trong câu theo chính luật, đúng luật sẽ có nhạc tính, trầm bỗng hơn .
Trong sách của ông Quách Tấn bức thư thứ 10 có ghi :
" Chữ thứ 3 trong thơ Ngũ Ngôn, chữ thứ 5 trong thơ Thất Ngôn, nhất là trong câu Thất Ngôn, mà trong làng thơ quốc âm ít lưu ý là vì nằm trong luật "bất luân"
Nhưng nói "bất luận" là bất luận về mặt Bằng, Trắc chứ về mặt "công dụng", "khả năng" chữ thứ 3 và chữ thứ 5 rất quan trọng .
Câu thơ Ngũ Ngôn lấy chữ thứ 3 làm cơ nữu
ca*u Thất Ngôn lấy chữ thứ 5 làm cơ nữu ( cơ là máy, nữu là gốc, cái gốc của máy tức là mấu chốt)

Cho nên các chữ ấy được gọi là Thi Nhãn hay Nhãn Tự là con mắt của câu thơ .
Người xưa thường để tâm lực nơi Nhãn Tự ....
Quách Tấn
Chép nhiều mỏi ty, TLinh ngưng ở đây .

Vì luật "nhất tam ngũ bất luận" phổ biến ra mới bị hoả mù
Hồi mới học TLinh cũng theo luật đó một thời gian, hoạ có bài chỉnh có bài không mà cũng múa kiếm vườn hoang, đến khi tới HST cũng vẫn múa cho đến khi vô lớp học, làm bài tập đàng hoàng .
Khi biết thì bỏ những bài đó vì sửa không hề dễ .

Thơ của ông ấy (LTD) đăng trên Diễn Đàn Lâm Viên, và DĐLV đã công bố lên public trong thời gian khá lâu, người khác đọc hết rồi, dẫu tác giả có thôi xao thì link gốc vẫn còn.
Quote là chứng tỏ mình không tự ý sửa thơ của tác giả, còn họa là vì cái ý (nội dung) của bài thơ xét thấy hay.
Không nhắc nhở cái sai vì không chơi chung cùng một diễn đàn và không quen biết.
Cũng như nếu họa thơ của tiền nhân, dù bài đó có sai cũng đâu dám tự ý sửa, và cũng không thể nhắc nhở được.
Nói theo ông Quách Tấn thì thơ người xưa cũng bị lỗi, bệnh cả đống và chính ông (QT) cũng có bình phẩm nhiều bài thơ xưa để độc giả học hỏi. Ông (QT) cũng nói “đừng thấy các đại danh gia thi sĩ làm sai rồi bắt chước theo, thành ra sai cả đám”. Và đâu phải đại danh gia thi sĩ thì cái gì cũng hoàn toàn đúng, do đó phải cần gạn lọc.

Không biết thì thôi, chứ biết chắc TLinh sẽ không hoạ bài thơ thất đối, niêm, vần, luật vì đó là xương sống, xương sườn của bài thơ Đường Luật .
Còn thi bệnh điệp tự, thì châm chế, TLinh sẽ hoạ nếu thích bài thơ . Tính TLinh hay cầu toàn như vậy đấy, chất lượng hơn số lượng.

[Thứ Lang]

Không biết thì thôi, chứ biết chắc TLinh sẽ không hoạ bài thơ thất đối, niêm, vần, luật vì đó là xương sống, xương sườn của bài thơ Đường Luật.
Còn thi bệnh điệp tự, thì châm chế, TLinh sẽ hoạ nếu thích bài thơ. Tính TLinh hay cầu toàn như vậy đấy, chất lượng hơn số lượng.

Trong vòng khoảng 6-7 năm nay, trên internet, các nhóm, các trạng mạng xã hội nở rộ nhiều diễn đàn xướng họa thơ. Họ bất chấp luật lệ, chỉ xài luật rừng học lõm bõm trên Net, chắp vá luông tuồng. Một mình Thứ Lang không chấn chỉnh nổi (một cây làm chẳng nên non), với lại ai cũng cái tôi to như núi. Tình trạng thơ Đường luật chính thể xuống cấp thê thảm…kiếm được bài thơ đắc ý khó hơn ngậm ngải tìm trầm. Cộng thêm trong nước tung người ra gọi là “giao lưu văn hóa”, mục đích đưa chữ nghĩa trong nước ra hải ngoại để đánh đồng theo nghị quyết 36 là nhuộm đỏ toàn cõi nơi đâu có người Việt sinh sống.
Họ hành văn và dùng ngữ vựng ngô nghê, tối nghĩa, khó hiểu lại đem vào thơ, nhất là thể thơ nghiêm trang là thơ Đường luật mà tiền nhân để lại trong văn học nước nhà.
Nước mặn hòa vào nước ngọt thì còn gì hoa màu…
Chuyện nầy nói hoài không hết.
Hồi mình mới qua Mỹ, đâu có tình trạng ngôn ngữ kỳ quấi như những năm gần đây. Thùy Linh đọc báo Văn Nghệ Tiền Phong rồi so với báo chí sách vở, truyền thông bây giờ thì thấy rõ sự khác biệt rất lớn nầy.
Thứ Lang sẽ tìm một ít bài thơ Đường luật theo ngôn ngữ bây giờ đưa lên đây đề Thúy Linh so sánh với thơ Đường luật chính thống.
Có câu "giáo đa thành oán, mình nói nhiều quá (góp ý) người ta sẽ ghét, thay vì biết ơn. Họ rỉ tai nói xấu đàng sau lưng là mình muốn làm thầy đời...

[Thứ Lang]

Bài thơ nầy của một bậc đại lão làng trong một diễn đàn xướng hoa thơ Đường luật: https://lylang.blogspot.com/
Chưa nói gì về từ ngữ, văn pháp. Chỉ nói về luật thơ thôi. Nhiểu bậc đại lão làng như vậy lắm, nhưng không ai dám "đụng", vì sợ "chạm".
Vào trang nầy, kéo lên xem hết mục lưu trữ sẽ thấy nhiều tác giả làm thơ đọc không vô.

TỰ GIỄU
Trong đám thảo dân hẳn có tôi
Kết năm nhìn lại thẹn cùng người
Kim tiền của nả đâu sung túc
Tài cán công lênh cũng tẩm thôi
Khăn khó cố quên quên chẳng được
Sang hèn mặc phận phận đau thời
Mô phạm bậc giáo làng phọt phẹt
Có quái gì đâu há sợ trôi
25-1-2022
Nguyễn Huy Khôi

[Thùy Linh]

Ha ha Thứ Lang hay đi đây đó, TLinh ít đọc lắm nên khg biết
Mèn, bài thơ Tự Giễu này Cổ Phong cũng không được, nguớu như tương

Bên TLinh 2:30am rồi, sáng TLinh phải gói bánh tét, xong quay trở lại sau

Chỉ biết nói một câu " Giấy trắng phải giữ lấy lề" mình cứ giữ phận mình, chẳng thể làm chuyện lấp biển vá trời được .
Ngày vui khoẻ nha

[Thứ Lang]

Chỉ biết nói một câu "Giấy trắng phải giữ lấy lề" mình cứ giữ phận mình, chẳng thể làm chuyện lấp biển vá trời được.
Ngày vui khoẻ nha

Yes Ma’am, không thể làm chuyện lấp biển vá trời.
Vậy mà hồi xưa ông Đặng Dung toan làm chuyện ấy:
Hữu hoài phù địa trục
Vô lộ vãn thiên hà
… có hoài bão cõng trái đất, nhưng hỡi ơi không có lối kéo sông trời…
Thank you, the same to you, Ma’am

[Thứ Lang]

Chỉ biết nói một câu "Giấy trắng phải giữ lấy lề" mình cứ giữ phận mình, chẳng thể làm chuyện lấp biển vá trời được.

Yes, sách cũng dạy: “Mạng lý vô thời mạc cượng cầu”
Không gặp thời thì đừng cãi số, như nhân vật Mộ Dung Phục trong truyện Lục Mạch Thần Kiếm của Kim Dung.

[Thùy Linh]

Thứ Lang, thấy Thứ Lang lắm khi trả lời một post ngắn của TLinh thành ba cái posts riêng biệt
có người chỉ TLinh làm sao để tách cái QUOTE ra từng đoạn, viết trả lời một post, TLinh chỉ Thứ Lang nè
(Nếu Thứ Lang muốn tăng posts cho TLinh thì cám ơn nhưng thật tình TLinh không muốn vậy đâu .)
~~~
- Reply with Quote xong
Copy
QUOTE=Thùy Linh . số post.....
...........cut, paste đoạn nào Thứ Lang muốn trả lời vô
[/QUOTE] (Copy [/QUOTE] ở cuối để vô, rồi lập lại y như vậy ...}
~~~~
Bây giờ TLinh tách post của Thứ Lang ra từng câu thí dụ nè ...

Yes Ma’am, không thể làm chuyện lấp biển vá trời.
Vậy mà hồi xưa ông Đặng Dung toan làm chuyện ấy:
Hữu hoài phù địa trục
Vô lộ vãn thiên hà
… có hoài bão cõng trái đất, nhưng hỡi ơi không có lối kéo sông trời…

Thank you, the same to you, Ma’am

Yes, sách cũng dạy: “Mạng lý vô thời mạc cượng cầu”

Không gặp thời thì đừng cãi số, như nhân vật Mộ Dung Phục trong truyện Lục Mạch Thần Kiếm của Kim Dung

[Thùy Linh]

Trong vòng khoảng 6-7 năm nay, trên internet, các nhóm, các trạng mạng xã hội nở rộ nhiều diễn đàn xướng họa thơ. Họ bất chấp luật lệ, chỉ xài luật rừng học lõm bõm trên Net, chắp vá luông tuồng. Một mình Thứ Lang không chấn chỉnh nổi (một cây làm chẳng nên non), với lại ai cũng cái tôi to như núi. Tình trạng thơ Đường luật chính thể xuống cấp thê thảm…kiếm được bài thơ đắc ý khó hơn ngậm ngải tìm trầm. Cộng thêm trong nước tung người ra gọi là “giao lưu văn hóa”, mục đích đưa chữ nghĩa trong nước ra hải ngoại để đánh đồng theo nghị quyết 36 là nhuộm đỏ toàn cõi nơi đâu có người Việt sinh sống.
Họ hành văn và dùng ngữ vựng ngô nghê, tối nghĩa, khó hiểu lại đem vào thơ, nhất là thể thơ nghiêm trang là thơ Đường luật mà tiền nhân để lại trong văn học nước nhà.
Nước mặn hòa vào nước ngọt thì còn gì hoa màu…
Chuyện nầy nói hoài không hết.

Nước biển hoà nước sông, nước Đường hoà muối thành nước ngâm dưa pickled, vừa có chua, có mặn, có ngọt !!
Đùa chơi, tiếc thật, khg có lớp thơ do người rành chỉ thì có ai học đến nơi đến chốn ??

Còn dụng chữ, chế chữ mới, xé chữ ráp nối, đảo chữ vô tội vạ thì tại VN khg có Hàn Lâm Viện, tự điển biên soạn còn sai ...chuyện dài ngàn tập !!!
lực bất tòng tâm một con én khg làm nên mùa Xuân được ...

Hồi mình mới qua Mỹ, đâu có tình trạng ngôn ngữ kỳ quấi như những năm gần đây. Thùy Linh đọc báo Văn Nghệ Tiền Phong rồi so với báo chí sách vở, truyền thông bây giờ thì thấy rõ sự khác biệt rất lớn nầy.
Thứ Lang sẽ tìm một ít bài thơ Đường luật theo ngôn ngữ bây giờ đưa lên đây đề Thúy Linh so sánh với thơ Đường luật chính thống.

Thấy bài thơ trên, ngướu như tương, tiếng Việt giàu đẹp đó sao ??

Thứ Lang từng dẫn lớp thơ vài nơi, Thứ Lang hiểu rõ
Thơ Đường Luật không khó, không dễ
Không khó - vì vững văn phạm, giàu từ vựng, thả lỏng hồn thơ, kiên nhẫn học hỏi sẽ được

Không dễ - thể thơ này khó nhất, bị bó buộc nhiều luật ... phải theo đúng,
mà theo đúng ép vào niêm vần luật đối, tránh thi bệnh hạc tấc, bình đầu, khổ độc, điệp tự, điệp âm nhiều quá lắm khi khó mà hay ...
lắm khi theo đúng khg chưa đủ, vì bài thơ đối chan chát mà ý chữ nghèo nàn ghép vô cho thành bài thơ ...
Thơ là thả lỏng cho từ ngữ tung bay, lựa chọn cho đẹp ...rồi chưa ưng ý còn quay lại "thôi xao", "nhuận sắc"

Ai thích học phải chịu khó kiên nhẫn đi từng bước, đọc bài vở, làm bài tập, nhảy bước sẽ té, căn bản khg vững khó mà theo rồi cũng bỏ cuộc .

Có câu "giáo đa thành oán, mình nói nhiều quá (góp ý) người ta sẽ ghét, thay vì biết ơn. Họ rỉ tai nói xấu đàng sau lưng là mình muốn làm thầy đời...

Điều này có xảy ra vì cái "tôi" của người ta lớn, mà cũng tuỳ người Thứ Lang ạ,

nhớ khi xưa TLinh đi cầu thầy như Lưu Bị cầu Khổng Minh, rồi Trang chủ đồng ý cho "thầy" mở lớp dạy học thơ Đường Luật, TLinh làm bài tập công khai.
khg biết thì học mới biết, có nhiều người lẳng lặng coi theo bài sửa, học hàm thụ theo TLinh, Hạc rồi đi ra giang hồ múa gươm,
ý của mỗi người thôi khg muốn ai biết là mới học hay học ở đâu .
Học cách nào cũng được mà học cho thấu đáo .
~~~
Thí dụ TLinh sai, có người nhắc bằng PM, hay nhắc công khai TLinh khg ngại, đều cám ơn thì đâu có vấn đề ...?
Tiếc rằng nhiều người không nghĩ vậy .
~~~
Ngoài ra, nói nhiều, tía lia, nói thẳng ruột ngựa như TLinh cũng khg là ưu điểm, vô thưởng vô phạt có lắm khi nhận phản ứng ngược,
ngẫm ra là vô bổ.
~~~
“Bệnh từ miệng vào, họa từ miệng ra” từ cuốn sách Thái Bình Ngự Lãm, có nghĩa là bệnh tật là do ăn uống vô độ mà rước vào thân, còn tai họa là do lời nói vô ý mà tạo thành,
Trong mục dành riêng cho cái miệng thuộc “Nhân sinh” trong Thái bình ngự lãm có viết:
“Phúc khí đến sẽ có điềm báo trước, tai họa đến cũng có nguyên nhân. Đừng nuông chiều cảm xúc để làm những điều không phù hợp, cũng đừng để bản thân không để ý mà nói quá nhiều lời.
Ổ kiến có thể làm cho cả bờ sông sụp đổ, dòng nước nhỏ có thể cuốn trôi cả ngọn núi. Bệnh tật là do ăn uống mà vào, còn họa là do lời nói mà ra”.
Nguồn: trích từ Trung tâm truyền giáo Việt Nam,