Luật Thi

[Thứ Lang]

Lần Đầu Nghe Nhạc
Những tưởng nghe ca giọng rất phê
Chẳng ngờ người hát giọng bên tê
Lời ca lải nhải lời văn sáo
Giọng nói tuôn trào giọng vỡ đê
Thính giả xôn xao hàng ghế trống
Người ta lục tục bỏ ra về
Văn chương thuở ấy đi đâu mất
Tiếng Việt ngày nay sao thảm thê
Đỗ Quang Vinh
14-12-2022

Tiếp tục phân tích, nhận xét bài thơ nầy.
Tác giả là một “nhà thơ” kỳ cựu có “tầm cỡ” ở một diễn đàn thơ tên là Thi Các.
Tác giả có trang dạy làm thơ Đường luật, cũng có giảng về niêm vần luật đối v.v…
Các bạn mới tập làm thơ cần nên đọc một số phân tích, nhận xét về thơ để "rút kinh nghiệm", tránh cái khuyết điểm và học cái ưu điểm (nếu có). Từ những kinh nghiệm tích lũy, chúng ta làm thơ sẽ tinh tấn rất nhiều.
Hổng tin hỏi Thùy Linh thì rõ, phải vậy hông Thùy Linh.

[HXhuongkhuya]

Hương cô nương đề nghị thì TLinh cũng góp ý như này nhé, bởi Hương còn đang học thể thơ ĐL khó nhất này , nếu Hương chưa chắc hay chưa coi lại có đúng niêm luật vần đối hay không và Hương không ngại
(như mình ngày xưa học thơ Đường luật công khai ở HST) thì trong giai đoạn này nên dán thơ của Hương vào trang Luật Thi (bên đây có Thi luật bài vở sẵn) cho Thứ Lang, TLinh dễ góp ý (dạng như các bạn ngày trước làm bài tập trong đây vậy ) rồi khi xong đem qua bên Liễu Viên hoạ ? Du Lan cô nương cũng vậy, nếu thích luyện võ thì bất cứ lúc nào .

Còn ở bên Liễu viên thì chơi PM, hoặc chơi đánh posts như đá banh đưa qua, trả lại kéo dài ra không tiện cho lắm ...

Khi võ công đã vững đủ để ra giang hồ hãy xuống núi, mình thật lòng nói thế vì hồi xưa mình cũng không biết những gì mình chưa biết, cũng múa gậy vườn hoang vô tư lự, tới khi cầu đúng Sư phụ học từng bước, luyện võ với Sư phụ cũng lâu, thì mới có ngày được ngồi chung chiếu với Đại sư phụ Trần Nhất Lang.

Như Thứ Lang nói ở post trên, lắm người xưng "thi vương" mà làm thơ thất đối, dùng từ ngữ tự chế không ai hiểu ...
Thơ là ...thơ, là cảm xúc, là tiếng lòng chứ không phải là cái máy " sản xuất" hàng hoá ào ào không đúng tiêu chuẩn "an toàn" mà người mua ham rẻ hoặc không biết lại khen ngợi, tôn vinh.

Không có chi Hương ạ, mình cũng thích có thêm người cầm kiếm vô phái Nga My quánh phe mày râu Võ Đang, Thiếu Lâm mà . vì vậy mình mới gõ từ từ những bức thư của cụ Quách Tấn trong Luật Thi đây cho dễ tĩm .
~~
Hương hiểu đúng rồi đó, về chữ thứ 6 truớc vần, khi hoạ thơ không nên dùng trùng lại vì người trước đã "chọn", bởi mình có bài thơ hạ vần "dật dờ" là tử vận triệt buộc, không ai hoạ ý được .

Hoạ thể thơ này như "đấu" chữ vậy, thú chơi chữ tao nhã, dùng kho tàng chữ Viêt của tổ tiên tối đa ... , bắt tên não bộ vận động hông thôi nó chỉ muốn ngủ ...

Chào Thuỳ Linh, huynh Thứ Lang, sis dulan, các thi hữu trong Thi Luật. Trong post của mình mà Thuỳ Linh quoted, viết như vậy:

Mình sẽ vào bên Thi Luật coi bài hoặc post bài bên đó...

Là đã có ý post bài ở bên Thi Luật. Dĩ nhiên mình không ngại, ngại thì đâu có vào đây chi phải không nào. Có những người ngại bị chỉnh sửa nơi công cộng, vì
nghĩ rằng nếu không hỏi người ta còn tưởng mình giỏi, hỏi rồi bị cười là dở sao. Mình nghĩ khác, không hiểu mới hỏi, hiểu rồi mới tự tin gieo vần, làm thơ. Có ai tự dưng
biết làm được thơ này đâu nếu không học hỏi, thực tập. Thuỳ Linh từng trải nghiệm học thơ công khai, chia sẻ lại cho các bạn đi sau cũng dễ hơn ha.

Vì không nhiều thời gian nên mình sẽ coi từ trang này cho tiện theo dõi, cũng tránh bị rối trí.Khi có nhiều thời gian mình sẽ đọc lại những trang trước. Nếu có thắc mắc gì sẽ vào
đây hỏi huynh Thứ Lang, Thuỳ Linh. Bài xướng Thân Trâu, "phân tích" của TL dễ hiểu. Nếu đọc vài bài mẫu như thế mình sẽ nắm bắt thêm khái niệm. Có điều bài thơ của
ai đó mà mình tự dưng mang ra phân tích mổ xẻ của người ta có sao không?

[Thùy Linh]

Là đã có ý post bài ở bên Thi Luật. Dĩ nhiên mình không ngại, ngại thì đâu có vào đây chi phải không nào. Có những người ngại bị chỉnh sửa nơi công cộng, vì
nghĩ rằng nếu không hỏi người ta còn tưởng mình giỏi, hỏi rồi bị cười là dở sao. Mình nghĩ khác, không hiểu mới hỏi, hiểu rồi mới tự tin gieo vần, làm thơ. Có ai tự dưng
biết làm được thơ này đâu nếu không học hỏi, thực tập. Thuỳ Linh từng trải nghiệm học thơ công khai, chia sẻ lại cho các bạn đi sau cũng dễ hơn ha.

Vì không nhiều thời gian nên mình sẽ coi từ trang này cho tiện theo dõi, cũng tránh bị rối trí.Khi có nhiều thời gian mình sẽ đọc lại những trang trước. Nếu có thắc mắc gì sẽ vào
đây hỏi huynh Thứ Lang, Thuỳ Linh. Bài xướng Thân Trâu, "phân tích" của TL dễ hiểu. Nếu đọc vài bài mẫu như thế mình sẽ nắm bắt thêm khái niệm. Có điều bài thơ của
ai đó mà mình tự dưng mang ra phân tích mổ xẻ của người ta có sao không?

Cảm ơn Hương, minh có nghĩ qua về thơ của người khác đem ra "mỗ" có sao không ? mình nghĩ không sao, tuỳ nếu mình phân tích có căn cứ...
Thiển nghĩ là thơ của tổ tiên, tiền nhân xưa mà nhà văn, nhà thơ, người đời sau này cũng "mỗ" đó thôi, khen có, chê có, nghi vấn "đạo thơ" có, thì sao lại không được, một khi ai đó đem thơ của bản thân chưng ngoài công cộng hay in tập thơ, in sách ra lưu truyền thì phải chấp nhận "búa rìu" dư luận, huống chi là nguời xưng "vương", xưng "chúa", mở lớp xưng "thầy" người ta mà thầy lại làm thơ sai luật thất đối coi mần sao cho được ?? hệ luỵ của việc dẫn dắt sai lạc bao nhiêu người chẳng phải hại lắm sao ?

Hồi xưa, Trần đại huynh rất khó cho ai ngồi chung chiếu xướng hoạ, tuy công khai ở Diễn đàn cho ai cũng xem được mà có thời gian phải rút vô "Phòng Riêng", ai có tên mới vô post thơ, nói chuyện được cũng vì lý do nếu có vài bài sai luật dán vô thì dù người hiểu về thơ tuy khg nói gì, nhưng ai cũng biết là bài thơ hư, không có giá trị gì hết, sao mà hoạ được ? Một khi đã "công khai" dù sơ ý hay không biết rõ luật chơi nếu ai hoạ là "ghi dấu" luôn, cho dù là "tế nhị, xã giao hay khuyến khích" thì kết quả ngược, hoặc tác giả sẽ nhờ sửa, hoặc mãi mãi không biết sai ở chỗ nào?

"Người khôn thì nhìn đời bằng một con mắt, còn mắt kia nhìn lại chính mình "
Nếu người có tinh thần học hỏi, cầu tiến thực lòng thì đừng tự ái, hoc hàm thụ hay học công khai khg quan trọng mà có học đến nơi đến chốn và có làm đúng hay không mới tính .
Ai cũng có lúc sơ ý, sau biết sẽ sửa, là nói người đã học thơ thấu đáo . Có người hoặc chưa học đến cùng đã xách kiếm ra giang hồ, hoăc học đi từ người chột dẫn người mù không đến nơi đến chốn (là trường hợp của mình lúc mới tập tễnh học thơ ở Vietshare)

Nói chung nhiều lý do ..., có người nhắc thì chỉnh, bản thân mình nghĩ như vậy .
Ngay cả bây giờ, mình còn muốn được nhắc công khai, mình còn cằn nhằn Chú Tiểu, Thứ Lang khg nhắc lỗi hỏi, ngã, chính tả, thi bệnh, thất đối, còn quoted lại ai đọc thấy kỳ lắm.

Ngoại trừ Thơ tự do không luật, viết như văn xuôi, còn thơ Tự do 8 chữ cũng có luật .
Thơ là ...thơ, huống chi đã gọi là thơ Đường luật ? Luật thì bắt buộc phải theo mới phải .
Là Thơ Đường Luật nếu sai thì bài thơ không có giá trị gì hết, không phải uổng phí lắm sao ? còn thể loại khác nếu sai cũng mất giá trị, vậy thôi .

Hương đã nói không ngại, thì Hương cũng nhớ lâu rồi mình từng PM rất nhiều cho Hương để chinh sửa thơ trong bụi kín, mình nói Hương thích học thơ ĐL thì phải kiên nhẫn, đi từng bước mới vững, mình sẵn sàng chỉ, cho Hương link vô Luật Thi coi ....

Thể thơ này nếu không học đủ căn bản thì chắc tháng Năm nhả ra một bài, tháng Mười ra một bài mà còn trật vuột, mình nói theo kinh nghiệm của mình .
Nên Hương nói " Có ai tự dưng biết làm thơ này đâu nếu không học hỏi, thực tập" , cũng chính là câu mình nói công khai ở lớp thơ Đường luật HST.

Biển học mênh mông, bài vở mình chép cũng khá nhiều, có thời gian mình chép thêm .
Những bài thơ mình làm ra trong ĐT đây cũng chỉ trong căn bản thôi chưa tới chơi games, hay phép đối "thượng thừa" đâu, chỉ cần bao nhiêu căn bản cũng đủ chơi rồi .

[Thùy Linh]

Các bạn mới tập làm thơ cần nên đọc một số phân tích, nhận xét về thơ để "rút kinh nghiệm", tránh cái khuyết điểm và học cái ưu điểm (nếu có). Từ những kinh nghiệm tích lũy, chúng ta làm thơ sẽ tinh tấn rất nhiều.
Hổng tin hỏi Thùy Linh thì rõ, phải vậy hông Thùy Linh.

Thứ Lang khéo nói nhỉ , TLinh hay phang đại là học cái đúng không nên học theo cái sai, ca dao miệt dưới có câu ...
Mèo khôn lựa nhà mà đến ..., đùa .

Học thơ giống em bé chập chững tập đi từng bước, nếu em bé chạy là té, kinh nghiệm "xương máu" của TLinh lúc đến HST có mười mấy bài thơ dán vô rồi chị, em múa kiếm, chị Cát Vân thì vững văn phạm và tiếng Việt nhưng chữ thứ 5 thỉnh thoảng Trắc có làm Bằng do "nhiễm" nhất tam ngũ " mà thật ra chỉ "nhất tam bất luận" thôi . Còn thơ TLinh 95% là thất đối (sau này muốn sửa mà khó lắm hầu như không sửa được vì một khi đã lập ý, tu từ nếu sửa sẽ mất ý hoặc có gượng gạo, làm bài mới còn nhanh hơn. )
Nào có biết các cao thủ ở kế bên nhìn vô lắc đầu như Tuấn Sơn, Bích Khuyên, Hoàng Tử LD, ...còn nhiều mà quên tên Thứ Lang nhắc dùm ...

Thứ Lang nhớ hồi xưa nhiều lần TLinh than văn phạm tiếng Việt yếu, từ vựng nghèo nàn là sự thật, nên muốn hoạ thơ phải thức khuya, bứt tóc mới có thơ, mà từ ngữ thật đơn thuần, vậy mà Trần đại huynh thích vì đọc lên là tiếng lòng của Thuỳ viết ra có vần, có điệu thế thôi, chữ nào không chắc, không rõ TLinh khg dùng .
Nhớ lại thời gian Cát -Thuỳ -Phi -Hạc xướng, hoạ thơ với Trần đại huynh và Thứ Lang . Phi, Hạc không có thơ từ từ lặn sâu chỉ còn chị Cát, Thuỳ , Trần đại huynh ngày nào cũng hỏi " Hôm nay Cát Vân, Bé Linh có làm thơ không ?" ráng nặn thơ muốn đứt bóng .

Học thơ Đường luật theo bài bản, hiểu rõ luật, nắm vững là phát huy được võ công, còn chiêu thức có thể xuất chưởng biến hoá lả lướt tuỳ theo mình thả lõng đầu óc, không tà niệm, sân si thì chữ nghĩa tự nhiên nhẹ nhàng bay bổng thăng hoa .

[Thứ Lang]

Nếu đọc vài bài mẫu như thế mình sẽ nắm bắt thêm khái niệm. Có điều bài thơ của ai đó mà mình tự dưng mang ra phân tích mổ xẻ của người ta có sao không?

Bình giảng thi văn bắt buộc phải có dẫn chứng (kể cả tên tác giả). Cụ Dương Quảng Hàm viết sách “Việt Nam Thi Văn Giảng Luận” cũng làm như vậy. Ông Quách Tấn viết sách “Thi luật Thơ Đường” cũng làm như vậy.
Ông Quách Tấn còn “bình” cả những bài thơ của các danh gia thi sĩ tiền nhân, chỉ rõ chỗ dở chỗ hay cho mọi người học hỏi. Ông nói: “Người trước cũng có những chỗ sai, không nên cho đó là danh gia thi sĩ là gương mẫu, mẫu mực, rồi bắt chước theo, rốt cuộc sai hết cả đám”.
Cho nên phân tích để thấy cái ưu, khuyết điểm mà rút kinh nghiệm, để “xe trước ngã xe sau phải tránh”, chứ không phải bươi móc, chỉ trích cá nhân.
Phê bình văn học cũng như phê bình chính trị xã hội thôi, mục đích là để cho tốt hơn. Một triều đại với nền chính trị thối nát thì không nên noi theo mà hại dân hại nước, lịch sử lên án.
Về văn hóa xã hội hay mọi lãnh vực khác cũng vậy. Lãnh vực văn học, thơ văn cũng không ngoại lệ.
Tình trạng chữ nghĩa, ngôn ngữ tiếng Việt “đỉnh cao trí tuệ” hiện nay lan tràn khắp cả thế giới kể cả lãnh vực văn học thi ca. Nhiều bậc thức giả có lòng đã lên tiếng báo động nhưng vẫn không thể cản bước nghị quyết 36, vì tình trạng di dân Việt càng ngày càng gia tăng.
Chấn chỉnh nền văn hoc văn hóa nghệ thuật cũng là một cách yêu nước, yêu quê hương dân tộc, yêu mến tổ tiên, nòi giống. Ông Thiệu nói: “mỗi người có cách yêu nước khác nhau”. Nguyễn Văn Trấn, tập kết về (sau ngày 30/4/1975) nói: “chưa chắc chúng ta (VC) yêu nước hơn họ (VNCH)”.
Nếu kiêng cữ, kỵ húy, sợ hãi thì cứ nói là "nước lạ", trong khi có treo cờ nền đỏ 5 sao vàng cả thế giới đều biết mà nói "nước lạ" là lạở chỗ nào?
Thái độ như vậy là ươn hèn, làm gương xấu cho hậu thế. Nước không có dân khí thì sẽ bị đè đầu cưỡi cổ!

[Thứ Lang]

Nếu đọc vài bài mẫu như thế mình sẽ nắm bắt thêm khái niệm. Có điều bài thơ của ai đó mà mình tự dưng mang ra phân tích mổ xẻ của người ta có sao không?

Như vậy Thứ Lang sẽ làm như cụ Quách Tấn, nghĩa là sẽ đem về topic “Thi luật” nầy môt số bài thơ “điển hình” cho chủ topic Thùy Linh noi theo cụ Quách Tấn phân tích, bình luận để các bạn có thêm khái niệm về thể thơ “khó nuốt” nầy, cũng là một cách noi gương, kế thừa, bảo tồn nét đẹp thi ca, trong kho tàng văn hóa văn học của tổ tiên, tiền nhân.

[Thứ Lang]

Dân Đói Mặc Bây
Dân đói mặc dân cán béo phây
Rau khoai đắp đổi miết teo gầy
Đâu còn bơ sữa như thời Mỹ
Gạo thịt cá tôm hệt thuở Tây
Cấm chợ ngăn sông chừng khó sống
Đi kinh tế mới nước ăn mày
Chồng con cải tạo xa biền biệt
Giải phóng vào đây đọi mới hay
Hồ Công Tâm
Texas, 15/12/2022

Bài họa
Rứa Mới Hay
Nhờ có anh còm lượn bút phây
Thương cho hậu duệ chính mi gầy
Hốt tiền vét biển gom về Bắc
Cướp đất phá rừng khác giặc Tây
Đầy tớ nhân dân no sướng bố
Chủ nhân chế độ chết cha mày
Cái ăn cái mặc còn cơ cực
Bánh vẽ lưng còng rứa mới hay
Kiều Mộng Hà
Dec 15th 2022

Hai bài nầy, bài “Dân Đói Mặc Bây”, tác giả được tôn xưng là “thi vương”, cũng có dạy làm thơ Đường luật.
Bài “Rứa Mới Hay”, tác giả là vợ của tác giả bài “Dân Đói Mặc Bây”, nhiều năm trước cũng thường “lên lớp” những người khác về luật thơ Đường luật.

[Thùy Linh]

Kể Thứ Lang nghe chuyện này có dính tới ...thơ ở ngoài đời thật 100% nè, dán vô nguyên bản email luôn (chỉ sửa chính tả "từ" thành "chữ" nhớ lời Sư phụ 008) bây giờ không còn làm cùng chỗ, cũng ít khi gặp lại . Chuyện một người chưa biết làm thơ Lục Bát mà làm để đăng báo của nhà chùa .

Mới soạn xoá bớt một mớ emails cũ cho nhẹ, thấy một cái email, chợt nhớ lại đâu hơn 8 năm trước lúc chưa về lại Đặc Trưng chơi đã viết cho một anh người Việt, trong sở là nhân viên, ngoài đời là quen biết hết gia đình anh M này từ ba, má vợ đến vợ, em vợ và anh, chị ...vì cùng là người Việt rồi hay mời nhau .

Hôm đó, đang làm việc, thấy anh M đăm chiêu lấy miếng giấy nho nhỏ viết viết ...Sau đó đem lại bàn hỏi TLinh có biết làm thơ Lục Bát không ? TLinh nói " ...có biết chút chút "
Anh M đưa TLinh tờ giấy hỏi :
- Anh làm mấy câu thơ để đăng nguyệt san trong chùa, L coi được không ?
Thì ra không lo làm việc mà lén mần thơ, cái anh M này thiệt tình, khi đọc sơ qua, TLinh thầm nghĩ ...làm như vậy mà đăng báo chùa sao được , TLinh trả lời:
- Anh để L đem về nhà rồi mai hay mốt trả lời anh bằng email tiện hơn, ghi cho L email nhen .
~~~
Miếng giấy ghi 8 câu thơ Lục Bát ( cho màu cam nhen) ...TL email trả lời một trang dài như sau, kèm theo vài bài thơ về Cha .

Con không cha như nhà không nóc
Con thiếu cha cột ngã kèo nghiêng
( Anh nên tránh những từ cùng nghĩa, trừ khi dùng điệp từ muốn nhấn mạnh ... Ở đây con không cha, con thiếu cha giống nhau mà sát bên nhau đọc sẽ cứng)
Mất đi bóng mát thiêng liêng ! ( bóng mát đi với thiêng liêng không rõ ý.)
Chở che cho cả mái hiên ngoài nhà
Công cha ân đức bao la
Vu Lan thắng hội nhứt tâm nguyện cầu
Cầu cho *âm thới dương siêu[ (*anh M coi lại câu kinh "âm siêu dương thới" khg đảo chữ "âm thới dương siêu" được. Âm ở đây có nghiã là nguời cõi âm và dương là người cõi trần, người ta hay nói âm dương cách trở là sinh tử ly biệt, dương người đang sống mà cầu cho... siêu thì ...chít ! L có trích bài giải thích sau)
Vãng sanh tịnh độ hướng về Tây phương
M
~~
* Âm siêu dương thới ở trong bài Phổ nguyện: âm siêu dương thới, hải yến hà thanh, pháp giới chúng sanh, tình dữ vô tình, tề thành Phật đạo.
_DƯƠNG THỚI:
Có nghĩa là người sống được bình an, mùa màng thuận lợi, ít thiên tai bệnh tật, tai nạn, cuộc sống được yên ổn, cuộc sống con người với nhau vui vẻ, sung túc.
_ÂM SIÊU
Có nghĩa là người chết được về nơi an lành, có người thờ cúng, người chết mà sống vất va vất vưởng, không nơi nương tựa, không ai, thờ, cúng cho ăn. Ví dụ như là chết do tai nạn, chiến tranh....!
Hoặc có người bị đọa địa ngục nhưng sau khi hết cái nghiệp địa ngục mà chưa đủ duyên tái sinh thì vẫn sống vất va vất vưởng, lang thang. Còn những người sau khi chết có người thờ cúng hoac được gửi linh, gửi vong vô Chùa để nghe kinh, hoặc có người lúc còn sống có nhiều công lớn thì được người khác xây đình, miễu để thờ rồi người ta mang đồi tới cúng. Như vậy cũng được xem là có nơi nương tựa.

ÂM SIÊU DƯƠNG THỚI CÓ MỐI QUAN HỆ HỖ TƯƠNG VỚI NHAU
Có nghĩa là nếu âm siêu thì dương dễ thới và dương thới thì âm dễ siêu.
Ví dụ: Đời sống con người khá giả, ấm no thì bắt đầu " phú quý sinh lễ nghĩa" thì người ta biết cúng kiến, thờ phượng làm cho người cõi âm được yên ổn. Ví dụ con cái biết làm phước rồi hồi hướng cho cha mẹ, ông bà.
Còn nghèo quá thì đâu có nghĩ tới thờ phượng cúng kiến, lúc đó nhà ở không yên ổn thì nói gì lo tới cái bàn thờ gia tiên, cho nên dương thới thì âm sẽ dễ siêu.

Bài này cuả anh 2 câu đầu 7 chữ anh định làm thể thơ Song thất lục bát (2 câu 7 chữ và 2 câu 6,8) huh, hơi phức tạp khi mới bước vào cõi thơ.
Thường khi bắt đầu bài thơ là thi đề, lập ý, tu từ trước, viết những câu Thực (câu mở ý) rồi câu Trạng (câu giải ý) và câu Kết (kết ý)
~
L cuối tuần đi xuyên bang, đang bận nên chưa nghĩ thơ cho anh bây giờ, rảnh L sẽ nghĩ nhen. Tạm thời học chút chút về luật thơ và đọc thơ người ngâm cú trước nhen.

Anh M, thơ là tiếng lòng, làm thơ cũng như viết văn xuôi, chỉ khác là viết theo luật BT, theo vần, có nhạc tính, âm điệu đọc nghe trầm bổng hơn thôi, quan trọng là người đọc cảm nhận được tình cảm cuả người viết.
Thơ anh M viết có ý mà người đọc không cảm nhận có sự xúc cảm ...
Thường thơ nghiêng nhiều về Đạo, dùng từ ngữ Đạo hay trích trong câu kinh thì nghe khô khan về tình cảm, nghiêng về tình Cha dùng nhiều, từ ngữ tình cảm thiết tha sẽ cảm xúc hơn và mình viết cho người khác đọc nưã, đọc mà hiểu lòng tác giả qua sự chọn lưạ chữ càng rõ nghiã, trong sáng giản dị lại càng cảm xúc hơn.

Anh đọc thơ Kiều cụ Nguyễn Du, thơ Lục Bát cuả Nguyễn Bính từ ngữ thuần giản dị trong sáng mà hay .
Lục bát là thể thơ càng mộc mạc càng thuần Việt càng đẹp, anh thử đọc bài Lục Bát ngắn cuả Thích Nhuận Hạnh, dụng chữ đơn giản, rõ nghiã, ai cũng hiểu, người đọc cảm xúc được ý tình cuả tác giả đối với Cha ...

L thấy trên net có người làm thơ đảo chữ, chế chữ, ráp chữ này với chữ kia, đọc không ra tiếng Việt, khg hiểu gì hết, thơ mà người khác không hiểu thì chẳng ...thơ.
Nhớ lại những bài thơ tiền nhân nổi tiếng hay thơ tiền chiến xem, khg có từ nào tối nghiã mà vẫn lưu truyền hậu thế. Cả bài " Hôm qua tát nước đầu đình. Bỏ quên chiếc aó trên cành hoa sen ..." trong sách Giảng văn VN trước 1975 cũng đơn sơ như vậy.
Thể thơ Lục Bát
2 4 6
bằng trắc bằng
2 4 6 8
bằng trắc bằng bằng
Tiếng thứ 6 của câu lục, vần với tiếng thứ 6 của câu bát. Tiếng thứ 8 của câu bát vần với tiếng thứ 6 của câu lục tiếp theo. Trong câu bát, tiếng 6 và 8 tuy cùng vần bình nhưng một tiếng có dấu huyền và một tiếng không có dấu.
Vần có nghiã là dùng giống vần như độc vận (cùng 1 vần như a,u,au ) hay thông vận (khác vần mà cũng gần giống âm như đình (ình) với cành (ành) chấp nhận được, còn nếu khác vận và bị sai luật (thất vận).
Thí dụ :
Trăm năm trong cõi người ta, (vần a)
Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau.(chữ thứ 6 cuả câu bát cũng vần a giống câu lục trên)
Trải qua một cuộc bể dâu, (chữ thứ 6 cuả câu lục vần giống chữ thứ 8 cuả câu bát)
Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.
Lạ gì bỉ sắc tư phong,
Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen
( Kiều Nguyễn Du)

Anh thấy cụ Nguyễn hạ vần a (ta) thì chữ thứ sáu cũng à (là) rồi au (nhau) rồi chữ thứ 6 là âu (dâu) .....ong(phong) và ồng (hồng) đều cùng âm được.
Anh mới học thì lục bát trước đi, làm theo luật rồi từ từ coi đến ngắt nhịp ở đâu, chú ý thường 2 chữ cuối là BB hoặc TB ...

Nói cách khác cho dễ hiểu ...
Lục bát âm cuối câu 6 chữ vần (giống) với chữ thứ 6 câu 8 chữ, kế đến âm cuối cuả chữ thứ 8 sẽ giống âm cuối chữ thứ 6 và cứ thế ...
... sông là vần ... ông, với nồng cũng vần ...ông, rồi cha âm cuối là ...a, vần với ...hà là ...a`.

Lục Bát Về Cha
Tác giả: Thích Nhuận Hạnh

Cánh cò cõng nắng qua sông
Chở luôn nước mắt cay nồng của cha
Cha là một dãi ngân hà
Con là giọt nước sinh ra từ nguồn

Quê nghèo mưa nắng trào tuôn
Câu thơ cha dệt từ muôn thăng trầm
Thương con cha ráng sức ngâm
Khổ đau hạnh phúc nảy mầm thành hoa.

Lúa xanh xanh mướt đồng xa
Dáng quê hoà với dáng cha hao gầy
Cánh diều con lướt trời mây
Chở câu lục bát hao gầy tình cha.


Bài sau đây là thể thơ Tự Do 8 chữ, có luật BT và luật vần đọc có âm điệu trầm bỗng, cảm nhận được cảm xúc cuả tác giả .
Thường thể thơ này dễ diễn tả tình cảm hơn vì nhiều chữ. Ngoài luật BT ra còn phải theo vần.
Những chữ L bold lên cho anh thấy đó là những câu theo vần như chữ cuối câu 3 phải theo vần chữ cuối câu 2.
Khi bắt đầu đoạn mới thì chữ cuối câu 5 phải o theo vần chữ cuối câu 4 và cứ thế.
Có người khg biết luật viết không có âm điệu trầm bỗng, từ ý nghiã hay thì đọc cũng hay, còn khg thì bài thơ chẳng ra thơ chỉ như văn xuôi ngắt khúc lủn củn khg có giá trị gì.
~~
tưởng nhớ cha
Tác giả: Yên Sơn
Thành kính dâng hương hồn Cha yêu mến

Con lên phi cơ bay về vùng biển
Bỗng nhớ thương cha nước mắt tuôn tràn
Tháng Tư nào khi quốc biến gia tan
Con bỏ xứ lái tàu bay về biển

Con xa mẹ lìa cha vì cuộc chiến
Bao nhiêu năm sương gió dạn dày
Để đau thương tràn khắp một ngày
Con đâu biết đó là lần vĩnh biệt

Con nào biết ! Cha ơi con nào biết
Cha soát từng giọt máu trở về tim
Bao nhiêu năm qua mòn mỏi trông tìm
Vẫn thấp thỏm "con đã đền nợ nước"

Cha ơi cha ! Một ngày không quên được
Nhận hung tin cha lìa bỏ cõi đời
Con chết lịm trong lòng mà lệ không rơi
Con muốn khóc sao bật cười hoang dại

Mười tám năm sau không lần trở lại
Nợ quê hương chưa trả nổi đến bây giờ
Đất khách quê người lạc lõng bơ vơ
Ngày tiếp nối ngày chỉ vì cơm áo

Cha ơi cha ! Lòng con giông bão
Những lời cha khuyên bện lại thành vòng
Quấn chặt tim con, tỳ vết trong lòng
Để nhiều lúc bặm môi rướm máu

"Đất nước điêu tàn làm trai phấn đấu
Cố trở nên người hữu dụng cho đời
Ngẩng cao đầu làm trai Việt con ơi
Gương đảm lược của tiền nhân còn đó"

Cha ơi cha con vẫn hằng trăn trở
Sống lưu vong nuôi hy vọng quay về
Nhưng năm qua tháng lại ê chề
Tóc đã bạc mà trùng dương vạn lý

Cây bật gốc một phần tư thế kỷ
Thân cây héo khô trồng ở xứ người
Có quê hương mà chẳng có một nơi
Không có lối cho con trở về trú ẩn

Con lên phi cơ bay về vùng biển
Về Atlanta mà ngỡ xuống Vũng Tàu
Con bàng hoàng nén chặt cơn đau
Sợ bật khóc máu sẽ trào theo lệ thảm
~~

nhớ cha (thể LB)
Tác giả: Lam Điền
Xuân nay vắng bóng cha rồi
Lòng con nức nở, bồi hồi nhớ thương
Tình cha con vẫn vấn vương
Giờ cha đi mãi muôn phương không về
Xuân xưa cha vẫn gần kề
Bao nhiêu ký ức ùa về với con
Giờ thì nước mắt con rơi
Nằm mơ vẫn gọi: " Cha ơi, xuân rồi.!"

[Thứ Lang]

Bài thơ “Tưởng Nhớ Cha”, tác giả Yên Sơn
Hihi… có ông Yên Sơn nào đó lái phi cơ qua Atlanta, lên núi Stone Mountain thăm tượng ông Tướng Lee là Tướng của Nam quân bị thất trận trong cuộc chiến tranh nam-bắc Mỹ, và thẳng trớn bay luôn xuống Savannah (sát biển) để thăm lại trường dạy lái trực thăng (mà chắc hồi xưa tác giả có thụ huấn ở đó) nên mới tưởng tượng ra biển Savannah là biển Vũng Tàu.
Ông Yên Sơn nầy làm thơ nhớ cha mà cũng là nhớ quê hương, tâm trạng như Hoàng tử nhà Lý là Lý Long Tường, bị nhà Trần đảo chính, lưu vong qua Cao Ly, lập đài tưởng niệm quay về hướng Nam để “vọng cố hương”. Hậu duệ của Lý Long Tường là dòng họ Lee (Lý) ở Đại Hàn và Triều Tiên hiện nay.
Ôn cố tri tân, ôn lại chuyện xưa để biết nay. Hầu hết những người rời bỏ quê cha đất tổ, xa nơi chôn nhau cắt rún ra đi nơi phương trời xa lạ đều là những người mất nước, thí dụ như hoàng tử Lý Long Tường nói trên, như người Minh Hương (Việt gốc Hoa) ở Việt Nam, vì nhà Minh bị mãn Thanh chiếm nước nên lưu vong qua Việt Nam, quê hương của họ nhà nhà Minh nên họ xưng là Minh Hương. Người Minh Hương là một trong ba dân tộc lập ra Nam Kỳ (miền nam Việt Nam). Họ ở nhiều nhất trong các tỉnh Biên Hòa, Gia Định, Định Tường, Hà Tiên (bao gồm Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Cần Thơ), coi như rải rác khắp 6 tỉnh Nam kỳ (gọi là miền lục tỉnh). Người Việt Nam ở khắp thế giới hiện nay cũng cùng hoàn cảnh y như Lý Long Tường và người Minh Hương nói trên.
Bài thơ “Tưởng Nhớ Cha” của tác giả Yên Sơn gây cho người đọc có nhiều cảm xúc như chính tâm trạng của mình.
Thơ như vậy mới là thơ. Nói như Thùy Linh: “Thơ là nỗi lòng”…

[Thứ Lang]

Bàn về "Luật Bất Luận" trong thơ:
Thiên “Nhạc Ký” nói: “Âm thanh khởi lên, khởi từ tâm con người”, cho nên âm thanh phải thuận với tai, hòa với tâm, đây mới là tiêu chuẩn của âm luật.
(Cho nên) thuyết “nhất, tam, ngũ bất luận, nhị, tứ, lục phân minh” không thể được coi là chuẩn tắc mẫu mực.