sổ tay lan huệ

[Đậu]

Nếu không ăn nhập tới anh thì kệ anh. Viết rõ thế mà không vỡ thì có viết thêm cũng như nói chuyện với đầu gối rồi!
Anh Rêm chắc sinh đẻ ở miền Bắc và đi thẳng qua Mỹ?

Anh MM lại giở trò trêu tức đặng mình quên luôn những chuyện đáng bàn, phải hôn?

Nói tóm tắt, anh còn nợ mình một nhời xin lỗi đấy. Mình chờ đấy nha.

[Mang Mộc]

Thì đây này. Anh bảo như thế này đây: "Anh Rêm Đậu cứ tha hồ mà mang bài của lũ vc vào tự nhiên... há". Mình lấy bài "Fake news ... " từ báo Người Việt thì đích thị báo này phải là báo vc như nhời anh cáo buộc gồi.Phải hôn?

Ừ nhỉ, mình có viết "lũ vc" thật ... Không cần phải nhưng nhị gì cả ha! Hỏi lại:
Sao anh biết là tôi không nghĩ anh sẽ từ từ mà mang vào những bài của lũ vc from now? Tại sao anh biết là tôi có ý nghĩ anh sẽ mở đường làm chuyện đó?
Tại sao anh biết là tôi nghĩ anh không đang dò dẫm trước? Câu nào tôi nói báo "Người Việt" là báo vc? Câu nào tôi nói VNA là vc? Trắng/đen cho rõ đi?
"Cứ tha hồ" đâu phải là một hành động tuyệt đối xảy ra của quá khứ, phỉa không nào?

[Mang Mộc]

Anh MM lại giở trò trêu tức đặng mình quên luôn những chuyện đáng bàn, phải hôn?

Nói tóm tắt, anh còn nợ mình một nhời xin lỗi đấy. Mình chờ đấy nha.

Dạ xin lỗi tôi gọi anh là anh Rêm Đậu, thay vì tên Mỹ là James Đậu. Điều đó đúng! Tôi xin lỗi!

[Mang Mộc]

(Post lại)

45 năm sau ngày 30/04: 'Người Việt vẫn công kích lý lịch của nhau'


· Võ Ngọc Ánh
· Gửi tới BBC từ Tacoma, Hoa Kỳ

14 tháng 4 2020

Hai bên Quốc - Cộng vẫn chưa ngưng thái độ, hành động tấn công lẫn nhau, ít ra là trong tâm trí, và trên mạng. Bên thắng cuộc chưa cao cả để thực tâm hòa giải.
Khi tôi viết những dòng chữ này thì 45 năm trước hai phe Quốc Gia - Cộng Sản ở Việt Nam đã bước vào những trận cuối của cuộc chiến. Nhà nước Việt Nam Cộng Hòa đang ở trong những ngày cuối cùng của hơn 20 năm cố gắng xây dựng, ổn định. Người bác của tôi đã nằm xuống trong trận chiến cuối cùng của quân đội Việt Nam Cộng Hòa trong ngày mất tỉnh Quảng Tín (Quảng Nam bây giờ).
Tuy nhiên, cuộc chiến hai bên Quốc – Cộng với nhiều người Việt vẫn chưa kết thúc. Cuộc chiến đó hôm nay không diễn ra ở Huế, Cao Nguyên Trung phần, Phước Long, Phan Rang, hay Xuân Lộc… mà đang xảy ra trên không gian mạng, trong lòng người.

Một năm trước, tại buổi tiếp xúc với cộng đồng người Việt tại trung tâm thương mại Sapa, ở thành phố Prague, CH Czech, ông Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Việt Nam phát biểu. “Khi tôi đón ông Donald Trump vào thăm Chính phủ, thì ổng cầm lá cờ Việt Nam ổng đưa lên khỏi đầu ổng. Bà con có thấy hình ảnh đó không? Đó là gì? Là bọn phản động, lưu vong người Việt và chống chúng ta rã rời chân tay luôn”.
Ông Phúc phát biểu như ở nhà. Vì đa phần người Việt tại Cộng Hòa Séc là con nhà có 'lý lịch đỏ’. Họ được chính quyền Việt Nam hiện nay cử đi học tập, xuất khẩu lao động tại Tiệp Khắc trong những năm 1980 thế kỷ trước.
Lời chân thật, không được soạn trước của ông Phúc cho thấy rõ suy nghĩ thực của chính quyền Việt Nam dù nhiều năm qua họ luôn dùng các mỹ từ: “Lắng nghe hơi thở kiều bào”, “Khúc ruột ngàn dặm”, “Người Việt tại nước ngoài là bộ phận không thể tách rời của dân tộc”, “Đồng bào hải ngoại”…
Cả Nghị quyết 36 về Công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài, cũng chỉ là công cụ của Đảng Cộng Sản kêu gọi người Việt hải ngoại về đầu tư, sơn phết cho kiểu giả vờ của chính quyền.
Phát biểu của ông Phúc còn cho thấy, trong nhận thức của rất nhiều quan chức chính quyền Việt Nam vẫn xem người Việt phải rời bỏ quê hương sau ngày 30/4/1975 là “phản động”.
Quan chức hàng đầu quốc gia suy nghĩ như vậy, thì chẳng lạ trên không gian mạng có đầy các cá nhân, tổ chức Bên thắng luôn sẵn sàng tấn công bên “phản động” khi có cơ hội. Bởi họ được chính quyền dạy dỗ, cấp kinh phí, hỗ trợ để phỉ báng những người bên kia chiến tuyến, hoặc có cảm tình với chính thể Việt Nam Cộng Hòa. Nạn nhân bị hứng chịu đôi khi chỉ vì cái lý lịch đang sinh sống ở các nước dân chủ phương Tây.

Tính từ “Phản động” chính quyền hiện nay dành cho những người từng sống dưới chế độ Việt Nam Cộng Hòa, phải tị nạn cộng sản, xem ra không khác mấy khi hai phe Quốc – Cộng còn đang đánh nhau.
Hôm nay, những ‘viên đạn’ “Ngụy quân - ngụy quyền”, “Phản động”, “Lưu vong”, “Đu càng”, “Đồ ba que”, “Bám đít Mỹ”, “Thờ Mỹ”, “Nail tộc”, “Bò vàng”… thay vì đạn bằng đồng liên tục được bắn về phía bên kia. Cùng với đó những hình ảnh được Photoshop một cách cẩu thả, vụng về. Gần đây có thêm từ, “Tự nhục”. Tất cả chỉ để nhục mạ, phỉ báng, tấn công những người Việt không chung lý tưởng cộng sản.
Bên thua cuộc không có được nhiều ‘vũ khí’ ngoài vài khẩu, “Đồ cộng sản”, “Độc tài”, “Hồ tộc”, “Chư hầu Trung Cộng”, “Bò đỏ”, “Đừng nghe những gì cộng sản nói, hãy nhìn những gì cộng sản làm”, “Cộng sản nằm vùng” vì chống cộng sản không theo ý họ hoặc không phê phán chính phủ Việt Nam 'đủ mức'.
Hai bên không bỏ lỡ cơ hội để tấn công, khiêu khích lẫn nhau. Phủ nhận những thành quả mà bên kia đạt được.

Cơ hội để đả phá nhau thì nhiều: có có thể là một trận thắng bóng đá của đội tuyển quốc gia Việt Nam, thu hút đầu tư của Samsung, Intel, Việt Nam được bầu làm ủy viên không thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc…
Bên thua cười cợt vào những chính sách định không hợp lòng dân của chính quyền trong nước. Kiểu, “Cộng Sản có làm gì ra hồn”. Chê bai chính quyền tạo ra bất công, điều hành kém cỏi, hoặc các khiếm khuyết xã hội đang có ở Việt Nam…
Bên thắng chi phối mọi mặt của Việt Nam khiến người thua không chịu được phải chọn cách lưu vong. Về mặt tâm lý, bên thua luyến tiếc về Việt Nam Cộng Hòa, một chính thể trong hoàn cảnh chiến tranh vẫn cố gắng tôn trọng, tuân thủ các gia trị tự do, dân chủ, bình đẳng, một xã hội có nhiều tiến bộ tại châu Á cùng thời.
Sau 45 năm tiếng súng đã ngưng, nhiều người Việt ở nước ngoài mà theo tôi biết vẫn chưa thể trở lại thăm quê hương, nơi họ đã sinh ra, hoặc nơi còn dòng tộc, có mồ mả ông bà, bởi họ bị chính quyền Việt Nam hiện nay không “hoan nghênh”, cho vào 'sổ đen', dùng chế độ visa để ngăn chặn nhập cảnh. Hàng vạn người thuộc diện này chẳng phải là 'khủng bố” như một số tờ báo ở Việt Nam mô tả, mà chỉ vì họ còn suy nghĩ, lời nói, hành động bị quy kết là “không thân thiện”, hoặc bị cho là “chống chính quyền Việt Nam”.
Cũng có người bên thua cuộc nguyện không trở về quê hương khi nào Việt Nam vẫn còn dưới sự cai trị độc quyền của đảng Cộng Sản. Quán tính cuộc chiến tranh Việt Nam vẫn chưa chấm dứt! Buồn thay!

Cuộc chiến đẫm máu của Việt Nam với Trung Quốc nổ ra đầu năm 1979 đã kéo dài hơn 10 năm sau đó. Chiến sự làm nhiều chục ngàn người Việt bỏ mạng, thương tật. Nhiều làng mạc, thị xã dọc sáu tỉnh biên giới với Trung Quốc bị san phẳng. Có những mỏm núi biên cương bị mất về tay láng giềng phương Bắc.
Mất mát cho Việt Nam vô cùng to lớn, nhưng chính quyền trong suốt nhiều năm qua chưa bao giờ chính thức có hành động kỷ niệm về cuộc chiến. Họ quyết tâm cấm đoán, đàn áp người dân tự đứng ra kỷ niệm, tưởng nhớ người Việt đã ngã xuống từ họng súng quân xâm lược Trung Quốc. Bởi sợ mất tình hữu nghị hai quốc gia.
Trong khi đó, cũng chính quyền ấy lại rất phô trương, không tiếc tiền bạc, công sức để mừng chiến thắng 30/4/1975 bằng vũ lực với anh em ruột thịt mình. Cái ngày đã đẩy hàng chục triệu người Việt vào cảnh mất nước. Hàng triệu Việt người phải bỏ nước ra đi. Hàng trăm ngàn người Việt đã bỏ mình giữa biển cả, trong rừng sâu, là nạn nhân của hải tặc, bị cướp, bị hiếp. Sau chiến tranh, hàng trăm ngàn người Việt phải chịu “cải tạo”. Thực tế đi tù không bản án từ vài năm đến 17 năm như cố thiếu tướng Lê Minh Đảo.
Chính quyền Việt Nam một mặt nói đang làm lành vết thương, một mặt vẫn có quán tính cố khoét sâu thêm khoảng cách giữa người Việt với nhau. Nói về ngày 30/4/1975, vào năm 2005, ông Võ Văn Kiệt, cố thủ tướng của Việt Nam đã có những lời nhân văn, rằng đây là ngày "Có hàng triệu người vui, mà cũng có hàng triệu người buồn. Đó là vết thương chung của dân tộc, cần được giữ lành thay vì lại tiếp tục làm cho nó thêm rỉ máu...”.
Từ đó đến nay ta thấy có gì thay đổi hơn không? Nếu thực tâm hòa giải, chính quyền Việt Nam hiện nay cần chấm dứt kỷ niệm một cách rình rang chiến thắng 30/4/1975 của phe mình.

Hơn 5 năm trước khi tôi làm hồ sơ xin việc làm, phải có tờ khai lý lịch do UBND xã ký và đóng dấu. Thông tin là con ai, ở chỗ nào, đã từng phạm tội chưa…Thôi cũng được để người ta biết về mình khi dữ liệu công dân chưa có như các nước phát triển.
Nhưng tôi còn phải khai rõ ba mẹ tôi trước ngày 30/4/1975, ở đâu, làm gì, theo phe nào. Thiếu phần này khó được xác nhận. Tôi đi chứng lý lịch cho mình, nhưng phải khai những thứ vốn không phải của mình. Năm ngoái em gái tôi, khi tốt nghiệp đại học chuẩn bị hồ sơ đi xin việc cũng làm điều tương tự.
Cái lý lịch không quá ‘đen’ vì ba tôi chỉ đi lính của chế độ Việt Nam Cộng Hòa, không làm quan chức gì, và lần đó cũng chỉ cần xác nhận nhân thân để xin việc nên tôi chưa bị làm khó.
Tuy nhiên, tôi đã từng chứng kiến, nghe kể không biết bao lần về người quen biết rất khó khăn trong việc xác nhận lý lịch trước khi ngồi vào chức cao hơn trong chính quyền. Cửa ải vô cùng khó khăn xác nhận lý lịch để kết nạp vào Đảng Cộng Sản, tổ chức tự cho là đại diện cho toàn dân, nhưng hóa ra không phải vậy.
Một người thân của tôi mất gần ba năm, tốn không ít tiền trong việc tiệc tùng, phong bì cho cán bộ ở xã mới có được cái chứng nhận lý lịch để kết nạp đảng tại một cơ quan cấp tỉnh vì cha ông trước 1975 không theo cách mạng.
Tôi có người chị cùng họ không chứng minh được lý lịch để kết nạp đảng cộng sản Việt Nam. Bởi cán bộ xã quyết không ‘làm sạch’ chức trung sĩ của ba chị trong thời chiến tranh Việt Nam và ông nội từng quan chức của chính quyền Việt Nam Cộng Hòa.
Chiến tranh Việt Nam vẫn chưa khép lại trong tâm trí, bởi nhiều người Việt vẫn đem những quan niệm thời chiến ra mạt sát, hạ nhục, công kích lẫn nhau. Bởi cái lý lịch Quốc - Cộng không cho mọi người Việt được bình đẳng như nhau.
Viết những dòng này sau khi đã sang Hoa Kỳ, ra đi từ miền quê Quảng Nam, tôi ngậm ngùi nghĩ đến cuộc chiến huynh đệ tương tàn chưa kết thúc. Nó còn đó bởi người Việt vẫn chưa hết chia rẽ vì lý do cuộc chiến để ngồi lại với nhau như người trong cùng một nhà, để hướng về tương lai Việt Nam.

Bài thể hiện quan điểm riêng của tác giả Võ Ngọc Ánh, sinh năm 1978 ở Quảng Nam, sống tại thành phố Tacoma, bang Washington, Mỹ được bốn năm nay. Mong quý vị chia sẻ cảm xúc, suy tư nhân 45 năm ngày 30/04/1975 trên Diễn đàn BBC News Tiếng Việt.

-------

Nhận xét của Mang Mộc:

(Lục một hồi cũng thấy cái gốc gác của tác giả… vì mình luôn nghi ngờ mấy bài của bọn “Người Việt” lôi về - thuần là lối viết lận lờ, nghiêng ngả)

Con bé này sinh năm 1978, nghĩa là được nuôi dưỡng và giáo dục tại nước cộng sản VN suốt 38 năm cho đến năm 2016, trước khi qua Mỹ. Không thể trách hoặc ngờ cái tâm hồn hướng tả của cô ta. Đọc những đoạn màu đỏ trên sẽ thấy có chút gì đó “kịch diễn” cho một vở tuồng hòa hợp hòa giải phải không nào?

Đọc một bài khác cũng của VNA, thấy cô ta có vẻ sát cánh với mẹ Nấm lắm lắm. Chả trách được – một rơ thôi. Chả hiểu cái con bé Ánh này được qua Mỹ ở với “diện” gì? Du học? Làm ăn? Đầu tư bất động sản? Hay mở tiệm vàng? Hay có chồng Việt kiều? Hay là cái gì lạ hơn nữa chăng?

Thấy ngộ khi có kẻ mang bài ‘Fake news’ của Trump và ‘phản động’ của CSVN” phơi ra, gián tiếp đồng lõa, cùng quan điểm, để trình bày cái tri thức của mình qua cái tri thức của đứa sống với cs suốt 38 năm….

Thêm một điều nữa là con bé này có vẻ rất muốn được nổi tiếng hoặc muốn lời nói mình có trọng lượng lắm đây, nên viết rồi gửi cho BBC (vẫn là một đài thiên tả và thân cộng từ trước 75). Nổi tiếng để làm gì? Mục đích? Mồ hôi chính trị có sẵn hay chỉ là loại thích hám bằng cách ồn ào băng qua đường tắt?

Nếu ai đó dung thân ở Mỹ chỉ có 4 năm mà đủ kiến thức, đủ chiều sâu, đủ lịch lãm cho mình phải dựa vào họ để gật gù tán đồng, hỗ trợ và suy tôn lên … thì hì hì … mình phải cần soi gương mà ngắm lại xem đối ảnh có phải là một khúc cây, hay cột đá biết di động! Hay mình cũng chỉ là phường “đồng loại và tương cận từ cái trứng của XHCN mà ra”?

[Mang Mộc]

Post lại:

Cho những người không biết và những ai cố vờ quên quá khứ. Hãy suy ngẫm lại -- Một số cộng sản nằm vùng trước 75, chúng lung lạc và phá hoại như thế nào:

http://www.daivietquocdandang.net/VIETCONGNAMVUNG.htm

[Đậu]

Ừ nhỉ, mình có viết "lũ vc" thật ... Không cần phải nhưng nhị gì cả ha! Hỏi lại:
Sao anh biết là tôi không nghĩ anh sẽ từ từ mà mang vào những bài của lũ vc from now? Tại sao anh biết là tôi có ý nghĩ anh sẽ mở đường làm chuyện đó?
Tại sao anh biết là tôi nghĩ anh không đang dò dẫm trước? Câu nào tôi nói báo "Người Việt" là báo vc? Câu nào tôi nói VNA là vc? Trắng/đen cho rõ đi?


"Cứ tha hồ" đâu phải là một hành động tuyệt đối xảy ra của quá khứ, phỉa không nào?

Hổng phải. Đọc chùm chữ "cứ tha hồ" là hiểu ngay là câu nói diễn tả một sự việc đã xẩy ra trong quá khứ, đang diễn tiến , và sẽ lập lại trong tương lai.
Anh MM biết làm thơ, chắc cũng hiểu nghĩa chùm "cứ tha hồ" như mình hiểu, phải hôn? Đừng dối lòng nhen!

[Mang Mộc]

Hiểu tiếng Việt vậy thì thua rồi!

Đại khái ha:

A - Anh Hai! Em có thằng học trò dốt lắm. Em đã nghĩ đến cách phải dạy nó như thế này thì may ra nó mới vỡ!
B - Em nói xem phương pháp thế nào để anh nghe thử, ví anh đã bỏ công việc sư phạm hơn 10 năm rồi!
A - Em định ..... này.... này .... này..... mà nghĩ chưa chắc có thể thành công!
B - Anh thấy được chứ! Thử đi. "Cứ tha hồ" mà bày vẽ ra khi cảm thấy khả quan!

[Mang Mộc]

Để cho không khí có chút dịu dàng ngày New Year, mời Ma Đàm Lú Xì và anh James Đậu nghe một bản nhạc của Nguyễn Hiền, lời Nhật Bằng.

Ma Đàm thì chắc chắn biết bài hát rồi. Nếu anh Đậu sinh ở trong Nam thì hy vọng biết! Còn sinh ngoài ngoải thì chắc lạ. Hòa âm chen lẫn với dụng cụ của phường bát âm không được hay, nhưng lời thì thật lòng và tha thiết cho buổi ấy:

Về Đây Anh (Nhật Bằng, Nguyễn HIền):

https://app.box.com/s/71cygtcjmg0ii0bxr1b79ath8ubq2zsm

[Đậu]

Hiểu tiếng Việt vậy thì thua rồi!

Đại khái ha:

A - Anh Hai! Em có thằng học trò dốt lắm. Em đã nghĩ đến cách phải dạy nó như thế này thì may ra nó mới vỡ!
B - Em nói xem phương pháp thế nào để anh nghe thử, ví anh đã bỏ công việc sư phạm hơn 10 năm rồi!
A - Em định ..... này.... này .... này..... mà nghĩ chưa chắc có thể thành công!
B - Anh thấy được chứ! Thử đi. "Cứ tha hồ" mà bày vẽ ra khi cảm thấy khả quan!

Cuộc đối thoại chưa hết, còn thêm đoạn này nữa

A - Nói chung, là cái việc dạy thằng học trò dốt là việc lâu nay em quan tâm.
B - Thì em "cứ tha hồ" quan tâm. Vô tư đi.

[ntđl]

*

Mấy ông hưu chiến chút xíu rồi sang năm uýnh tiếp heng.
Bác Mộc.Thày đậu là dân bắc kỳ công giáo di cư, hồi trước ở cùng vùng với CPQ, và đồng là thành viên hội đồng hương Ông Tạ bác mộc à.
Thày đậu nay thuộc dòng nước giếng rồi, còn CPQ (y hình) nước sông. Nhưng cả hai chưa hề qua lợi màn sông giếng bao giờ củng bởi họ ôn hoà với nhau sẵn.

Bác Mộc thì nú tui nói rồi, bác và CPQ cùng theo cộng hoà nhưng không phò trump.
Trong 70 triệu người bỏ phiếu cho Trump lần này, không rõ bao nhiều phần trăm bầu cho trump vì trump hay vì đảng CH của họ.
Mà rồi mấy ông qua lợi một chập thì khó kiềm lời, rồi thành to tiếng với nhau.

Tức cười quá xá. Nú tui ất giáp chưa rõ ai vào với ai, nghe bác mộc và em ốc tố khổ nhau là đờn bà thì giựt mình nhảy nhỏm.
Trời thần ơi sao tui hổng hay biết chi ráo vậy cà.
Rồi đọc thêm nữa, té ra hai ông đang hăng tiết vịt nên mát mẻ nhau vậy, chớ hổng có thiệt.

Từ vụ này, tui mới biết thêm 1 điều là cả hai ông (và cả em tôm nữa) đều khi dể phái yếu, đúng ra là thì kỳ thị đờn ông có máu lại cái trong người.
Cái ni là thiếu lẽ công bằng và đức bác ái, vì ông trời sanh ra họ như vậy chớ họ có muốn thế bao giờ. Tội nghiệp họ mấy ông ôi !.

Nú tui trái lợi, thích làm đờn ông "đường đường một đứng anh hào, vai năm tất rộng thân mười thước cao", hổng được đành chịu phép,
cũng bởi làm đờn bà thiệt thòi quá xá, chớ hổng phải vì tui "lại đực" heng.
Tưởng dzậy là lầm chết. Còn bằng như thích tưởng vậy thì cũng hổng sao, hổng thằng tây nào chết ráo nạo.

Trong không khí hoà bình ngày đầu năm (cám ơn bác mộc) tui xin dán vô đây một bài viết mới toanh, chưa gởi báo nữa lận..
Đây là góp nhặt dông dài những chuyện nói dai nói dở trong phố như thường lệ.
Thì tui có nói rồi, tui ưa viết lung tung để đó, rồi từ từ móc ra xài sau.
Lòng rày đài phát thanh cũng hết pin rồi, vì năng lượng đã hao hụt cho chuyện bầu cử mười hai con giáp hổng giống con nào lần này.
Ra giêng rồi cũng chưa chắc đã yên đặng, thành đang tính sắm vài cái roi mây sẵn đậng cần thì có xài, chớ còn can thì hổng can nữa.

* * *

Người yêu của kẻ nghèo

Nguyên tác "Hinja no koibito" của Kawabata Yasunari
Người dịch: DTTM Quỳnh Chi
https://www.rongmotamhon.net/static/chi ... engheo.htm

Hồi còn nhỏ xíu như cục kẹo, tui được má dạy đọc, viết và chút đỉnh toán vỡ lòng.Vì hoàn cảnh, má hổng được đi học nhiều như dì hai, nhưng cách nào đó bà đã tìm ra phương pháp sư phạm riêng, thích hạp với đứa con sanh vào giờ thứ 25 ấy : Không học bảng mẫu tự rồi đánh vần con chữ, nhưng đọc thẳng. Má chỉ vào chữ đọc trước để con gái đọc theo. Đọc chữ xong thi đọc tới câu, những câu ngắn dễ hiểu. Rồi thì chữ biến mất, chỉ còn câu thôi, và câu ngày càng dài thêm theo khả năng hấp thụ. Chi chớ khả năng của qúi nữ vốn tiềm tàng, chỉ 6 tháng phù du, nó đã có thể mở sách đọc ron rót, tuy thường khi hổng hiểu sách muốn nói gì. Tới đây thì đọc sách không còn thuần sư phạm nữa, nhưng là giải trí : Đọc truyện cho má nghe.

Thời gian này tui đọc các tác phẩm của Tự Lực văn Đoàn. Sau bữa ăn tối, cả nhà quây quần tại bàn ăn có ngọn đèn măng-sông chiếu sáng. Góc bên này tía làm sổ sách cho hãng, các anh chị học bài, góc bên kia má khâu vá và nghe tui đọc truyện. Chỗ nào con ấm ớ đoán không ra âm, thì má ngừng tay kim, ngó vào trang sách mà dạy tiếp. Hai nhà văn hàng đầu của má là Nhất Linh với Đoạn Tuyệt và Khái Hưng với Gánh Hàng Hoa, hai truyện dài xã hội kinh điển, theo đúng ý hướng chủ trương đả phá hủ tục và khai phóng con người trong nghĩa nhơn bản dân tộc. Nhưng những điều này to tát quá, má hổng hiểu tới, chỉ thấy đây là hai truyện rất thực, rất hay, tình tiết cảm động và kết thúc có hậu. Truyện đọc tới đọc lui dám đã rành rẽ tới thuộc lòng, nhưng cách chi không hiểu nổi, má vẫn tiếp tục nhỏ lệ thổn thức vì ngang trái thương tâm. Từ đầu bàn bên kia, đám con bà không để ý, nhưng tía lắc đầu tủm tỉm cười. Có hỏi tới thì ông nhún vai trả lời "Ờ, đờn bà". Má khóc vậy miết rồi hổng ai thắc mắc nữa !

Sau Tự Lực Văn Đoàn, qúi nữ cấp sách vô trường, học ít chơi nhiều vì chương trình tiểu học hổng có chi để học ráo. Lúc này nhà đã dọn về căn phố mặt tiền đường Bến Vân Đồn day mặt ra mé sông Cầu Ông Lãnh, tía má mở tiệm đồ gỗ. Đồ gỗ thô chưa đánh verni, được khuân vác từ tiệm xuống ghe thuyền đậu bên bãi, chở thẳng về lục tỉnh. Buôn bán bận rộn nên việc văn hóa giáo dục qúi nữ được tía má giao lợi cho anh Hai. Anh Hai có uy nên nó sợ khiếp vía, dù không bị quở phạt bao giờ. Khi này anh còn phải kèm hai đứa anh họ theo lời yêu cầu của dì hai - vì học bạ của chúng từ từ tuột dốc - Con qúi nữ nghe anh giảng bài mà chán nản quá trời, rồi nó bắt đầu ngọ ngoạy tới chia trí nhị vị huynh đài đang căn me chờ giờ "ra chơi". Anh hai canh chừng miết hổng xong bèn lôi sách ra cho em bận rộn đọc mà đừng phá bỉnh nữa.

Sách là những tạp chí nguyệt san bán nguyệt san mua thẳng từ tiệm hay qua đường bưu điện. Chuyện anh hai, một chuyên gia khoa học, thinh không bỏ đám phương trình định luật, giữa giờ nhảy sang đọc văn chương, là vì... anh đang yêu một em gái văn khoa - giả như cô học luật, chắc giờ tui dám cũng có bằng cấp luật, hổng dỡn - Đây là thời gian tui day sang đọc Bách Khoa, Sáng Tạo, Văn, Phổ Thông và cả Tin Văn. Khổ giấy của Bách Khoa và Sáng Tạo nhỉnh hơn các tạp chí khác Sáng Tạo, Văn nghiêng hẳn về văn chương nghệ thuật. Tin Văn đậm mùi văn học xã hội (y hình thiên tả nữa không chừng). Bách Khoa, Phổ Thông là tạp chí thường thức y chang Reader's Digest. Sau này thỉnh thoảng còn thấy cả Giao Điểm.

Rồi đọc cái chi trong trỏng ha ? Thưa coi hình bên ngoài và đọc đối thoại bên trong
Bìa của Văn mới có hình vẽ hay hình chụp tùy chủ đề, các tạp chí còn lợi tuyền những tựa đề truyện và tên tác giả thành hổng bắt mắt lắm. Nội dung bên trong thì... có đọc cũng hổng hiểu chi, ngay cả đối thoại là phần dễ nhứt.
Vậy chớ... có hai truyện tuy hổng hiểu nhưng nhớ miết tựa : Thác Đổ Sau Nhà và Ngàn Cánh Hạc. Cả hai đâng trong báo Văn, và cả hai đều đoạt giải thưởng văn học.

Thác Đổ Sau Nhà của Võ Phiến, nghe nói được giải văn học tổng thống, kể chuyện săn bắn đâu đó ở cao nguyên, săn cái chi và bắn được cái chi thì độc giả ngó hổng ra, đọc đối thoại cũng hổng biết thêm chi tiết, một chập sau nàn chí anh hùng, nó bèn đóng sách lợi đi bắn bi với lối xóm.
Ngàn Cánh Hạc của nhà văn nhựt bổn có cái tên đọc hổng ra nên nhớ hổng ra. Truyện này đoạt giải Nobel, và Nobel là văn học thế giới, danh giá lắm lận, tới nỗi việt nam mình, ngay cả Nhất Linh Khái Hưng của má, chưa ai đủ khả năng để vào danh sách đề cử, nói chi tới nhận lãnh.

Dĩ nhiên Ngàn Cánh Hạc là truyện dài thòng, y hình chiếm gần hết cuốn tạp chí, lê thê những chữ là chữ, đối thoại cũng dài y chang thành hổng hiểu người ta đang nói với nhau về chuyện gì. Nhưng nhớ là nhớ cái bìa báo, có hình vẽ 2-3 con ngỗng bay, thành yên trí con hạc chính là con ngỗng. Chừ vẫn không rõ, chưa rõ, chữ Cánh Hạc tự nó đã có nhạc tánh, hay nhạc tánh này được liên tưởng từ câu hát "cánh hạc bay lên vút tận trời" nghe hoài trong nhạc Phạm Duy phổ thơ khi ấy. Mà rồi hổng một cánh à nha, nhưng tới ngàn cánh lận, nghĩa là ngỗng bay ngợp trời, hào hứng tới phấn kích luôn !.

Mấy chục năm sau, nơi đất khách, tui mới đọc Thác Đổ Sau Nhà, biết thêm được bác thợ săn là ông Huyện Toàn, nhưng vẫn chưa thực sự hiểu rõ câu chuyện. Tác giả Võ Phiền dẫn độc giả lòng vòng tới chóng mặt luôn, mà rồi... hổng biết có bắn được con mồi nào không nữa lận. Còn truyện Ngàn Cánh Hạc thì nằm đóng bụi trong tủ sách, ngó một chập xong đóng tủ lợi. Nó y chang một kỷ niệm ấu thời, ngây thơ hồn nhiên chưa tì vết, thành qúi giá lắm lận, nên cứ để ngắm thôi mà đừng chạm vào, lỡ “bể” rồi lại tiếc !

*

Vậy chớ ôn HV kia giới thiệu truyện "Người yêu của kẻ nghèo" kèm theo chú thích, rằng tác giả của nó đã lãnh Nobel văn chương với Ngàn Cánh Hạc, thành tui đọc liền, coi ông nhà văn viết lách ra sao thế nào mà qua mật luôn được Nhất Linh Khái Hưng của má.
Hồi đọc xong mật mũi táo bón nghệt ra, hỏi vậy chớ truyện ni nó là sao hở ôn, thì ôn ấy mới mần màn khai trí sáng cho đứa tuy thông minh nhưng hay tối hù đột xuất như vầy :

… Có hai loại đờn bà, loại là người yêu của kẻ nghèo, và loại là người yêu của kẻ giàu. Cô gái ấy nghèo thanh bạch, chọn người tài để chung thân, nhưng vì nghèo nên chỉ cặp được người nghèo chưa danh vọng. Họ đến với cô, được tẩy hóa, được thăng hoa trong hương chanh tinh khiết - nhưng đòi cam sau đó - Chịu ơn cô thì nhiều, nương tựa tinh thần hưởng lộc thân xác cô thì nhiều, nhưng không ai nắm tay để cùng cô đi lên, hoặc cùng cô ở lại trong hương chanh. Cô cam lòng, không đòi hỏi gì mặc dầu trong thâm tâm vẫn mong người ở lại chịu nghèo, cho dù cái nghèo được mỉa mai là "tươi rói như quả chanh”. Cô chỉ là bậc thang cho họ đạp lên và bỏ lại. Trong xã hội nhật thời hậu chiến, cho dù thương quí sự thanh bạch, nhưng người ta sẵn sàng dẵm lên nó để mưu cầu danh vọng ... bla bla bla...

Con qúi nữ ngu đột xuất mới vỡ lẽ cái bài học vỡ lòng sơ đẩng về hương chanh, rồi ngẫm nghĩ một chập đậng tìm kết luận rằng : Thực tế cuộc đời luôn luôn đấng cay chua chát. Không rõ mỗi bận học xong một bài, cô gái yêu người người nghèo ấy có hiểu thêm chút nào không nữa lận, mà cứ lại vấp vào, bổn cũ soạn lợi y chang.
Cô gái có hương chanh vì bôi chanh mỗi bữa, nhưng cô nghèo nên còn phải cắt trái chanh làm tư. Người tình nghèo của cô tuy thích hương thơm của chanh, nhưng phàn nàn vị chanh chua quá, không thể ngọt như vị cam. Cam mắc hơn, nhưng cô cũng ép lòng mua cam bôi cho anh hạp... khẩu vị.

Không rõ cô gái bôi loại chanh gì, chắc là chanh vàng citron rồi, vì truyện có nói tới lồng đèn vàng rực ánh chanh. Thực tế thì mình còn có một loại chanh khác, chanh xanh tức lime.
Chanh xanh thơm hơn chanh vàng, vỏ mỏng mọng nước hơn. Và sau này nhờ lai giống nên có loại thiếu hẳn hột. Mà thiếu hột vậy thì khó có màn ươm hột trồng chanh xanh.
Chanh vàng bự, vỏ dày, hột bự, mùi không thơm bằng. Ươm hột chanh vàng, trồng có lên thì lá chanh vàng dày và thiếu hương so với lá chanh xanh. Hồi nớ tía mua từ vườn ươm mang về cây chanh xanh, lâu lâu ăn gà luộc chấm nước mắm chanh gừng thì không quên rắc lá chanh vào cho dậy vị.

Chẳng phải chỉ xã hội nhựt truyền thống nề nếp đã xáo trộn đâu, mà y hình toàn thế giới lận.
Phụ khó là màn nhan nhản trước mắt thấy hoài hà, cũng bởi lòng dạ chúng sanh là đèn cầy trước gió, chừng gió mạnh cái tắt ngúm ngay.
Rồi người ta đổ thừa đèn tắt vì yếu, mà thiếu ánh sáng nên mới phải kiếm cây đèn cầy khác, bự hơn, rực rỡ hơn và sáp có tẩm hương bắt mũi cho thêm xôm tụ.

Có thể nào giải thích như vầy : Rằng tấm lòng ngay thẳng thiệt thà, cho dù cuộc dâu bể thế nào thì hương vẫn giữ lại và toả rộng xung quanh ? Đọc những chuyện phải suy nghĩ kiểu vầy thiệt là positive quá xá. Nó làm mình hướng thượng, rồi nhìn lại con người chính mình mà cố gắng sửa đổi, được nhiêu hay nhiêu cho xứng với tấm tình của "cố nhơn" chẳng may đã bị mình bội bạc.

Cái positive (hay ảo tưởng positive) tui tìm thấy trong phần kết truyện là...
Người được yêu sau khi thành công, lương tâm động vọng nên - có lẽ tất cả hổng chừng - đã mang chanh tới mộ nàng, rồi anh ta thấy ở đó cả một vườn lồng đèn vàng rực ánh chanh, xong thốt lên : Chao ôi, ở đây đã có một rừng chanh rồi ư !
Thiệt là một hình ảnh đẹp tới toàn mỹ !

Happy new year toàn phố

Ngô thị Lú-xì.
2020-12-31