Liễu Thùy Viên

[Thứ Lang]

Thứ Lang nghĩ sao về kiểu mới ca câu vọng cổ nhiều chữ cứ ca ào ào như đọc chữ nhanh?
TLinh nghe tuồng Chung Vô Diệm xưa hay há, giọng đào là ai ca vậy? "Giọt máu chung tình" hông có file =nghe không được.

Theo nhạc sĩ Bảy Bá tức soạn giả Viễn Châu thì ca vọng cổ nói riêng và cổ nhạc nói chung thì phải ca chân phương, như Út Trà Ôn, Út Bạch Lan, Thành Được, Hữu Phước v.v… thì mới lột tả được hết nội dung ý nghĩa của soạn giả, chứ uốn éo lượn lẹo, lên đèo xuống ải, lặn suối trèo non kiểu một ngàn chữ như Châu Thanh, Phượng Hằng rồi mới vô thì ai nghe mà hiểu được, luyến láy thì cũng phải có chừng mực, nguyên tắc, chứ vô pháp vô thiên như vậy không phải là phong cách của đờn ca cổ nhạc, nhứt là đờn ca tài tử gốc là nhạc thính phòng, cải lương xuất phát từ đó mà ra.
Tuồng Chung Vô Diệm (của soạn giả Lê Văn Đương), giọng đào vai thứ phi (Tây cung) là Diệu Hiền, vai quốc mẫu là Út Bạch Lan. Dàn đờn cổ nhạc là Năm Cơ, Văn Vĩ.
Lớp trích đoạn tuồng Giọt Máu Chung Tình, nếu chỉ nghe audio mà không thấy video thì không hay, mà video (mp4 file) thì post lên đây không được.
Phải thấy mới hiểu rõ phong cách của giới trưởng giả quyền quý xưa rước tài tử về tư gia coi biểu diễn “live”.
Hồi xưa ông Thoại Ngọc Hầu (Long Xuyên) cũng hay rước đào hát bội về tư dinh hát cho ông coi.
Mấy quan lớn hay mê đào hát. Như đại tá Phương thì mê Phượng Liên, đại tá Hoàng Đức Ninh thì mê Bạch Tuyết., đại tá Của (tỉnh trưởng Châu Đốc) thì mê Ngọc Giàu, Trần Nam Dân (quan XHCN) thì mê Lệ Thủy, Lê Duẩn (Tổng bí thư) thì mê Thanh Nga. Trước 1975, Trung tá Mẫn cũng mê và cười Thanh Nga, kể ra thì nhiều lắm nhưng không nhớ hết.
Ngày xưa ông Thiệu ông Kỳ cũng có rước đờn ca tài tử về dinh hát cho mấy ổng coi.

[Thứ Lang]

Trích đoạn
Giọt Máu Chung Tình
Link:
https://youtu.be/hrWdqFNhei4

[Thứ Lang]

Bà nội TLinh mê cải lương, nên lúc nhỏ TLinh cũng biết hót, thích câu xuống Hò phần vọng cổ còn 16 nhịp, người đờn sẽ đờn theo từ nhịp 17-32.

Ngay cả lúc TLinh đã ra chợ bà dẫn đi coi hát tuồng, khi có gánh hát tới, ngay cả những gánh hát nhỏ do gia đình, thân tộc lập ra đi bằng thuyền đến nhiều vùng hát cúng đình, lễ hội, mê và thường mời đào, kép lại nhà đãi cơm, họ cũng đem đàn theo đàn, hát.

Thùy Linh cũng rành vọng cố quá hén, biết rất rõ câu vọng cổ ca vô trước (xuống hò), đờn 16 nhịp nữa dứt câu.
Vậy mà Trần Nam Dân xưng là “soạn giả” lại dốt trất, không biết gì hết. Thiệt tình!
Hầu hết dân “cách mạng” đều trình độ như vậy, Trăm người như một. Ấy vậy mà bây giờ ai cũng có “bằng cấp” Tiến sĩ hết trơn.

[Thứ Lang]

Ông Quách Tấn nói: “Những người thích làm thơ Đường luật là những người có tâm hồn hoài cổ”.
Suy ra: “Những người thích cổ nhạc nam phần cũng đều là những người có tâm hồn hoài cổ”.
Không ngờ Thùy Linh lại cũng có tâm hồn “hoài cổ” vì thích thơ Đường luật và ca nhạc tài tử cải lương, nói chung là đờn ca hát xướng theo phong cách xưa.
Qua tỷ nói tỷ ấy cũng thích nghe hát vọng cổ nữa, hihihi…

[Thứ Lang]

Nghe ca tài tử
Tô Huệ Chức Cẩm Hồi Văn
Theo điệu Nam Ai
Trình bày: Kim Thanh

[Thứ Lang]

Ca Tài Tử
Tô Huệ Chức Cẩm Hồi Văn
Điệu Nam Ai
(Út Bạch Lan)

[Thùy Linh]

Thùy Linh cũng rành vọng cố quá hén, biết rất rõ câu vọng cổ ca vô trước (xuống hò), đờn 16 nhịp nữa dứt câu.

TLinh biết dzặn cổ mà . xuống vọng cổ đờn một cái tăng, bỏ nhịp 17-18 lấy hơi ...

Không ngờ Kiều Oanh hồi xưa hát cải lương cũng hay, TLinh chỉ biết cô sau này đóng hài mà thôi .
"Giọt máu chung tình" nghe bà nội nói với khách bà Phùng Há nổi tiếng về vở tuồng này, TLinh không có biết giọng bà hát ra sao.

Kim Thanh hát hơi giống Út Bạch Lan hồi trẻ .

Hồi nào giờ TLinh ghét nghe hát bội ứ ứ éo éo nghe thấy mệt, hông hiểu, thích cải lương Hồ quảng vì điệu vui vui, kép thì thích Đức Lợi, đào Thanh Thế hông thích Bạch Mai, Bạch Lê.

Hồi đó ở quê việc mấy nguời gom lại đờn ca tài tử ở nhà làm vui là chuyện thường, ít ai gầy sòng nhậu nhẹt như sau này.

Cảm ơn Thứ Lang, chừng nào mới được nghe đệ tử Võ Đang khảy đàn, hát đây ta !

[Thứ Lang]

Cảm ơn Thứ Lang, chừng nào mới được nghe đệ tử Võ Đang khảy đàn, hát đây ta!

Chuyện khảy đờn nầy chắc không thể xảy ra. Dao có mài mới có bén, không mài thì phải cùn, lụt thôi (văn ôn võ luyện mà. Với lại cũng chán ngán lắm rồi. Kẻ thống trị thời xưa cũng như nay, lúc nào cũng có dã tâm xóa bỏ cái truyền thống văn hóa của người bị trị. Không phải chỉ lãnh vực nghệ thuật nào đó thôi, mà là tất cả cái gì thuộc về văn hóa. Họ sợ cái mầm mống trỗi dây làm chọ họ mất ăn mất ngủ. Họ muốn đưa văn hóa thống trị của họ lên. Từ lâu họ opera hóa và thoại kịch vô sản hóa cải lương, sửa đổi ngôn từ trong cải lương theo quan điểm của họ làm cho cải lương biến chất, sửa cả lòng bàn đờn làm cho lai căng mất gốc pha tạp. Chèn vào những “bài bản” không phải cổ nhạc cổ truyền. Có nguồn gốc từ lúc họ mới chiếm miền nam như Lý Con Khỉ, Lý Đất Giồng, Lý Tình Tang... Xin kể một giai thoại vui trong giới đàn ca tài tử Saigon sau những năm 75-78.
Sau 75 Thanh Hải (đờn tranh) từ Bắc vào nam trong đoàn văn công “bên thắng cuộc”. Thanh Hải xuất thân học viện âm nhạc ngoài bắc, có trình độ nhạc lý. Khi vào nam thì mê vọng cổ cải lương nên đeo theo Văn Giỏi (guitar) để học về cải lương vọng cổ. Đối với Thanh Hải đã có trình độ nhạc lý, thẩm âm, ký âm, thì học nhạc dễ như ăn chè. Và Thanh Hải đã theo luôn nghiệp cổ nhạc cải lương đến nay. Thấy dựa theo và phổ biến các điệu Lý kiểu bắc kỳ cục (nói trên) thời mới vào nam nên Văn Giỏi bàn với Thanh Hải hợp tác soạn một số điệu Lý (gốc dân ca nam phần) đưa lên rầm rộ, nhiều bản rất buồn cười. Có một buổi nọ đờn ca tài tử ở Saigon vào cuối thập niên 70, người ta có mời đại lão nhạc sư Hai Ngà (đờn kìm) đến chơi. Cắc cớ có người kêu ông Hai Ngà đờn bản “Lý mắc toi” gì đó cho họ ca. Ông Hai Ngà bực mình nói: “Tụi bây hỏi thằng Văn Giỏi còn bản “Lý Con Kẹt” gì nữa tung ra luôn đi!
Cổ nhạc (tức nhạc cổ truyền là cái mà từ ngày xưa để lại (10 loại bài bản cổ truyền), có số lượng đã liệt kê mà
trong nhạc giới ai cũng chấp nhận, vì nó có hệ thống. Đâu phải tùy tiện chế ra tùm lum làm rối tung lên hết như là mục đích phá vỡ cái nền móng lâu đời tâm huyết của người xưa, của các tầng lớp tiền nhân “founding father” khai khẩn ra miền nam. Đúng là góp tay phá hoại văn hóa nam kỳ lục tỉnh. Mà đúng vậy thật, có những bản Lý trong chiều hướng đó hiện nay đã và đang phá tanh banh nhạc lễ nam phần truyền thống vì đã trở thành lai căng pha tạp thiếu trang nghiêm tôn trọng và tôn kính người xưa thì làm sao dùng trong các nghi lễ (vì là nhạc lễ) cúng bái trang trọng. Nhứt là cúng bái chư vị công thần “founding father” của miền nam.
Thơ Nôm Đường luật (thơ phát âm tiếng Việt theo Hàn luật) cũng đã và đang bị phá hoại, cổ nhạc, nhạc lễ cũng chung số phận của kẻ bị trị, bị xâm lăng. Coi như gia tài tổ phụ phải ra biển mà đi như lớp lớp người đã rời bỏ quê hương, bỏ mồ mả tổ tiên.
Vậy nha Thùy Linh, Thứ Lang xin gát bỏ chuyện thi nhạc (thơ và nhạc) cho nó theo số phận bị diệt vong của miền nam.
Thứ Lang có ông thầy (dạy sử địa) cũ. Ông và nhóm thân hữu của ông, cũng trong ngành Bộ quốc gia giáo dục xưa là đồng sáng lập viên cũng là ban biên tập của website namkyluctinh.com từ khi ông ra hải ngoại tới nay. Hiện đang có ông vẫn còn đang sưu khảo dịch thuật lại lại nền văn hóa chữ Nôm với ý phục hồi văn hóa tổ tiên thời kỳ hậu cộng sản, ông này đang làm việc trong Viện Việt Học ở Cali. Nhóm namkyluctinh nói trên có hậu ý phục hoạt văn hóa Nam kỳ. Thứ Lang thấy cách làm của quý vị này có ý nghĩa. Văn hóa còn thì dân tộc còn. Cứ nhìn những nước trung và nam Mỹ thì biết.
Ông thầy (sử địa) cũ của Thứ Lang hiện vẫn minh mẩn, viết nhiều bài chính luận đăng trên một số website và diễn đàn (chính trị).
Văn hóa là bao gồm tất cả những gì liên quan đến đời sống tinh thần cũng như vật chất của con người. Nó còn thì ta còn, nó mất thì ta cũng mất theo, ít nhứt cũng mất cái bản sắc của mình, tạm gọi là vong bản (mất gốc).

[Thứ Lang]

Không ngờ Kiều Oanh hồi xưa hát cải lương cũng hay, TLinh chỉ biết cô sau này đóng hài mà thôi.
"Giọt máu chung tình" nghe bà nội nói với khách bà Phùng Há nổi tiếng về vở tuồng này, TLinh không có biết giọng bà hát ra sao.
Kim Thanh hát hơi giống Út Bạch Lan hồi trẻ.
Hồi nào giờ TLinh ghét nghe hát bội ứ ứ éo éo nghe thấy mệt, hông hiểu, thích cải lương Hồ quảng vì điệu vui vui, kép thì thích Đức Lợi, đào Thanh Thế hông thích Bạch Mai, Bạch Lê.
Hồi đó ở quê việc mấy nguời gom lại đờn ca tài tử ở nhà làm vui là chuyện thường, ít ai gầy sòng nhậu nhẹt như sau này.

Thứ Lang thì hoàn toàn không biết Kiều Oanh hồi xưa, chỉ mới biết khi coi và nghe cái clip nầy mà thôi. Cũng không biết Kiều Oanh hài ra sao luôn, vì rất ít khi coi và nghe cải lương, chỉ biết khi phải “nghiên cứu” để viết lách cái gì đó mà thôi.
“Giọt máu chung tình” là một tiểu thuyết nhiều hồi của tác giả Tân Dân Tử, cũng là tác giả của 2 truyện viết theo lối truyện Tàu là “Gia Long Tẩu Quốc” và “Gia Long Phục Quốc”, ông cùng thời với Trần Phong Sắc, người dịch thuật nhiều bộ truyện Tàu nổi tiếng của nhà in Tín Đức Thư Xã. Trần Phong Sắc cũng là tác giả của 3 bài Nam (cổ nhạc tài tử) có tên là “Tô Huệ Chức Cẩm Hồi Văn” mà Út Bạch Lan và Kim Thanh đã ca trong các audio clip trên.
Hát bội là một bộ môn nghê thuật tuồng do Đào Duy Từ đem vào nam theo chúa Nguyễn Phúc Nguyên (con của chúa Tiên Nguyễn Hoàng) rồi phát triển ra. Hát bội dùng nhạc nền (đệm) là nhạc lễ. Vì hát bội không hát theo nhịp trường canh mà là hát theo hơi (điệu) nên ứ ứ ự ự để đưa hơi cho hết ý nghĩa của câu văn (lời hát) giống như ngâm thơ hay nói lối bên cải lương. Hát bội ngày xưa dùng văn nho (Hán Việt) nên người bình dân (hoặc ít học) nghe khó hiểu và khó cảm nhận.
Cải lương thuần tuý mới là của miền nam Việt Nam, mới là văn hóa của nam kỳ lục tỉnh.
Trong nhạc lễ có một số bài (bản) của nhạc Tiều (Triều Châu), tức là hát xẩm như chúng ta nghe trong phim Tàu, cũng na ná như hát Quảng (nhạc Quảng Đông) trong phim Tàu.
Phùng Há là cha Tàu mẹ Việt, lúc trẻ có về Tàu, bà thấy hát xẩm cũng na ná như hát bội ở Việt Nam nên học theo đó và đem về Việt Nam truyền bá ra gọi là cải lương tuồng Tàu (tức là cải lương hát tuồng tích bên Tàu, tức là hát bội pha cải lương) để thay thế cho hát bội sắp thoái trào. Sau này biến hóa thêm và gọi tên là cải lương Hồ Quảng, dùng nhạc đệm (nhạc nền) là nhạc tài tử nam phần và nhạc Tiều nhạc Quảng. Lâu ngày lấy luôn những bản nhạc Hoa làm nhạc nền luôn, như Xách Xủi, Phảnh Phá, Thán Phảnh Phá…mà chúng ta đang nghe họ hát. Cải lương Hồ Quảng không được giới biên khảo văn hóa nhìn nhận là văn hóa Việt, thậm chí có lúc bị cho là lai căng mất gốc bị Trung cộng đồng hóa (vì phổ biến nhạc Hoa).
Chuyện nầy để cho giới phê bình văn hóa văn học làm việc, xin miễn lạm bàn ở đây. Thứ Lang rất ít biết đến đào kép hát, nhứt là bên Hồ Quảng, với lại cũng không thích.
Hồi xưa đờn ca tài tử cũng có “nhậu” nhưng không có gây ra tệ nạn xã hội như hiện nay.

[Thùy Linh]

Theo TLinh Hồ Quảng cũng có cái hay của HQ, không là văn hoá Việt hoàn toàn như cải lương miền Nam thì đã sao, thêm một bộ môn giải trí lành mạnh là thêm niềm vui, làm phong phú thêm mà sao làm nghèo đi, bỏ bớt ?
~~
Thì ý đó, hồi xưa nhậu là phụ lai rai, đờn ca tài tử cho vui là chính thì sau này ngược lại .

Nếu Thứ Lang có coi Paris by Night thì thấy Kiều Oanh diễn hài lanh lắm, khá duyên. TLinh thỉnh thoảng coi kịch hài mà tuỳ nội dung, không mấy thích, coi rồi quên cho xong, vì đa số nội dung nghèo và lời thoại có nhiều ý tục.
Coi thử Kiều Oanh sau này chỉ diễn kịch hài...
https://www.youtube.com/live/SL61pyzfzIc?feature=share