sổ tay lan huệ

[ốc]

Cá Tilapia là cá rô Phi (vì giống cá rô Việt nam nhưng to hơn và xuất xứ từ châu Phi) thường thấy trong hồ nước ở các chợ thực phẩm Á châu hay tiệm ăn Tàu để chứng tỏ là cá tươi. Loại cá này bây giờ toàn là nuôi công nghiệp chứ không phải cá bắt ngoài thiên nhiên cho nên ăn có mùi vị ngai ngái như rong rêu rất khó chịu, đem kho nước mắm thì có thể át mùi.

[ntđl]

Ahhhhh, chuyện cá mú coi bộ ốc rành rẽ heng.
Óc chịu khó vào đây cho tui hỏi, pờ-liz, bị tui mù tịt, chỉ biết có mỗi salmon thôi.
Bữa qua vào google ngó con sea bass, mới hay nó là cái đĩa cá thịt trắng nõn nhưng thiếu hẳn hương vị trong nhà hàng. Nói nào ngay... thức ăn làm bằng cá có lẽ hổng xứ nào qua mặt được dziệc nam mình heng (theo kiểu... khiêng cưỡng - nhớ mài mại vậy hổng biết có trúng, tức là gáy to và gáy đại, đúng sai hậu xét).

Té ra con cá chiên dầm nước mắm ớt ăn hổm nay là cá rô phi.
Cá rô tui nghe hoài mà chưa từng được ăn. Đám bắc kỳ ngó bộ hẩu món này (thành nam kỳ mới diễu cợt chuyện giấy rách phải giữ lấy lề bằng câu "bắc kỳ ăn cá rô cây" có lẽ).
Tui nhớ bà ngoại kể hoài ba chuyện cổ ngoài bắc, rằng sáng sớm ra ao cất vó đặng bắt cá rô, cá rô là cá đồng nhảy lưng tưng trong vó (bà ngoại hổng nói cá sông hay cá nước ngọt mà kêu bằng cá đồng), cá rô nấu canh rau ngót ăn rất thú vị.

Má có nấu canh cá rô nhưng hổng rõ với rau chi, y hình cải bẹ xanh và vài lát gừng, nâu kiểu này tía hạp miệng. Có khi má làm cá rô chiên dầm nước mắm gừng.
Con cá rô nhỏ xíu xịu, cỡ nửa bàn tay, mỏng léc như tờ giấy, hổng biết ăn cá rô thì ăn cái gì, bị cá rô hổng có thịt, những xương là xương, tía má hổng cho qúi nữ dúng đũa món cá rô, sợ mắc họng rồi oanh dzàng tắc tiếng.

Xứ mình có vài loại rau thuận khẩu vị bắc kỳ (ngoài rau muống) : rau bù ngót hay rau ngót, rau đay, rau dút (nhút, rút)...

Rau ngót lá nhỏ, mặt trơn láng, mọc đối cách trên cành. Cứ nắm cành chánh rồi nhẩn nha tuốt mấy cành phụ là lá rơi hết ra. Y chang trà tươi, lá rau ngót được vò ra cho xọp rồi mới nấu. Trẻ con hổng khoái đớp rau ngót, ngay cả khi nấu với thịt nạc dăm, bị vị rau ngót nhặng nhặng chớ hổng ngọt ngào như các loại rau củ khác.

Rau đay tui thiệt sự hổng còn nhớ nó ra sao, lá rau đay mỏng và nhám, phải vò kỷ hổng thôi đụng chạm răng lợi trong miệng chúng phiền. Rau đay nấu với cua đồng.

Cua đồng đúng ra chỉ là con cáy, bò lăng xăng ra khỏi hang mần màn ngoạn cảnh rồi bị ốp mang ra chợ.
Ngoại tui túm lấy con cua tí hon nọ, xé nó làm đôi, mai cua chỉ có gạch chở hổng có thịt, được khều ra bằng tăm xỉa răng rồi dục bỏ. Phần còn lợi (thân và càng) ngoại bỏ vô cái nón sắt nhà binh, xong đẩy qua cho con thợ vịn kế bên hành nghề tiếp.

Con nọ mới dùng chày (y hình bằng gỗ thì phải) rồi hăng say giả. Giả một chập, cua nát ra, ngoại mới bỏ nước vào quậy kỷ đậng lọc. Nước lọc cua nớ, lớp do gạch lớp do thịt bấy ra, đục ngầu màu đất xám. Chừng bắc lên bếp canh cua đổi sắc màu, quí nữ mở nắp nồi, chăm chỉ dòm chừng, hồi nước sủi tăm thì váng cua từ từ quện lợi và nổi lên mặt thành từng dề vàng óng, nồi canh khi này trong nước hẳn lợi. Thiệt là một cảnh tượng hào hứng và phấn kích.

Cua đồng nấu với rau đay hay rau muồng tơi, nhưng phải có rau nhút mới là đủ vị.
Rau nhút là một loại dây lan dưới nước (lâu quá xá, nhớ mài mại vậy nha). Lá rau nhút giống như lá mắc cở nhưng nhỏ hơn nhiều. Đậc điểm của rau nhút là thân có bọc một lớp "bông gòn" màu trắng xốp mịn màng, phải tuốt lớp bông gòn này đi thì mới lòi ra dây xanh.
Khi canh chín, đám rau nhút cắt nhỏ được bỏ vào 1 chập trước khi tắt bếp và bắc nồi ra, rau nhút lúc chín cho hương nhẹ nhẹ, tăng khẩu vị tô canh dzô cùng.

Ngoại tui bắc kỳ rặc nên ăn uống lớp lang theo kiểu lấy hương lấy hoa. Hổng rõ nam kỳ có ăn rau nhút hông nữa lận ?
Dĩ nhiên mấy món của ngoại má tấm tắc khen ngon, nhưng tía chỉ hưởng ứng sương sương cho có lệ, còn tui hổng khoái khẩu chi dzáo chọi cái món này.

Hồi ngoại mất... đã mất cùng với ngoại món canh cua đồng, mất luôn mấy rổ rau đay rau nhút, rau muống. Nhưng... thỉnh thoảng vẫn thấy rau muồng tơi và rau dền.
Trong tô canh muồng tơi, rau nhút được thay thế bằng mướp hương, cả hai đều thi đua nhau... nhớt.

Chừng dọng dọng, qúi nữ được má cho ăn rau dền.
Rau dền luộc chín vớt ra rổ xong thì má thảy dzô trỏng 1-2 trái tô mát đỏ, chờ nước sôi dập dậo mới nghiền tô mát ra. Tô mát có vị chua làm nước luộc rau trong lên, nó còn trong thêm nữa khi vắt thêm chanh vào.

Má kho tôm sắt, chừng dọn ăn thì cho tép tỏi đập dập với vài giọt chanh vào nước kho tôm để làm nước chấm cho người lớn. Cơm chan nước luộc rau, thả tôm bóc vỏ và cắt nhỏ dzô cho quí nữ đớp. Chời ơi chời... muỗng cơm chưa kịp lùa vô miệng nó đã tuột vèo xuống tuốt củ tỉ. Ruột gan thơ thới nhẹ nhàng, ăn hoài hổng no cái miệng.

Tôm sắt là tôm chi tui hổng rành, vỏ nó cứng ngắt, thịt dai và kém ngọt. Khác với tôm thẻ hay tôm bạc (thế nào là thẻ thế nào là bạc tui bí lù) vỏ mỏng và ngọt thịt hơn. Nhưng hổng hiểu sao cứ hễ rau dền luộc là phải kho tôm sắt.
Rồi má biến tấu, kho tôm với tương. Y hình tương làm tôm dậy vị đã đành, nó còn làm chén nước chấm thêm khởi sắc.
Xui cái, hễ tôm có tương là y phép qúi nữ lắc, mà chan nước luộc không thôi thì chán bỏ bà, nó bèn đình công ăn uống. Sau cùng má mần màn rửa kỹ tôm trong chén nước luộc cho thiệt sạch trước khi bóc vỏ để con ranh nọ ép lòng ăn đỡ.

*

Cũng hơn nửa thế kỷ rồi chớ ít ỏi chi !
Tới nay thinh không tui sanh lòng tò mò chuyện rau dền và tôm sắt.
Hổng rõ thiệt sự chúng nó phải đi đôi hòa điệu với nhau, hay là cách má giải thích cho xuôi chỉ vì tôm sắt là tôm rẻ của đám dân nghèo khi ấy ?

Tui vô google ngó miết hổng thấy con tôm sắt thời trẻ dại. Nó hổng phải con langoustine heng, bị con ni có càng mà tôm sắt thì không. Có thể nó là một loại tôm tiger chăng, nhưng tiger lại quá mắc chớ hổng rẻ như tôm sắt. Chẳng còn biết đâu mà lần !

Dà, má tui vẫn còn đó nhưng có hỏi chắc bà cũng bì lù, tôm sắt là tôm chi bà hổng nhớ đã đành, mà rau dền ra sao bà cũng quên tuốt luốt. Có ăn nữa đâu mà nhớ chi cho bận lòng !

Xin lỗi hàng phố. Lóng rày đầu óc tui nhảy lưng tưng tới độ cái miệng theo hổng kịp.
Thì đang nói chuyện nấu phở, thinh không chạy sang cá tôm rồi nhảy ào cái vào luôn đám rau cỏ.
Thiệt tình... hổng biết chừng mô tui mới đằm thắm lợi - ba chấm than to đùng -

[ốc]

Em thích ăn từ khi sang Mỹ thấy đủ loại cá từ năm châu bốn bể, cho nên phần nhiều em biết tên tiếng Mỹ, tiếng Tây thôi. Còn ở Việt nam thời xưa đường xá xa xôi, máy móc sơ sài, sống trong thành phố hay xa sông biển thì ít mua được cá tươi mà ăn. Em chỉ biết dăm thứ cá có bán ở chợ.

Con cá "rô cây" của người Bắc thực ra là cá rô muối khô để có thể giữ lâu không hư, cứng ngắc treo lủng lẳng trên nóc bếp nên người trong Nam lần đầu nom thấy thì tưởng là khúc gỗ, rồi đặt ra cái huyền thoại Bắc kỳ hà tiện ăn "cá rô cây." Người miền Nam lúc trước sống trong môi trường sinh thái lý tưởng, đất rộng sông dài cho nên chả bao giờ lo thiếu cá ăn, hơi đâu mà đem cá đi muối khô để dành. Xem tình hình bây giờ thì có khi ăn "cá rô cây" hoá ra lại lành, không có đủ các chất độc như cá rô sống trong những ao hồ bị ô nhiễm (theo tin tức đa chiều của chị Tút).

Bên Mỹ, Canada, châu Âu thời nay còn kêu gọi tránh mua những loại cá bị giảm số lượng quá thấp, hay những loại cá bắt bằng các phương pháp có hại cho môi trường. Khi đi mua cá cũng phải gúc gồ xem có nên mua loại ấy hay không.

Fish Guide.

http://health.yahoo.net/articles/nut...sh-stay-away#1

[khờ khạo]

....Cua đồng đúng ra chỉ là con cáy...."



Con cáy là con cáy, cua đồng là cua đồng, chẳng thể đánh đồng như thế được.

[ntđl]

____

Chời ơi chời... ốc ơi ốc...
Bữa nay mới biết chuyện con cá rô cây của đám bắc kỳ.

Tía tui ngó chừng thích chuyện ni lắm thì phải. Tía biểu bắc kỳ là chúa giữ lề mấy trang giấy rách, nên dzồi mới làm con cá rô cây đật lên mâm cho thiên hạ vào ra đừng thắc thỏm. Dĩ nhiên má nghe sao tin vậy, má tin tía sêm sêm như tin thánh kinh. Má tin thì đám con cũng tin chớ sao.
Ngoại tui dĩ nhiên phản đối tới cùng, ngoại nói bắc kỳ có nghèo cũng hổng nghèo bằng đám trung, con cá rô cây kia hẳn phải của trung kỳ, mà vì lầm lẫn sao đó nó đã chạy tuốt lên đầu trên chữ S nọ !
Thiệt tình... chỉ vì con cá rô cây mà cả 3 phần đất nước sanh cãi cọ.

Nay thì té ra nó là con cá phơi ở đòn giong bếp cho khô nhằm mục đích "bảo quản".
Nhưng... hổng lẽ chỉ người bắc phơi cá thôi sao, thấy cá khô bán tùm lum ngoài chợ kia mà ? Hay đây là chuyện phơi cá rô, một con cá đầy xương thiếu thịt, vậy mà cũng cứ phơi để dành chỉ vì... hổng có chi đậng phơi nữa lận ???

Phải chi biết chuyện, thì ngoại và tía má cùng đám con đã hổng sai lầm tới gần ba phần tư thế kỷ như rứa, than ôi !

*

Chừ xin trở về cùng tô phở.
Tía là tín đồ thuần thành của... phở giáo. Hồi sửa soạn ra quốc ngoại, tía đi học nấu phở. Học ở đâu, tốn bao nhiêu tui quên hỏi.
Hồi qua bên đây tía nấu phở bắt gia đình bè bạn (bạn già) đớp quanh năm. Nhiều tới nỗi... thằng con rể sanh bội thực món phở. Nó biểu vợ nó : bộ ba em hổng còn biết nấu món chi nữa ngoài món phở ha ? Sao hổng nấu mì hủ tiếu mà cứ nhứt định phải nấu phở ? (còn má vợ thì cứ nấu bún riêu !)

Rồi... thằng nọ khơi khơi màn hổ lốn. Vợ nó hồ nghi nó làm vậy cốt để nản chí anh hùng cha vợ, nhưng thằng nọ thề sống thề chết, là hồi đó giờ nó vẫn trước sau như một, ăn phở trộn lung tung đúng kiểu... nam kỳ rặc !
Chuyện rao giảng giáo lý phở cho thắng "tân tòng" nọ cùng cách biện hộ đối kháng của nó tui có kể rồi ha, thành khỏi nhắc lợi.

Phở tía ngon hay không tui thiệt hổng tường, nhưng đi đâu cũng nghe người ta hỏi tới ... sao chị hổng học ba chị cách nấu phở, phở ổng nấu xuất sắc hổng ngờ... bla bla bla...
Dĩ nhiên đây là những thực khách lâu lâu được tía mời tới chiêu đãi khoe tài một bận, chớ còn ăn quanh năm suốt tháng, có ngày tới luôn 3 bận thì thiệt là có hơi nhiều, mà nhiều nên... hết thấy ngon.
Cao lương mỷ vị ăn miết hổng ngon, nói chi tới tô phở bắc !

Cả gia đình đồng chán phở thì mắc mớ chi phải học, mà người chán nhứt chính là qúi nữ của tía hổng khác !

[ốc]

Ở nhà quê ngoài Bắc sau mùa gặt thì người ta tát đồng, tát đìa, tát đê, tát ao bắt cá rô đem muối để chuẩn bị cho mùa lạnh. Trong Nam thì quanh năm ấm áp, sông nước lênh láng chả bao giờ phải lo dự trữ thức ăn cho mùa lạnh, cho nên chả còn ai khô cá làm gì, vừa không ngon bằng cá sống, vừa hôi nhà, vừa nhọc công vì cũng chả dễ nếu tiết giời lúc nào cũng ẩm ướt, chỉ tổ nuôi ruồi bọ. Khi Bắc kỳ chạy loạn Việt cộng vào Nam (Trung kỳ lúc ấy chưa cần di cư) thì có người mới trông thấy con cá khô lần đầu, cho nên tưởng nhầm. Cũng có thể là các bác người Bắc có tính kẹo, họ cố tình nói đểu là cá gỗ để khỏi phải mời, làm các anh người Nam thật thà tưởng thật.

[muavalam]

hôm nay về nhà phụ mẹ làm cỗ mai đưa ông táo về giời, m bèn lôi sự tích cá rô của anh Ốc ra hỏi thì mẹ phán ngay: Ôi giời, chỉ được cái vớ vẩn, chắc cùng một guộc với cậu nam kỳ, ăn thấy bông, nhà chị đấy phỏng !

Xin thưa cùng phố, sự tích cậu nam kỳ ăn thấy bông đấy là mãi từ ngày còn trung học,
Hôm ấy m. rủ hai bạn đến nhà trang trí cho xong tờ báo tường của lớp ( nói là báo tường thì ai đi học ở thập niên 80 chắc biết, nó là một tấm giấy cứng khổ lớn trên đó thường dán những bài viết tay và vẽ các hình trang trí, để treo ở cuối lớp)
Làm chưa xong thì đến giờ cơm, trong khi anh bạn bắc kỳ 75 chỉ rón rén một chén thì anh nam kỳ vô tư đánh gọn 4 chén, báo hại trưa đó mẹ phải dúi cho chị người làm tờ bạc ra ăn quà thay cơm,
chị ấy cũng là người nam nhưng có lẽ ghen ăn tức ở vì bị mất phần nên lầm bầm: người đâu mà dô diên thế, đến nhà người ta ăn thấy bông luôn,
hỏi ra thì mới vỡ lẽ ăn thấy bông là ăn sạch bóng thố cơm lộ cả bông in dưới đáy

thưa anh Ốc, chắc vì vậy mấy nhà bắc kỳ hãi quá kg dám mời nam kỳ ăn nữa, hoặc chỉ mời nơi nấy nệ :-s

Chị Ngô, mẹ em bảo rằng cá rô cây là con cá gỗ khắc thô sơ để treo lủng lẳng cho vui nhà vui cửa, hễ bữa nào phải ăn cơm trắng thì vừa và cơm vừa ngó cho đỡ buồn

[hoài vọng]

Chị Ngô, mẹ em bảo rằng cá rô cây là con cá gỗ khắc thô sơ để treo lủng lẳng cho vui nhà vui cửa, hễ bữa nào phải ăn cơm trắng thì vừa và cơm vừa ngó cho đỡ buồn

Treo cho vui cửa vui nhà là phụ , cái chính là để nuốt cơm cho lọt xuống bụng ....lần đầu tôi mới nghe thấy câu ...ăn thấy bông luôn...người Bắc khi ăn xong thường vét sạch chén cơm ( mẹ tôi thường mắng : một hạt cơm sót lại khi chết xuống địa ngục là con dòi, quỉ sứ bắt phải ăn cho hết )

[ốc]

Chị Ngô, mẹ em bảo rằng cá rô cây là con cá gỗ khắc thô sơ để treo lủng lẳng cho vui nhà vui cửa, hễ bữa nào phải ăn cơm trắng thì vừa và cơm vừa ngó cho đỡ buồn

Nếu thế thì sao không khắc thành khoanh giò hay miếng thịt ba chỉ cho nó ngon miệng? Khắc con cá rô làm gì, vừa khó làm hơn, vừa nom không sang bằng khoanh giò hay miếng thịt.

[Đậu]

Đời nay thì có câu gì đó ... "sỏi đá cũng thành cơm". Nghe tề thiên hết ý. Thế mà cũng lắm người tin.